రాక్షసేష్వథ యక్షేషు నరేషు కుత ఏవ తు । భూతోథ వా భవిష్యో వా రథః కశ్చిన్మయా శ్రుతః
రాక్షసులు, యక్షులు, మానవులు, గతంలోనో భవిష్యత్తులోనో ఎవరైనా ఉన్నా, అలాంటి రథం గురించి నేను ఎప్పుడూ వినలేదు.
సమాయుక్తో మహారాజ రథః పార్థస్య ధీమతః। వాసుదేవశ్చ సంయన్తా యోద్ధా చైవ ధనఞ్జయః
ధీరుడైన పార్థుని రథం పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉంది, మహారాజా. వాసుదేవుడు రథసారథి, ధనంజయుడు యోధుడు.
గాణ్డీవం చ ధనుర్దివ్యం తే చాశ్వా వాతరంహసః । అభేద్యం కవచం దివ్యమక్షయ్యౌ చ మహేషుధీ
ఆయన వద్ద గాండీవం అనే దివ్య ధనుస్సు ఉంది, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలు ఉన్నాయి, దివ్యమైన అజేయ కవచం, ఎప్పటికీ తరుగని రెండు గొప్ప బాణపు సంచులు ఉన్నాయి.
అస్త్రగ్రామశ్చ మాహేన్ద్రో రౌద్రః కౌబేర ఏవచ । యామ్యశ్చ వారుణశ్చైవ గదాశ్చోగ్రప్రదర్శనాః
ఇంద్రుని, రుద్రుని, కుబేరుని, యముని, వరుణుని ఆయుధాలు, భయంకరంగా కనిపించే గొడ్డళ్లు ఆయన వద్ద ఉన్నాయి.
వజ్రాదీని చ ముఖ్యాని నానాప్రహరణాని చ । దానవానాం సహస్రాణి హిరణ్యపురవాసినామ్
వజ్రాది ప్రధాన ఆయుధాలు, అనేక రకాల ఆయుధాలు, హిరణ్యపురంలో నివసించే వేలాది దానవులను సంహరించగల శక్తి ఆయన వద్ద ఉంది.
హతాన్యేకరథేనాజౌ కస్తస్య సదృశో రథః। ఏష హన్యాద్ధి సంరమ్భీ బలవాన్సత్యవిక్రమః
ఒక్క రథంలోనే యుద్ధంలో ఆయన వేలాది దానవులను సంహరించాడు. ఆయన రథానికి సమానమైనది ఎవరిదీ లేదు. కోపంతో, బలంతో, వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టుకునే ధైర్యంతో ఆయన సంహరిస్తాడు.
తవ సేనాం మహాబాహుః స్వాం చైవ పరిపాలయన్। అహం చైనం ప్రత్యుదియామాచార్యో వా ధనఞ్జయమ్
ఆ మహాబాహువు నీ సైన్యాన్ని, తన సైన్యాన్ని కాపాడుతూ ఉంటాడు. నేను లేదా ఆచార్యుడు మాత్రమే ధనంజయుడిని ఎదుర్కొగలం.
న తృతీయోఽస్తి రాజేన్ద్ర సేనయోరుభయోరపి । య ఏనం శరవర్షాణి వర్షన్తముదియాద్రథీ
రాజేంద్రా, రెండు సైన్యాల్లోనూ మూడవవాడు లేడు. ఆయన బాణవర్షాన్ని ఎదుర్కొంటూ ముందుకు వెళ్లగలవాడు మరొకరు లేరు.
జీమూత ఇవ ఘర్మాన్తే మహావాతసమీరితః । సమాయుక్తస్తు కౌన్తేయో వాసుదేవసహాయవాన్ । తరుణశ్చ కృతీ చైవ జీర్ణావావాముభావపి
వేసవిలో గాలి తోడై మేఘం వర్షం కురిపించినట్లు, వాసుదేవుని సహాయంతో పార్థుడు యువకుడు, నైపుణ్యవంతుడు. మేమిద్దరం మాత్రం వృద్ధులమయ్యాం.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు భీష్మస్య రాజ్ఞాం దధ్వంసిరే తదా। కాఞ్చనాఙ్గదినః పీనా భుజాశ్చన్దనరూషితాః
భీష్ముడు ఇలా చెప్పగానే, ఆ రాజులు నిరాశచెందారు. వారి బలమైన భుజాలు బంగారు కంకణాలతో అలంకరించబడి, చందనంతో పూయబడి ఉన్నాయి.
మనోభిః సహ సంవేగైః సంస్మృత్య చ పురాతనమ్ । సామర్థ్యం పాణ్డవేయానాం యథా ప్రత్యక్షదర్శనాత్
మనస్సుతో కూడిన ఉత్సాహంతో, పాండవుల పూర్వపు శౌర్యాన్ని మన కళ్లముందు చూస్తున్నట్టు గుర్తు చేసుకుంటూ—
ద్రౌపదేయా మహారాజ సర్వే పఞ్చ మహారథాః । వైరాటిరుత్తరశ్చైవ రథోదారో మతో మమ
ఓ మహారాజా, ద్రౌపదీ కుమారులందరూ ఐదుగురు మహాశక్తివంతులైన రథయోధులు. అలాగే, వైరాటుని కుమారుడు ఉత్తరుడు కూడా గొప్ప రథస్వారిగా నేను భావిస్తున్నాను.
అభిమన్యుర్మహాబాహూ రథయూథమయూథపః । సమః పార్థేన సమరే వాసుదేవేన చారిహా
అభిమన్యుడు బలమైన భుజాలు కలవాడు, రథదళాలకు నాయకుడు. యుద్ధంలో అతడు అర్జునుడికీ, శత్రువులను సంహరించే వాసుదేవుడికీ సమానుడు.
లఘ్వస్త్రశ్చిత్రయోధీ చ మనస్వీ చ దృఢవ్రతః । సంస్మరన్వై పరిక్లేశం స్వపితుర్విక్రమిష్యతి
అతడు తేలికపాటి ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవాడు, చతురుడైన యోధుడు, ధైర్యవంతుడు, సంకల్పంలో దృఢుడు. గతంలో ఎదురైన కష్టాలను గుర్తు చేసుకుంటూ తన తండ్రిని మించేందుకు ప్రయత్నిస్తాడు.
సాత్యకిర్మాధవః శూరో రథయూథపయూథపః। ఏష వృష్ణిప్రవీరాణామమర్షీ జితసాధ్వసః
సాత్యకి, మాధవుడు, పరాక్రమశాలి, రథదళాలకు నాయకుడు. వృష్ణివంశంలో అగ్రగణ్యుడు, అతడికి అసూయ లేదు, భయమూ లేదు.
ఉత్తమౌజాస్తథా రాజన్రథోదారో మతో మమ । యుధామన్యుశ్చ విక్రాన్తో రథోదారో మతో మమ
ఉత్తమౌజాసు కూడా, రాజా, నా అభిప్రాయంలో గొప్ప రథయోధుడు. యుధామన్యుడు ధైర్యవంతుడు, శక్తివంతుడు, అతడినీ నేను గొప్ప రథయోధుడిగా భావిస్తున్నాను.
ఏతేషాం బహుసాహస్రా రథా నాగా హయాస్తథా । యోత్స్యన్తే తే తనూస్త్యక్త్వా కున్తీపుత్రప్రియేప్సయా
ఈ వీరుల కోసం వేలాది రథాలు, ఏనుగులు, గుఱ్ఱాలు యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయి. వారు కుంతీ కుమారులను రక్షించేందుకు ప్రాణాలనూ త్యాగం చేయడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.
పాణ్డవైః సహ రాజేన్ద్ర తవ సేనాసు భారత। అగ్నిమారుతవద్రాజన్నాహ్వయన్తః పరస్పరమ్
ఓ రాజేంద్రా, నీ సేనల్లో పాండవులతో కలిసి వీరు, అగ్ని-వాయువుల్లా పరస్పరం పోటీ పడతారు.
అజేయౌ సమరే వృద్ధౌ విరాటద్రుపదౌ తథా। మహారథౌ మహావీర్యౌ మతౌ మే పురుషర్షభౌ
యుద్ధంలో వృద్ధులు అయిన వైరాటుడు, ద్రుపదుడు ఇద్దరూ ఓడించలేనివారు. వారు మహారథులు, అపార శక్తివంతులు, నా అభిప్రాయంలో పురుషులలో అగ్రగణ్యులు.
వయోవృద్ధావపి హి తౌ క్షత్రధర్మపరాయణౌ । యతిష్యేతే పరం శక్త్యా స్థితౌ వీరగతే పథి
వయసులో పెద్దవాళ్లైనా, వారు క్షత్రియ ధర్మానికి నిబద్ధులు. వీర మార్గంలో నిలబడి, తమ శక్తిని పూర్తిగా వినియోగిస్తారు.
సంబన్ధికేన రాజేన్ద్ర తౌ తు వీర్యబలాన్వయాత్ । ఆర్యవృత్తౌ మహేష్వాసౌ స్నేహవీర్యసితావుభౌ
ఓ రాజేంద్రా, వీరిద్దరూ బంధుత్వంతో కూడినవారు, వంశపారంపర్యంగా శౌర్యబలాలతో కూడినవారు. వారు ఆర్యులవంటి ప్రవర్తన కలవారు, గొప్ప విలువిదులు, ప్రేమతో, ధైర్యంతో ఏకమై ఉన్నారు.
కారణం ప్రాప్య తు నరాః సర్వ ఏవ మహాభుజాః । శూరా వా కాతరా వాపి భవన్తి కురుపుఙ్గవ
ఓ కురువంశశ్రేష్ఠా, సమయం వచ్చినప్పుడు, ధైర్యవంతులైనా, భయపడేవారైనా, అందరూ తమ స్వభావాన్ని విడిచిపెట్టి, అవసరాన్ని బట్టి ధైర్యంగా మారుతారు.
ఏకాయనగతావేతౌ పార్థివౌ దృఢధన్వినౌ । ప్రాణాంస్త్యక్త్వా పరం శక్త్యా ఘట్టితారౌ పరన్తప
ఈ ఇద్దరు రాజులు, దృఢమైన విలువిదులు, ఒకే లక్ష్యంతో వచ్చారు. శత్రువులను భయపెట్టేవాడా, వారు ప్రాణాలను త్యాగం చేసి, తమ శక్తిని పూర్తిగా వినియోగిస్తారు.
పృథగక్షౌహిణీభ్యాం తావుభౌ సంయతి దారుణౌ । సంబన్ధిభావం రక్షన్తౌ మహత్కర్మ కరిష్యతః
ప్రత్యేక సేనలను నడిపిస్తూ, ఈ ఇద్దరు భయంకరమైన యోధులు యుద్ధంలో గొప్ప కార్యాలు చేస్తారు. బంధుత్వాన్ని కాపాడుతూ, మహత్తరమైన కార్యాన్ని నిర్వర్తిస్తారు.
లోకవీరౌ మహేష్వాసౌ త్యక్తాత్మానౌ చ భారత। ప్రత్యయం పరిరక్షన్తౌ మహత్కర్మ కరిష్యతః
ప్రపంచంలో పేరుగాంచిన వీరు ఇద్దరూ, గొప్ప విలువిదులు, తమ ప్రాణాలను పక్కనబెట్టి, ఇచ్చిన మాటను కాపాడుతూ, గొప్ప కార్యాలు చేస్తారు.
పాఞ్చాలరాజస్య సుతో రాజన్పరపురంజయః । శిఖణ్డీ రథముఖ్యో మే మతః పార్థస్య భారత
ఓ రాజా, పాంచాల రాజుని కుమారుడు, శత్రు నగరాలను జయించిన శిఖండీ, అర్జునునికి ముఖ్యమైన రథయోధుడిగా నేను భావిస్తున్నాను.
ఏష యోత్స్యతి సంగ్రామే నాశయన్పూర్వసంస్థితమ్ । పరం యశో విప్రథయంస్తవ సేనాసు భారత
అతడు యుద్ధంలో ముందున్నవారిని సంహరిస్తూ, నీ సేనల్లో గొప్ప పేరును వ్యాపింపజేస్తాడు, ఓ భారతా.
ఏతస్య బహులాః సేనాః పాఞ్చాలాశ్చ ప్రభద్రకాః । తేనాసౌ రథవంశేన మహత్కర్మ కరిష్యతి
అతనికి అనేక సేనలు ఉన్నాయి—పాంచాళులు, ప్రభద్రకులు. తన రథదళంతో అతడు గొప్ప కార్యాలు చేయగలడు.
ధృష్టద్యుమ్నశ్చ సేనానీః సర్వసేనాసు భారత । మతో మేఽతిరథో రాజన్ద్రోణశిష్యో మహారథః
ధృష్టద్యుమ్నుడు, భరత వంశీయా, సేనలకు అధిపతిగా ఉన్నాడు. నా అభిప్రాయంలో ఇతడు గొప్ప రథసారధి, రాజు, ద్రోణుని శిష్యుడు, మహా యోధుడు కూడా.
ఏష యోత్స్యతి సంగ్రామే సూదయన్వై పరాన్రణే। భగవానివ సంక్రుద్ధః పినాకీ యుగసంక్షయే
ఇతడు యుద్ధంలో శత్రువులను సంహరిస్తూ పోరాడతాడు. యుగాంతంలో కోపంతో ఉన్న భగవంతుడు పినాకిని లాగా ఇతడు శత్రువులను నాశనం చేస్తాడు.