స కేశవమభిప్రేక్ష్య గుడాకేశో మహాయశాః । అభ్యభాషత కైతవ్యం ప్రగృహ్య విపులం భుజమ్
ఆ సమయంలో గొప్ప కీర్తి గల గుడాకేశుడు, కేశవుని వైపు చూసి, తన విస్తారమైన భుజాన్ని పట్టుకుని, మోసగాడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
స్వవీర్యం యః సమాశ్రిత్య సమాహ్వయతి వై పరాన్ । అభీతో యుధ్యతే శత్రూన్స వై పురుష ఉచ్యతే
తన బలాన్ని నమ్ముకుని, ఇతరులను పోరుకు పిలిచి, శత్రువులతో నిర్భయంగా యుద్ధం చేసే వాడే నిజమైన మగాడు.
పరవీర్యం సమాశ్రిత్య యః సమాహ్వయతే పరాన్ । క్షత్రబన్ధురశక్తత్వాల్లోకే స పురుషాధమః
ఇతరుల బలాన్ని ఆధారంగా పెట్టుకుని, శత్రువులను పోరుకు పిలిచే వాడు, బలహీనుడై క్షత్రియ కుటుంబానికి మాత్రమే చెందినవాడై, లోకంలో అతి నీచుడు అంటారు.
స త్వం పరేషాం వీర్యేణ మన్యసే వీర్యమాత్మనః । స్వయం కాపురుషో మూఢ పరాంశ్చ క్షేప్తుమిచ్ఛసి
నీవు ఇతరుల బలాన్ని నీవే అని భావిస్తూ, స్వయంగా కాపురుషుడవై, మూర్ఖుడవై, ఇంకొంతమందిని కష్టంలో పడేయాలని చూస్తున్నావు.
యస్త్వం వృద్ధం సర్వరాజ్ఞాం హితబుద్ధిం జితేన్ద్రియమ్ । మరణాయ మహాప్రజ్ఞం దీక్షయిత్వా వికత్థసే
అన్ని రాజులలో పెద్దవాడైన, మంచి బుద్ధి గల, ఇంద్రియాలను జయించిన, వారి మేలు కోరే వృద్ధుణ్ని మరణానికి పంపి, నీవు గొప్పగా మాట్లాడుతున్నావు.
భావస్తే విదితోఽస్మాభిర్దుర్బుద్ధే కులపాంసన । న హనిష్యన్తి గాఙ్గేయం పాణ్డవా ఘృణయేతి హి
నీ ఉద్దేశ్యం మాకు తెలుసు, ఓ మూర్ఖా, నీ వంశానికి అపకీర్తి తెచ్చేవాడా! పాండవులు భీష్ముని జాలితో చంపరు అనుకుంటున్నావు.
యస్య వీర్యం సమాశ్రిత్య ధార్తరాష్ట్ర వికత్థసే। హన్తాస్మి ప్రథమం భీష్మం మిషతాం సర్వధన్వినామ్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడా, నీవు ఎవరి బలాన్ని నమ్ముకుని గొప్పగా మాట్లాడుతున్నావో, ముందుగా అందరి విలువంతుల ముందే భీష్ముని నేనే చంపుతాను.
కైతవ్య గత్వా భరతాన్సమేత్య సుయోధనం ధార్తరాష్ట్రం వదస్వ। తథేత్యువాచార్జునః సవ్యసాచీ నిశావ్యపాయే భవితా విమర్దః
ఓ మోసగాడా, భరతులను కూడగట్టి, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన సుయోధనునికి చెప్పు. అర్జునుడు, రెండు చేతులతో సమానంగా యుద్ధం చేయగలవాడు, 'అలా జరుగుతుంది' అని అన్నాడు. రాత్రి ముగిసిన తరువాత యుద్ధం జరుగుతుంది.
సుయోధనం ధార్తరాష్ట్రం వదస్వ
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన సుయోధనునికి చెప్పు.
హన్యామహం ద్రోణమృతేఽపి లోకం న తే భయం విద్యతే పాణ్డవేభ్యః । తతో హి తే లబ్ధమతం చ రాజ్య- మాపద్గతాః పాణ్డవాశ్చేతి భావః
నేను ద్రోణుని అయినా, లోకాన్ని అయినా సంహరించాల్సి వచ్చినా, పాండవుల్ని నీవు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే నీవు రాజ్యాన్ని పొందావు, పాండవులు కష్టాల్లో ఉన్నారు — ఇదే నీ భావన.
స దర్పపూర్ణో న సమీక్షసే త్వ- మనర్థమాత్మన్యపి వర్తమానమ్। తస్మాదహం తే ప్రథమం సమూహే హన్తా సమక్ష కురువృద్ధమేవ
నీవు గర్వంతో నిండిపోయి, నీకు తానే నష్టమవుతున్నదాన్ని కూడా గమనించడంలేదు. అందుకే, అందరి మధ్యలోనే ముందుగా కురువృద్ధుణ్ని నీ కళ్లముందే నేనే సంహరిస్తాను.
సూర్యోదయే యుక్తసేనః ప్రతీక్ష్య ధ్వజీ రథీ రక్షత సత్యసన్ధమ్। అహం హి వః పశ్యతాం ద్విపమేనం భీష్మం రథాత్పాతయిష్యామి బాణైః
సూర్యోదయానికి నీ సైన్యాన్ని సిద్ధం చేసి, జెండాలు ఎగురవేసి, రథాలు సిద్ధంగా ఉంచి, నీ రక్షకుడిని బాగా కాపాడుకో. ఎందుకంటే మీ అందరి కళ్లముందే, నేను బాణాలతో భీష్ముని — ఆ మానవ గజాన్ని — రథం మీద నుంచి పడేస్తాను.
శ్వోభూతే కత్థనావాక్యం విజ్ఞాస్యతి సుయోధనః। ఆచితం శరజాలేన మయా దృష్ట్వా పితామహమ్
రేపు ఉదయాన్నే, సుయోధనుడు తన గొప్ప మాటల అర్థం తెలుసుకుంటాడు. ఎందుకంటే నా బాణాల వర్షంతో తాత భీష్ముడు కప్పబడి ఉన్నదాన్ని చూసి తెలుసుకుంటాడు.
యదుక్తశ్చ సభామధ్యే పురుషో హ్రస్వదర్శనః। క్రుద్ధేన భీమసేనేన భ్రాతా దుఃశాసనస్తవ
సభ మధ్యలో, తక్కువ దృష్టి గల నీ అన్నయ్య దుఃశాసనుడు, కోపంతో ఉన్న భీమసేనుడు మాట్లాడినప్పుడు ఏమన్నాడో గుర్తుందా?
అధర్మజ్ఞో నిత్యవైరీ పాపబుద్ధిర్నృశంసకృత్। సత్యాం ప్రతిజ్ఞామచిరాద్ద్రక్ష్యసే తాం సుయోధన
ధర్మాన్ని తెలియని నిత్యం శత్రుత్వంతో ఉండే పాపబుద్ధి, క్రూరమైన సుయోధనా, నేను ఇచ్చిన వాగ్దానం త్వరలో నువ్వు నెరవేరినదిగా చూస్తావు.
అభిమానస్య దర్పస్య క్రోధపారుష్యయోస్తథా। నైష్ఠుర్యస్యావలేపస్య ఆత్మసంభావనస్య చ
అహంకారం, గర్వం, కోపం వల్ల వచ్చే కఠినతనం, మూర్ఖత్వం, దురహంకారం, తాను గొప్పవాడినన్న భావన—
నృశంసతాయాస్తైక్ష్ణ్యస్య ధర్మవిద్వేషణస్య చ। అధర్మస్యాతివాదస్య వృద్ధాతిక్రమణస్య చ
క్రూరత, హింస, ధర్మాన్ని ద్వేషించడం, అధర్మం, అనవసరంగా ఎక్కువగా మాట్లాడడం, పెద్దలను అవమానించడం—
దర్శనస్య చ చక్రస్య కృత్స్నస్యాపనయస్య చ। ద్రక్ష్యసి త్వం ఫలం తీవ్రమచిరేణ సుయోధన
తప్పు దృష్టికోణం, నీ స్నేహితులందరినీ కోల్పోవడం— వీటన్నింటి ఘోరమైన ఫలితాన్ని త్వరలో నువ్వు అనుభవిస్తావు, సుయోధనా.
వాసుదేవద్వితీయే హి మయి క్రుద్ధే నరాధమ। ఆశా తే జీవితే మూఢ రాజ్యే వా కేన హేతునా
వాసుదేవుడు నా పక్కన ఉండగా, నేను కోపంతో ఉన్నప్పుడు, నీకు ప్రాణం గానీ, రాజ్యం గానీ ఆశించడానికి ఏ అవకాశం ఉంది, మూర్ఖుడా?
శాన్తే భీష్మే తథా ద్రోణే సూతపుత్రే చ పాతితే। నిరాశో జీవితే రాజ్యే పుత్రేషు చ భవిష్యసి
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు పడిపోయిన తర్వాత, నీకు ప్రాణం మీద, రాజ్యం మీద, పిల్లల మీద ఆశ మిగలదు.
భ్రాతౄణాం నిధనం శ్రుత్వా పుత్రాణాం చ సుయోధన । భీమసేనేన నిహతో దుష్కృతాని స్మరిష్యసి
భీమసేనుడు నీ అన్నదమ్ములను, పిల్లలను సంహరించిన వార్త విన్నప్పుడు, సుయోధనా, నీ చెడు పనులు గుర్తుకు వస్తాయి.
న ద్వితీయాం ప్రతిజ్ఞాం హి ప్రతిజానామి కైతవ । సత్యం బ్రవీమ్యహం హ్యేతత్సర్వం సత్యం భవిష్యతి
నేను రెండోసారి వాగ్దానం చేయను, మోసం మాట్లాడను; నేను చెప్పింది నిజమే—ఇది అంతా నిజంగా జరుగుతుంది.
యుధిష్ఠిరోఽపి కైతవ్యములూకమిదమబ్రవీత్। ఉలూక మద్వచో బ్రూహి గత్వా తాత సుయోధనమ్
యుధిష్ఠిరుడూ ఉలూకుని ఇలా అన్నాడు: 'ఉలూకా, నా మాటను తీసుకుని, ప్రియమైనవాడా, సుయోధనుని వద్దకు వెళ్లి చెప్పు.'
స్వేన వృత్తేన మే వృత్తం నాధిగన్తుం త్వమర్హసి । ఉభయోరన్తరం వేద సూనృతానృతయోరపి
నీ స్వభావాన్ని చూసి నా స్వభావాన్ని తూచూ చూడకూడదు; చిన్న విషయాల్లోనైనా నిజం, అబద్ధం మధ్య తేడా తెలుసుకో.
న చాహం కామయే పాపమపి కీటపిపీలకయోః। కిం పునర్జ్ఞాతిషు వధం కామయేయం కథం చ న
నేను పురుగులకు, చీమలకు కూడా హాని కలగాలని కోరను; మరి బంధువులను చంపాలని ఎలా కోరగలను? ఎందుకు కోరాలి?
ఏతదర్థం మయా తాత పఞ్చ గ్రామా వృతాః పురా। కథం తవ సుదుర్బుద్ధే న ప్రేక్ష్యే వ్యసనం మహత్
ఈ కారణంగా, ఓ ప్రియమైనవాడా, నేను అప్పట్లో ఐదు గ్రామాలు మాత్రమే అడిగాను; నీ దుర్బుద్ధిని చూసి నీ పెద్ద అపాయం ముందే ఊహించాను.
స త్వం కామపరీతాత్మా మూఢభావాచ్చ కత్థసే। తథైవ వాసుదేవస్య న గృహ్ణాసి హితం వచః
కాని నువ్వు కామంతో, మూర్ఖత్వంతో మునిగి, పొగడ్తలు చెప్పుకుంటూ, వాసుదేవుని మంచి మాట కూడా వినడం లేదు.
కించేదానీం బహూక్తేన యుధ్యస్వ సహ బాన్ధవైః। మమ విప్రియకర్తారం కైతవ్య సహ బాన్ధవైః
ఇప్పుడు ఎక్కువ మాటలు చెప్పడం వల్ల ఏముంది? నువ్వు నీ బంధువులతో కలిసి, నన్ను మరియు నన్ను బాధించినవారిని ఎదుర్కొని యుద్ధం చేయి, దుర్మార్గుడా.
మమ విప్రియకర్తారం కైతవ్య బ్రూహి కౌరవమ్ ।। శ్రుతం వాక్యం గృహీతోఽర్థో మతం యత్తే తథాస్తు తత్
నన్ను బాధించిన దుర్మార్గుడా, కౌరవుని వద్దకు వెళ్లి చెప్పు: 'మాట విన్నాం, అర్థం గ్రహించాం, నీ అభిప్రాయం తెలిసింది—అలా జరగనీ.'
భీమసేనస్తతో వాక్యం భూయ ఆహ నృపాత్మజమ్ ।। ఉలూక మద్వచో బ్రూహి దుర్మతిం పాపపూరుషమ్
ఆ తర్వాత భీమసేనుడు మళ్లీ రాజ కుమారునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఉలూకా, నా మాటను తీసుకుని ఆ దుర్మతి, పాపాత్ముడికి చెప్పు.'