న్యమన్త్రయత చాప్యేనాం సా చాప్యైచ్ఛదనిన్దితా। తౌ తత్ర సుచిరం కాలముభౌ వ్యవహరతాం తదా
ఆమె అతనిని ఆహ్వానించింది, ఆమె కూడా నిందించదగని విధంగా అతనిని కోరుకుంది. ఇద్దరూ అక్కడ చాలా కాలం కలిసి జీవించారు.
రమమాణౌ యథాకామం యతైకదివసం తథా। `ఏవం వర్షసహస్రాణామతీతం నాన్వచిన్తయత్
ఇద్దరూ తమ ఇష్టానుసారం ఆనందంగా గడిపారు. ఒక్క రోజు గడిపినట్టు, వేల సంవత్సరాలు గడిచిపోయినందున వారికి కాలం ఎలా గడిచిందో తెలియలేదు.
కామక్రోధావజితవాన్మునిర్నిత్యం సమాహితః। చిరార్జితస్య తపసః క్షయం స కృతవాన్మునిః
ఆ ముని ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండేవాడు, కోరికను, కోపాన్ని జయించాడు. అయినా, ఎన్నో సంవత్సరాలుగా కూడబెట్టిన తన తపస్సును అతడు కోల్పోయాడు.
తపసః సంక్షయాదేవ మునిర్మోహం సమావిశత్। మోహాభిభూతః క్రోధాత్మా గ్రసన్మూలఫలాన్మునిః
తపస్సు తగ్గిపోవడంతో ఆ మునికి మోహం పట్టుకుంది. మోహంతో, కోపంతో అతడు మూలాలు, పండ్లు తినసాగాడు.
పాదైర్జలరవం కృత్వా అన్తర్ద్వీపే కుటీం గతః। మేనకా గన్తుకామా తు శుశ్రావ జలనిస్వనమ్
తన కాళ్లతో నీటిలో శబ్దం చేస్తూ, ద్వీపంలో ఉన్న తన గుడిసెకు వెళ్లాడు. వెళ్ళిపోవాలని కోరుకున్న మేనక ఆ నీటి శబ్దాన్ని విన్నది.
తపసా దీప్తవీర్యోఽసావాకాశాదేతి యాతి చ। అద్య సంజ్ఞాం విజానామి యయాఽద్య తపసః క్షయః
తపస్సుతో వెలిగిన అతని శక్తి ఆకాశంలో వచ్చిపోతూ ఉంటుంది. ఈ రోజు అతని తపస్సు ముగిసిందని తెలియజేసే సంకేతాన్ని నేను గ్రహించాను.
గన్తుం న యుక్తమిత్యుక్త్వా ఋతుస్నాతాథ మేనకా। కామరాగాభిభూతస్య మునేః పార్స్వం జగామ హ
'ఇప్పుడు వెళ్లడం సరికాదు' అని చెప్పి, మేనక తన ఋతుస్నానం చేసి, కోరికతో మునిని చేరింది.
జనయామాస స మునిర్మేనకాయాం శకున్తలామ్। ప్రస్థే హిమవతో రమ్యే మాలినీమభితో నదీమ్
ఆ ముని మేనకతో కలిసి హిమవంతు పర్వతపు అందమైన ప్రదేశంలో, మాలినీ నదికట్ట వద్ద శకుంతల అనే కుమార్తెను కనాడు.
దేవగర్భోపమాం బాలాం సర్వాభరణభూషితామ్। శయానాం శయనే రమ్యే మేనకా వాక్యమబ్రవీత్
దేవతా సంతానంలా, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఆ చిన్నారి అందమైన మంచంపై పడుకుని ఉండగా, మేనక ఆమెతో ఇలా చెప్పింది.
మహర్షేరుగ్రతపసస్తేజస్త్వమసి భామిని। తస్మాత్స్వర్గం గమిష్యామి దేవకార్యార్థమాగతా
'ఓ ప్రకాశమయినవాడా! నీవు మహర్షి యొక్క ఘోర తపస్సు తేజస్సును కలిగి ఉన్నావు. అందుకే నేను స్వర్గానికి వెళ్తాను. దేవతల పనికోసం నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.'
జాతముత్సృజ్య తం గర్భం మేనకా మాలినీమను। కృతకార్యా తతస్తూర్ణమగచ్ఛచ్ఛక్రసంసదమ్
ఆ పుట్టిన శిశువును మాలినీ నదికట్ట వద్ద వదిలేసి, మేనక తన పని పూర్తయిన వెంటనే ఇంద్రుని సభకు వేగంగా వెళ్లిపోయింది.
తం వనే విజనే గర్భం సింహవ్యాఘ్రసమాకులే। దృష్ట్వా శయానం శకునాః సమన్తాత్పర్యవారయన్। నేమాం హింస్యుర్వనే బాలాం క్రవ్యాదా మాంసగృద్ధినః
సింహాలు, పులులు తిరిగే అరణ్యంలో ఆ శిశువు ఒంటరిగా పడుకుని ఉండగా, పక్షులు చుట్టూ చేరి, ఆ మాంసాహార జంతువులు ఆ బాలికను హాని చేయకుండా కాపాడాయి.
పర్యరక్షన్త తాం తత్ర శకున్తా మేనకాత్మజామ్। ఉపస్ప్రష్టుం గతశ్చాహమపశ్యం శయితామిమామ్
అక్కడ పక్షులు మేనక కుమార్తెను కాపాడుతున్నాయి. నేను స్నానం చేయడానికి వెళ్లినప్పుడు, ఆమెను అక్కడ పడుకుని ఉన్నట్టు చూశాను.
నిర్జనే విపినే రమ్యే శకున్తైః పరివారితామ్। `మాం దృష్ట్వైవాభ్యపద్యన్త పాదయోః పతితా ద్విజాః। అబ్రుఞ్శకునాః సర్వే కలం మధురభాషిణః
అందమైన, ఒంటరిగా ఉన్న అడవిలో పక్షులు ఆమెను చుట్టుముట్టి ఉన్నారు. నన్ను చూసిన వెంటనే, ఆ ద్విజపక్షులు నా పాదాల దగ్గరకు వచ్చి, తీయగా పలికారు.
విశ్వామిత్రసుతాం బ్రహ్మన్న్యాసభూతాం భరస్వ వై। కామక్రోధావజితవాన్సఖా తే కౌశికీం గతః
'ఓ బ్రాహ్మణా! విశ్వామిత్రుని కుమార్తెను నీవు స్వీకరించు. కోరిక, కోపాలను జయించిన నీ స్నేహితుడు కౌశికీ నదికి వెళ్లిపోయాడు.'
తస్మాత్పోషయ తత్పుత్రీం దయావానితి తేఽబ్రువన్। సర్వభూతరుతజ్ఞోఽహం దయావాన్సర్వజన్తుషు
కాబట్టి, 'ఈ కుమార్తెను దయతో పోషించు' అని వారు నాతో అన్నారు. నేను అన్ని జీవుల భాషను తెలుసు, అందరికీ దయ చూపుతాను.
ఆనయిత్వా తతశ్చైనాం దుహితృత్వే న్యవేశయమ్
ఆమెను తీసుకొని వచ్చి, నా కుమార్తెగా చేసుకున్నాను.
శరీరకృత్ప్రాణదాతా యస్య చాన్నాని భుఞ్జతే। క్రమేణైతే త్రయోఽప్యుక్తాః పితరో ధర్మశాసనే
దేహాన్ని ఇచ్చేవాడు, ప్రాణాన్ని ఇచ్చేవాడు, అన్నం పెట్టేవాడు—ఈ ముగ్గురిని ధర్మశాస్త్రం ప్రకారం తండ్రులుగా అంటారు.
నిర్జనే తు వనే యస్మాచ్ఛకున్తైః పరివారితా। శకున్తలేతి నామాస్యాః కృతం చాపి తతో మయా
ఒంటరిగా ఉన్న అరణ్యంలో పక్షులతో చుట్టుముట్టబడి ఉండగా, నేను ఆమెకు శకుంతల అనే పేరు పెట్టాను.
ఏవం దుహితరం విద్ధి మమ విప్ర శకున్తలామ్। శకున్తలా చ పితరం మన్యతే మామనిన్దితా
బ్రాహ్మణా! శకుంతల నా కుమార్తె అని తెలుసుకో. నిందలేని శకుంతల కూడా నన్నే తన తండ్రిగా భావిస్తుంది.
ఏతదాచష్ట పృష్టః సన్మమ జన్మ మహర్షయే। సుతాం కణ్వస్య మామేవం విద్ధి త్వం మనుజాధిప
అలా అడిగినప్పుడు, నా జన్మ విషయాన్ని ఆ మహర్షికి చెప్పాను. నన్ను కన్వుడి కుమార్తెగా తెలుసుకో, రాజా!
కణ్వం హి పితరం మన్యే పితరం స్వమజానతీ। ఇతి తే కథితం రాజన్యథావృత్తం శ్రుతం మయా
తన అసలు తండ్రిని తెలియక, కన్వునే తండ్రిగా భావిస్తుంది. రాజా! నేను విన్నదాన్ని యథావిధిగా నీకు చెప్పాను.
సువ్యక్తం రాజపుత్రీ త్వం యథా కల్యాణి భాషసే। భార్యా మే భవ సుశ్రోణి బ్రూహి కిం కరవాణి తే
నీ మాటల ద్వారా నీవు రాజకుమార్తె అనే విషయం స్పష్టంగా తెలుస్తోంది, సుభగే! నీవు నా భార్యగా అవు, నీవు కోరింది చెప్పు, నేను నీకోసం ఏం చేయాలో చెప్పు.
సువర్ణమాలాం వాసాంసి కుణ్డలే పరిహాటకే। నానాపత్తనజే శుభ్రే మణిరత్నే చ శోభనే
నీవు అందంగా ఉండగా, నీకు బంగారు హారం, వస్త్రాలు, కుండలాలు, చేతి గాజులు, ఎన్నో పట్టణాల నుండి వచ్చిన రకరకాల మణిరత్నాలు తెస్తాను.
ఆహరామి తవాద్యాహం నిష్కాదీన్యజినాని చ। సర్వం రాజ్యం తవాద్యాస్తు భార్యా మే భవ శోభనే
ఈ రోజు నీకోసం హారాలు, మృగచర్మాలు తెస్తాను. ఈ రోజు నుండి మొత్తం రాజ్యం నీదే కావాలి, సుందరివి, నా భార్యగా అవు.
గాన్ధర్వేణ చ మాం భీరు వివాహేనైహి సున్దరి। వివాహానాం హి రమ్భోరు గాన్ధర్వః శ్రేష్ఠ ఉచ్యతే
భయపడే సుందరివి! గాంధర్వ వివాహంతో నన్ను పెళ్లి చేసుకో. వివాహాల్లో గాంధర్వ వివాహమే ఉత్తమమని చెబుతారు, సన్నని నడికలదీ!
ఫలాహారో గతో రాజన్పితా మే ఇత ఆశ్రమాత్। ముహూర్తం సంప్రతీక్షస్వ స మాం తుభ్యం ప్రదాస్యతి
నా తండ్రి ఈ ఆశ్రమం నుండి పండ్లు తెచ్చేందుకు వెళ్లారు, రాజా! కొంతసేపు ఆగు, ఆయన వచ్చి నన్ను నీకు ఇస్తారు.
పితా హి మే ప్రభుర్నిత్యం దైవతం పరమం మమ। యస్మై మాం దాస్యతి పితా స మే భర్తా భవిష్యతి
నా తండ్రే నాకు ఎప్పుడూ ప్రభువు, నా పరమదైవం. తండ్రి నన్ను ఎవరికిచ్చినా, వాడే నా భర్త అవుతాడు.
పితా రక్షతి కౌమారే భర్తా రక్షతి యౌవనే। పుత్రస్తు స్థావిరే భావే న స్త్రీ స్వాతన్త్ర్యమర్హతి
పిల్లగా ఉన్నప్పుడు తండ్రి రక్షిస్తాడు, యవ్వనంలో భర్త రక్షిస్తాడు, వృద్ధాప్యంలో కుమారుడు రక్షిస్తాడు. స్త్రీకి స్వతంత్ర్యం అనర్హం.
సమన్యమానా రాజేన్ద్ర పితరం మే తపస్వినమ్। అధర్మేణ హి ధర్మిష్ఠ కథం వరముపాస్మహే
నా తపస్సు చేసే తండ్రిని గౌరవిస్తూ, ధర్మాన్ని పాటించే నేను, రాజేంద్రా! ధర్మానికి విరుద్ధంగా వరుణ్ణి ఎలా కోరగలను?