చిన్త్యతామిదమేకాగ్రం మమ నిఃశ్రేయసం పరమ్। ఉభావపి భవన్తౌ మే మహత్కర్మ కరిష్యతః
నా పరమ మంగళం కోసం ఈ విషయాన్ని ఏకాగ్రతతో ఆలోచించండి. మీరు ఇద్దరూ నా కోసం గొప్ప కార్యాన్ని చేయబోతున్నారు.
భూయశ్చ శ్రోతుమిచ్ఛామి పరేషాం రథసత్తమాన్ । యే చైవాతిథాస్తత్ర యే చైవ రథయూథపాః
విపక్షంలో ఉన్న ఉత్తమ రథయోధుల గురించి, అక్కడికి వచ్చిన అతిథులు, రథసేనాధిపతులు ఎవరో నాకు మరలా వినాలని ఉంది.
బలాబలమమిత్రాణాం శ్రోతుమిచ్ఛామి కౌరవ । ప్రభాతాయాం రజన్యాం వై ఇదం యుద్ధం భవిష్యతి
విపక్ష బలాబలాలను గురించి వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, కౌరవా! ఎందుకంటే రాత్రి ముగిసిన తర్వాత యుద్ధం ప్రారంభమవుతుంది.
ఏతే రథాస్తవాఖ్యాతాస్తథైవాతిరథా నృప। యే చాప్యర్ధరథా రాజన్పాణ్డవానామతః శ్రృణు
రాజా! ఇప్పటివరకు రథయోధులు, అతిరథులు చెప్పాను. ఇప్పుడు పాండవులలో ఉన్న అర్ధరథుల గురించి విను.
యది కౌతూహలం తేఽద్య పాణ్డవానాం బలే నృప । రథసంఖ్యాం శృణుష్వ త్వం సహైభిర్వసుధాధిపైః
రాజా! ఈ రోజు పాండవుల బలాన్ని గురించి తెలుసుకోవాలని నీకు ఆసక్తి ఉంటే, ఈ భూపతులతో కలిసి వారి రథసంఖ్యను విను.
స్వయం రాజా రథోదారః పాణ్డవః కున్తనన్దనః । అగ్నివత్సమరే తాత చరిష్యతి న సంశయః
కుంతీ కుమారుడు పాండవుడు స్వయంగా మహారథుడూ, రాజూ. యుద్ధంలో ఆయన అగ్నిలా ప్రవర్తిస్తాడు, ఇందులో సందేహం లేదు తండ్రీ!
భీమసేనస్తు రాజేన్ద్ర రథోఽష్టగుణసంమితః । న తస్యాస్తి సమో యుద్ధే గదయా సాయకైరపి
రాజేంద్రా! భీమసేనుడు ఎనిమిది మందికి సమానమైన రథయోధుడు. యుద్ధంలో గదా, బాణాలలో అతనికి సమానుడు ఎవరూ లేరు.
నాగాయుతబలో మానీ తేజసా న స మానుషః । మాద్రీపుత్రో చ రథినౌ ద్వావేవ పురుషర్షభౌ
పది వేల ఏనుగులకు సమానమైన బలం, గర్వం, తేజస్సుతో మానవుడికి అతను అందని వాడు. మాద్రీ కుమారుడు కూడా రథయోధుడు. ఇద్దరూ మానవులలో శ్రేష్ఠులు.
అశ్వినావివ రూపేణ తేజసా చ సమన్వితౌ। ఏతే చమూముఖగతాః స్మరన్తః క్లేశముత్తమమ్
వారు అందంలో, తేజస్సులో అశ్వినిదేవతలవలె. వీరు సైన్యానికి ముందుండి, తమ గొప్ప కష్టాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ నిలబడి ఉన్నారు.
రుద్రవత్ప్రచరిష్యన్తి తత్ర మే నాస్తి సంశయః । సర్వ ఏవ మహాత్మానః సాలస్తమ్భా ఇవోద్గతాః
వారు యుద్ధంలో రుద్రుడిలా ప్రవర్తిస్తారు, ఇందులో నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు. అందరూ మహాత్ములు, కొమ్మలతో పెరిగిన సాలవృక్షాలవలె ఉన్నారు.
ప్రాదేశేనాధికాః పుంభిరన్యైస్తే చ ప్రమాణతః। సింహసంహననాః సర్వే పాణ్డుపుత్రా మహాబలాః
ఆకారంలో, పరిమాణంలో ఇతర మగవారిని మించిపోయారు. పాండవ కుమారులు అందరూ సింహాలాంటి శరీర నిర్మాణం కలిగి, మహాబలులు.
చరితబ్రహ్మచర్యాశ్చ సర్వే తాత తపస్వినః। హ్రీమన్తః పురుషవ్యాఘ్రా వ్యాఘ్రా ఇవ బలోత్కటాః
తండ్రీ! వారు అందరూ బ్రహ్మచర్యాన్ని పాటించినవారు, తపస్సులో నిమగ్నులు, లజ్జాశీలులు, మానవులలో పులులవంటి వారు, బలంలో ఉగ్రపులులవలె ఉన్నారు.
జవే ప్రహారే సంమర్దే సర్వ ఏవాతిమానుషాః । సర్వైర్జితా మహీపాలా దిగ్జయే భరతర్షభ
పరాక్రమంలో, దెబ్బలివ్వడంలో, యుద్ధ గందరగోళంలో, వారు అందరూ మానవులకంటే ఎంతో గొప్పవారు. దిక్కుల విజయంలో, రాజనీయుడా, ఆ రాజులు అందరూ వీరి చేతిలో ఓడిపోయారు.
న చైషాం పురుషాః కేచిదాయుధాని గదాః శరాన్। విషహన్తి సదా కర్తుమధిజ్యాన్యపి కౌరవ
కౌరవా, వీరిలో ఎవరూ ఆయుధాలు, గొడ్డళ్లు, బాణాలు ఎప్పుడూ సులభంగా పట్టుకోలేరు, విల్లు ఎక్కించడానికైనా శక్తి చాలదు.
ఉద్యన్తుం వా గదా గుర్వీః శరాన్వా క్షేప్తుమాహవే । జవే లక్ష్యస్య హరణే భోజ్యే పాంసువికర్షణే
బరువైన గొడ్డళ్లు ఎత్తడంలోనైనా, యుద్ధంలో బాణాలు వదిలే విషయంలోనైనా, వేగంలోనూ, లక్ష్యాన్ని తాకడంలోనూ, తినడంలోనూ, ఇసుకను లాగడంలోనూ వీరు అందరినీ మించిపోయారు.
బాలైరపి భవన్తస్తైః సర్వ ఏవ విశేషితాః। ఏతత్సైన్యం సమాసాద్య సర్వ ఏవ బలోత్కటాః
ఆ బాలుర చేతిలోనే మీరు అందరూ మించబడ్డారు. ఈ సైన్యాన్ని ఎదుర్కొంటే అందరూ అపారమైన బలవంతులవుతారు.
విధ్వంసయిష్యన్తి రణే మా స్మ తైః సహ సంగమః । ఏకైకశస్త సంమర్దే హన్యుః సర్వాన్మహీక్షితః
వారు యుద్ధంలో నాశనం చేస్తారు. వారితో పోరాడకూడదు. గందరగోళంలో ఒక్కొక్కరే అందరు రాజులను సంహరిస్తారు.
ప్రత్యక్షం తవ రాజేన్ద్ర రాజసూయే యథాభవత్ । ద్రౌపద్యాశ్చ పరిక్లేశం ద్యూతే చ పరుషా గిరః
రాజేంద్రా, రాజసూయ యాగంలో ఏం జరిగిందో నువ్వు ప్రత్యక్షంగా చూశావు. ద్రౌపదికి జరిగిన బాధను, జూదంలో పలికిన కఠినమైన మాటలను గుర్తు చేసుకో.
తే స్మరన్తశ్చ సఙ్గ్రామే చరిష్యన్తి చ రుద్రవత్ । లోహితాక్షో గుడాకేశో నారాయణసహాయవాన్
వారు ఇవన్నీ గుర్తు చేసుకుంటూ, యుద్ధంలో రుద్రుడిలా పోరాడతారు. రక్తమయమైన కళ్లుగలుడు, గుడాకేశుడు, నారాయణుని సహాయంతో యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉంటాడు.
ఉభోయోః సేనయోర్వీరో రథో నాస్తీతి తాదృశః । న హి దేవేషు వా పూర్వం మనుష్యేషూరగేషు చ
రెండు సైన్యాల్లోనూ అలాంటి రథం ఎవరికి లేదు. దేవతలలోనైనా, మానవులలోనైనా, నాగులలోనైనా ఇంతటి రథం ఎప్పుడూ లేదు.
రాక్షసేష్వథ యక్షేషు నరేషు కుత ఏవ తు । భూతోథ వా భవిష్యో వా రథః కశ్చిన్మయా శ్రుతః
రాక్షసులు, యక్షులు, మానవులు, గతంలోనో భవిష్యత్తులోనో ఎవరైనా ఉన్నా, అలాంటి రథం గురించి నేను ఎప్పుడూ వినలేదు.
సమాయుక్తో మహారాజ రథః పార్థస్య ధీమతః। వాసుదేవశ్చ సంయన్తా యోద్ధా చైవ ధనఞ్జయః
ధీరుడైన పార్థుని రథం పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉంది, మహారాజా. వాసుదేవుడు రథసారథి, ధనంజయుడు యోధుడు.
గాణ్డీవం చ ధనుర్దివ్యం తే చాశ్వా వాతరంహసః । అభేద్యం కవచం దివ్యమక్షయ్యౌ చ మహేషుధీ
ఆయన వద్ద గాండీవం అనే దివ్య ధనుస్సు ఉంది, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలు ఉన్నాయి, దివ్యమైన అజేయ కవచం, ఎప్పటికీ తరుగని రెండు గొప్ప బాణపు సంచులు ఉన్నాయి.
అస్త్రగ్రామశ్చ మాహేన్ద్రో రౌద్రః కౌబేర ఏవచ । యామ్యశ్చ వారుణశ్చైవ గదాశ్చోగ్రప్రదర్శనాః
ఇంద్రుని, రుద్రుని, కుబేరుని, యముని, వరుణుని ఆయుధాలు, భయంకరంగా కనిపించే గొడ్డళ్లు ఆయన వద్ద ఉన్నాయి.
వజ్రాదీని చ ముఖ్యాని నానాప్రహరణాని చ । దానవానాం సహస్రాణి హిరణ్యపురవాసినామ్
వజ్రాది ప్రధాన ఆయుధాలు, అనేక రకాల ఆయుధాలు, హిరణ్యపురంలో నివసించే వేలాది దానవులను సంహరించగల శక్తి ఆయన వద్ద ఉంది.
హతాన్యేకరథేనాజౌ కస్తస్య సదృశో రథః। ఏష హన్యాద్ధి సంరమ్భీ బలవాన్సత్యవిక్రమః
ఒక్క రథంలోనే యుద్ధంలో ఆయన వేలాది దానవులను సంహరించాడు. ఆయన రథానికి సమానమైనది ఎవరిదీ లేదు. కోపంతో, బలంతో, వాగ్దానాన్ని నిలబెట్టుకునే ధైర్యంతో ఆయన సంహరిస్తాడు.
తవ సేనాం మహాబాహుః స్వాం చైవ పరిపాలయన్। అహం చైనం ప్రత్యుదియామాచార్యో వా ధనఞ్జయమ్
ఆ మహాబాహువు నీ సైన్యాన్ని, తన సైన్యాన్ని కాపాడుతూ ఉంటాడు. నేను లేదా ఆచార్యుడు మాత్రమే ధనంజయుడిని ఎదుర్కొగలం.
న తృతీయోఽస్తి రాజేన్ద్ర సేనయోరుభయోరపి । య ఏనం శరవర్షాణి వర్షన్తముదియాద్రథీ
రాజేంద్రా, రెండు సైన్యాల్లోనూ మూడవవాడు లేడు. ఆయన బాణవర్షాన్ని ఎదుర్కొంటూ ముందుకు వెళ్లగలవాడు మరొకరు లేరు.
జీమూత ఇవ ఘర్మాన్తే మహావాతసమీరితః । సమాయుక్తస్తు కౌన్తేయో వాసుదేవసహాయవాన్ । తరుణశ్చ కృతీ చైవ జీర్ణావావాముభావపి
వేసవిలో గాలి తోడై మేఘం వర్షం కురిపించినట్లు, వాసుదేవుని సహాయంతో పార్థుడు యువకుడు, నైపుణ్యవంతుడు. మేమిద్దరం మాత్రం వృద్ధులమయ్యాం.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు భీష్మస్య రాజ్ఞాం దధ్వంసిరే తదా। కాఞ్చనాఙ్గదినః పీనా భుజాశ్చన్దనరూషితాః
భీష్ముడు ఇలా చెప్పగానే, ఆ రాజులు నిరాశచెందారు. వారి బలమైన భుజాలు బంగారు కంకణాలతో అలంకరించబడి, చందనంతో పూయబడి ఉన్నాయి.