త్వయైవముక్తా చ కథం సమీప- మృషేర్న గచ్ఛేయమహం సురేన్ద్ర। రక్షాం చ మే చిన్తయ దేవరాజ యథా త్వదర్థం రక్షితాఽహం చరేయమ్
మీరు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ఓ దేవేంద్రా! నేను ఆ ఋషిని ఎలా చేరగలను? నా రక్షణ గురించి ఆలోచించండి, దేవరాజా! మీ కోసమే నేను రక్షణతో ఉండి, ఆ పని చేయగలను.
కామం తు మే మారుతస్తత్ర వాసః ప్రక్రీడితాయా వివృణోతు దేవ। భవేచ్చ మే మన్మథస్తత్ర కార్యే సహాయభూతస్తు తవ ప్రసాదాత్
నాకు కావలసినట్లు ఆ స్థలంలో నివాసం ఉండేందుకు వాయుదేవుడు సహాయపడాలి, దేవా! ఆ కార్యంలో మన్మథుడు కూడా మీ అనుగ్రహంతో నాకు తోడుగా ఉండాలి.
వనాచ్చ వాయుః సురభిః ప్రవాయా- త్తస్మిన్కాలే తమృషిం లోభయన్త్యాః। తథేత్యుక్త్వా విహితే చైవ తస్మిం- స్తతో యయౌ సాఽఽశ్రమం కౌశికస్య
ఆ సమయంలో అడవిలోంచి పరిమళభరితమైన గాలి వీసింది, ఆ ఋషిని ఆకర్షించేందుకు. అంగీకరించి, అన్నీ ఏర్పాటయ్యాక, ఆమె కౌశికుని ఆశ్రమానికి వెళ్లింది.
ఏవముక్తస్తయా శక్రః సందిదేశ సదాగతిమ్। ప్రాతిష్ఠత తదా కాలే మేనకా వాయునా సహ
ఆమె ఇలా అడిగిన తర్వాత, శక్రుడు ఆమె ఎప్పుడైనా రావడానికి అనుమతి ఇచ్చాడు. అప్పుడు సరైన సమయంలో మేనకా వాయుదేవుడితో కలిసి బయలుదేరింది.
అథాపశ్యద్వరారోహా తపసా దగ్ధకిల్బిషమ్। మిశ్వామిత్రం తప్యమానం మేనకా భీరురాశ్రమే
అప్పుడా సుందరాంగినీ మేనకా, భయంతో, తపస్సుతో పాపాలు కాలిపోయిన విశ్వామిత్రుడిని అతని ఆశ్రమంలో తపస్సు చేస్తూ చూసింది.
అభివాద్య తతః సా తం ప్రాక్రీడదృషిసన్నిధౌ। అపోవాహ చ వాసోఽస్యా మారుతః శశిసంనిభమ్
ఆమె ఆయనకు నమస్కరించి, ఋషి సమక్షంలో ఆటలు ఆడసాగింది. ఆ సమయంలో ఆమె చంద్రబింబంలాంటి వస్త్రాన్ని వాయువు ఎగరేసింది.
సాగచ్ఛత్త్వరితా భూమిం వాసస్తదభిలిప్సతీ। కుత్సయన్తీవ సవ్రీడం మారుతం వరవర్ణినీ
ఆమె వేగంగా భూమిపైకి వచ్చి, తన వస్త్రాన్ని తీసుకోవాలని ఆశించింది. సిగ్గుతో వాయువును మందలిస్తున్నట్టు, ఆ సుందరి ముందుకు నడిచింది.
పశ్యతస్తస్య రాజర్షేరప్యగ్నిసమతేజసః। విశ్వామిత్రస్తతస్తాం తు విషమస్థామనిన్దితామ్
అగ్నికి సమానమైన తేజస్సు ఉన్న రాజర్షి చూస్తుండగానే, విశ్వామిత్రుడు ఆమెను ఇబ్బందిలో, నిందలేని రూపంలో చూశాడు.
గృద్ధాం వాససి సంభ్రాన్తాం మేనకాం మునిసత్తమః। అనిర్దేశ్యవయోరూపామపశ్యద్వివృతాం తదా
తన వస్త్రం కోసం తహతహలాడుతున్న మేనకను, వయస్సు, అందం చెప్పలేనంతగా వెలుగుతున్నదిగా, ఆ మునిశ్రేష్ఠుడు చూశాడు.
తస్యా రూపగుణాన్దృష్ట్వా స తు విప్రర్షభస్తదా। చకార భావం సంసర్గే తయా కామవశం గతః
ఆమె అందం, లక్షణాలు చూసి, ఆ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠుడు, కామానికి లోనై, ఆమెతో కలవాలని మనసులో ఉంచుకున్నాడు.
న్యమన్త్రయత చాప్యేనాం సా చాప్యైచ్ఛదనిన్దితా। తౌ తత్ర సుచిరం కాలముభౌ వ్యవహరతాం తదా
ఆమె అతనిని ఆహ్వానించింది, ఆమె కూడా నిందించదగని విధంగా అతనిని కోరుకుంది. ఇద్దరూ అక్కడ చాలా కాలం కలిసి జీవించారు.
రమమాణౌ యథాకామం యతైకదివసం తథా। `ఏవం వర్షసహస్రాణామతీతం నాన్వచిన్తయత్
ఇద్దరూ తమ ఇష్టానుసారం ఆనందంగా గడిపారు. ఒక్క రోజు గడిపినట్టు, వేల సంవత్సరాలు గడిచిపోయినందున వారికి కాలం ఎలా గడిచిందో తెలియలేదు.
కామక్రోధావజితవాన్మునిర్నిత్యం సమాహితః। చిరార్జితస్య తపసః క్షయం స కృతవాన్మునిః
ఆ ముని ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండేవాడు, కోరికను, కోపాన్ని జయించాడు. అయినా, ఎన్నో సంవత్సరాలుగా కూడబెట్టిన తన తపస్సును అతడు కోల్పోయాడు.
తపసః సంక్షయాదేవ మునిర్మోహం సమావిశత్। మోహాభిభూతః క్రోధాత్మా గ్రసన్మూలఫలాన్మునిః
తపస్సు తగ్గిపోవడంతో ఆ మునికి మోహం పట్టుకుంది. మోహంతో, కోపంతో అతడు మూలాలు, పండ్లు తినసాగాడు.
పాదైర్జలరవం కృత్వా అన్తర్ద్వీపే కుటీం గతః। మేనకా గన్తుకామా తు శుశ్రావ జలనిస్వనమ్
తన కాళ్లతో నీటిలో శబ్దం చేస్తూ, ద్వీపంలో ఉన్న తన గుడిసెకు వెళ్లాడు. వెళ్ళిపోవాలని కోరుకున్న మేనక ఆ నీటి శబ్దాన్ని విన్నది.
తపసా దీప్తవీర్యోఽసావాకాశాదేతి యాతి చ। అద్య సంజ్ఞాం విజానామి యయాఽద్య తపసః క్షయః
తపస్సుతో వెలిగిన అతని శక్తి ఆకాశంలో వచ్చిపోతూ ఉంటుంది. ఈ రోజు అతని తపస్సు ముగిసిందని తెలియజేసే సంకేతాన్ని నేను గ్రహించాను.
గన్తుం న యుక్తమిత్యుక్త్వా ఋతుస్నాతాథ మేనకా। కామరాగాభిభూతస్య మునేః పార్స్వం జగామ హ
'ఇప్పుడు వెళ్లడం సరికాదు' అని చెప్పి, మేనక తన ఋతుస్నానం చేసి, కోరికతో మునిని చేరింది.
జనయామాస స మునిర్మేనకాయాం శకున్తలామ్। ప్రస్థే హిమవతో రమ్యే మాలినీమభితో నదీమ్
ఆ ముని మేనకతో కలిసి హిమవంతు పర్వతపు అందమైన ప్రదేశంలో, మాలినీ నదికట్ట వద్ద శకుంతల అనే కుమార్తెను కనాడు.
దేవగర్భోపమాం బాలాం సర్వాభరణభూషితామ్। శయానాం శయనే రమ్యే మేనకా వాక్యమబ్రవీత్
దేవతా సంతానంలా, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడిన ఆ చిన్నారి అందమైన మంచంపై పడుకుని ఉండగా, మేనక ఆమెతో ఇలా చెప్పింది.
మహర్షేరుగ్రతపసస్తేజస్త్వమసి భామిని। తస్మాత్స్వర్గం గమిష్యామి దేవకార్యార్థమాగతా
'ఓ ప్రకాశమయినవాడా! నీవు మహర్షి యొక్క ఘోర తపస్సు తేజస్సును కలిగి ఉన్నావు. అందుకే నేను స్వర్గానికి వెళ్తాను. దేవతల పనికోసం నేను ఇక్కడికి వచ్చాను.'
జాతముత్సృజ్య తం గర్భం మేనకా మాలినీమను। కృతకార్యా తతస్తూర్ణమగచ్ఛచ్ఛక్రసంసదమ్
ఆ పుట్టిన శిశువును మాలినీ నదికట్ట వద్ద వదిలేసి, మేనక తన పని పూర్తయిన వెంటనే ఇంద్రుని సభకు వేగంగా వెళ్లిపోయింది.
తం వనే విజనే గర్భం సింహవ్యాఘ్రసమాకులే। దృష్ట్వా శయానం శకునాః సమన్తాత్పర్యవారయన్। నేమాం హింస్యుర్వనే బాలాం క్రవ్యాదా మాంసగృద్ధినః
సింహాలు, పులులు తిరిగే అరణ్యంలో ఆ శిశువు ఒంటరిగా పడుకుని ఉండగా, పక్షులు చుట్టూ చేరి, ఆ మాంసాహార జంతువులు ఆ బాలికను హాని చేయకుండా కాపాడాయి.
పర్యరక్షన్త తాం తత్ర శకున్తా మేనకాత్మజామ్। ఉపస్ప్రష్టుం గతశ్చాహమపశ్యం శయితామిమామ్
అక్కడ పక్షులు మేనక కుమార్తెను కాపాడుతున్నాయి. నేను స్నానం చేయడానికి వెళ్లినప్పుడు, ఆమెను అక్కడ పడుకుని ఉన్నట్టు చూశాను.
నిర్జనే విపినే రమ్యే శకున్తైః పరివారితామ్। `మాం దృష్ట్వైవాభ్యపద్యన్త పాదయోః పతితా ద్విజాః। అబ్రుఞ్శకునాః సర్వే కలం మధురభాషిణః
అందమైన, ఒంటరిగా ఉన్న అడవిలో పక్షులు ఆమెను చుట్టుముట్టి ఉన్నారు. నన్ను చూసిన వెంటనే, ఆ ద్విజపక్షులు నా పాదాల దగ్గరకు వచ్చి, తీయగా పలికారు.
విశ్వామిత్రసుతాం బ్రహ్మన్న్యాసభూతాం భరస్వ వై। కామక్రోధావజితవాన్సఖా తే కౌశికీం గతః
'ఓ బ్రాహ్మణా! విశ్వామిత్రుని కుమార్తెను నీవు స్వీకరించు. కోరిక, కోపాలను జయించిన నీ స్నేహితుడు కౌశికీ నదికి వెళ్లిపోయాడు.'
తస్మాత్పోషయ తత్పుత్రీం దయావానితి తేఽబ్రువన్। సర్వభూతరుతజ్ఞోఽహం దయావాన్సర్వజన్తుషు
కాబట్టి, 'ఈ కుమార్తెను దయతో పోషించు' అని వారు నాతో అన్నారు. నేను అన్ని జీవుల భాషను తెలుసు, అందరికీ దయ చూపుతాను.
ఆనయిత్వా తతశ్చైనాం దుహితృత్వే న్యవేశయమ్
ఆమెను తీసుకొని వచ్చి, నా కుమార్తెగా చేసుకున్నాను.
శరీరకృత్ప్రాణదాతా యస్య చాన్నాని భుఞ్జతే। క్రమేణైతే త్రయోఽప్యుక్తాః పితరో ధర్మశాసనే
దేహాన్ని ఇచ్చేవాడు, ప్రాణాన్ని ఇచ్చేవాడు, అన్నం పెట్టేవాడు—ఈ ముగ్గురిని ధర్మశాస్త్రం ప్రకారం తండ్రులుగా అంటారు.
నిర్జనే తు వనే యస్మాచ్ఛకున్తైః పరివారితా। శకున్తలేతి నామాస్యాః కృతం చాపి తతో మయా
ఒంటరిగా ఉన్న అరణ్యంలో పక్షులతో చుట్టుముట్టబడి ఉండగా, నేను ఆమెకు శకుంతల అనే పేరు పెట్టాను.
ఏవం దుహితరం విద్ధి మమ విప్ర శకున్తలామ్। శకున్తలా చ పితరం మన్యతే మామనిన్దితా
బ్రాహ్మణా! శకుంతల నా కుమార్తె అని తెలుసుకో. నిందలేని శకుంతల కూడా నన్నే తన తండ్రిగా భావిస్తుంది.