తతస్తే పార్థివాః సర్వే ప్రశశంసుర్ధనఞ్జయమ్ । తేన వాక్యోపచారేణ విస్మితా రాజసత్తమాః
అప్పుడు అక్కడున్న రాజులందరూ ధనంజయుని పొగిడారు. అతని మాటల తీరు చూసి రాజులందరూ ఆశ్చర్యపోయారు.
అనునీయ చ తాన్సర్వాన్యథామాన్యం యథావయః। ధర్మరాజం తదా వాక్యం తత్ప్రాప్యం ప్రత్యభాషత
అందరినీ వారి వయస్సు, స్థానం ప్రకారం గౌరవంగా పలకరించి, తరువాత ధర్మరాజుని చూసి ఇలా అన్నాడు.
ఆత్మానమవమన్వానో న హి స్యాత్పార్థివోత్తమః । తత్రోత్తరం ప్రవక్ష్యామి తవ శుశ్రూషణే రతః
తన్ను తాను తక్కువగా భావించే వాడు ఎప్పుడూ గొప్ప రాజు కాలేడు. అందుకే, నీకు తగిన సమాధానం నేను ఇస్తాను, ఎందుకంటే నేను నీ సేవలో ఆసక్తిగా ఉన్నాను.
ఉలూకం భరతశ్రేష్ఠ సామపూర్వమథోర్జితమ్ । దుర్యోధనస్య తద్వాక్యం నిశమ్య భరతర్షభః
భరతశ్రేష్ఠుడైన ఉలూకుడు, దుర్యోధనుని మాటలు వినిపించి, మృదుత్వంతో కూడిన గట్టి స్వరంతో వాటిని అందించాడు.
అతిలోహితనేత్రాభ్యామాశీవిష ఇవ శ్వసన్ । స్మయమాన ఇవ క్రోధాత్సృక్కిణీ పరిసంలిహన్
కోపంతో ఎర్రగా మారిన కన్నులతో, పాములా ఊపిరి పీల్చుతూ, చిరునవ్వుతో పెదవులు నాకుతూ నిలిచాడు.
జనార్దనమభిప్రేక్ష్య భ్రాతౄంశ్చైవేదమబ్రవీత్ । అభ్యభాషత కైతవ్యం ప్రగృహ్య విపులం భుజమ్
జనార్దనుని, తన అన్నదమ్ములను చూసి, తన బలమైన భుజాన్ని పట్టుకుని, మోసపూరితమైన మాటలు చెప్పాడు.
ఉలూక గచ్ఛ కైతవ్య బ్రూహి తాత సుయోధనమ్ । కృతఘ్నం వైరపురుషం దుర్మతిం కులపాంసనమ్
ఉలూకా, నీవు వెళ్లి సుయోధనునికి ఇలా చెప్పు: నీవు కృతఘ్నుడు, శత్రువులకు మిత్రుడవు, చెడ్డ మనసున్నవాడు, నీ వంశానికి మచ్చవు.
పాణ్డవేషు సదా పాప నిత్యం జిహ్మం ప్రవర్తతే। స్వవీర్యాద్యః పరాక్రమ్య పాప ఆహ్వయతే పరాన్। అభీతః పూరయన్వాక్యమేష వైః క్షత్రియః పుమాన్
పాండవుల పట్ల ఎప్పుడూ చెడ్డదే చేస్తాడు, ఎల్లప్పుడూ వంకరగా ప్రవర్తిస్తాడు. తన బలాన్ని నమ్ముకుని ఇతరులను పోరుకు పిలుస్తాడు. భయపడకుండా మాటలతో గాలి నింపుతాడు — ఇలాంటివాడే ఈ క్షత్రియుడు.
స పాపః క్షత్రియో భూత్వా అస్మానాహూయ సంయుగే। మాన్యామాన్యాన్పురస్కృత్య యుద్ధం మా గాః కులాధమ
ఆ పాపి క్షత్రియుడు మమ్మల్ని యుద్ధానికి పిలిచి, గౌరవించేవారిని, అవమానించేవారిని ముందుంచాడు. ఓ వంశానికి మచ్చవా, యుద్ధంలోకి రాకూడదు.
ఆత్మవీర్యం సమాశ్రికత్య భృత్యవీర్యం చ కౌరవ । ఆహ్వయస్వ రణే పార్థాన్సర్వథా క్షత్రియో భవ
నీ బలాన్ని, నీ సేవకుల బలాన్ని నమ్ముకుని, ఓ కౌరవా, పాండవులను యుద్ధానికి పిలువు. అన్ని విధాలా నిజమైన క్షత్రియుడవు కావాలి.
పరవీర్యం సమాశ్రిత్య యః సమాహ్వయతే పరాన్। అశక్తః స్వయమాదాతుమేతదేవ నపుంసకమ్
ఇతరుల బలాన్ని నమ్ముకుని, ప్రత్యర్థులను పోరుకు పిలిచే వాడు, తానే గెలవలేని వాడు, నిజంగా మగవాడు కాదు.
స త్వం పరేషాం వీర్యేణ ఆత్మానం బహుమన్యసే । కథమేవమశక్తస్త్వమస్మాన్సమభిగర్జసి
నీవు ఇతరుల బలంతో నీకు ఎంతో విలువ ఇస్తున్నావు. నీకు శక్తి లేకపోయినా, మమ్మల్ని ఎలా బెదిరిస్తున్నావు?
మద్వచశ్చాపి భూయస్తే వక్తవ్యః స సుయోధనః। శ్వ ఇదానీం ప్రపద్యేథాః పురుషో భవ దుర్మతే
నా తరఫున సుయోధనునికి మరొక మాట చెప్పు: రేపు లొంగిపో. చెడ్డ మనసున్నవాడా, మగవాడివి కావాలి.
మన్యసే యచ్చ మూఢ త్వం న యోత్స్యతి జనార్దనః। సారథ్యేన వృతః పార్థైరితి త్వం న బిభేషి చ
నీవు మూర్ఖుడివి, జనార్దనుడు యుద్ధం చేయడు అని అనుకుంటున్నావు. పాండవులు అతడిని రథసారథిగా ఎంచుకున్నారని భయపడటం లేదు.
జఘన్యకాలమప్యేతన్న భవేత్సర్వపార్థివాన్। నిర్దహేయమహం క్రోధాత్తృణానీవ హుతాశనః
అన్ని రాజులకు ఎంతటి కష్టమైన సమయం వచ్చినా, నేను కోపంతో పొడిపెదవులా వారిని కాల్చగలను.
యుధిష్ఠిరనియోగాత్తు ఫాల్గునస్య మహాత్మనః । కరిష్యే యుధ్యమానస్య సారథ్యం విజితాత్మనః
యుధిష్ఠిరుని ఆజ్ఞతో, నేను ఫాల్గునుడిని, ఆ మహాత్ముడికి యుద్ధంలో రథసారథిగా సేవ చేస్తాను.
యద్యుత్పతసి లోకాంస్త్రీన్యద్యావిశసి భూతలమ్ । తత్రతత్రార్జునరథం ప్రభాతే ద్రక్ష్యసే పునః
నీవు మూడు లోకాల్లో ఎక్కడికైనా వెళ్లినా, భూమిలోకి దూరిపోయినా, ప్రతి ఉదయాన్నీ అక్కడే అర్జునుని రథాన్ని మళ్లీ చూస్తావు.
యచ్చాపి భీమసేనస్య మన్యసే మోఘభాషితమ్ । దుఃశాసనస్య రుధిరం పీతమద్యావధారయ
భీమసేనుడు చెప్పిన మాటలు వృథా అనుకుంటే, ఈ రోజు దుఃశాసనుని రక్తాన్ని తానే తాగాడని గుర్తు పెట్టుకో.
న త్వాం సమీక్షతే పార్థో నాపి రాజా యుధిష్ఠిరః। న భీమసేనో న యమౌ ప్రతికూలప్రభాషిణమ్
నీవు శత్రుత్వంతో మాట్లాడుతున్నందువల్ల, పార్థుడు, రాజు యుధిష్ఠిరుడు, భీమసేనుడు, అశ్వినీ కుమారులు నిన్ను చూడరు.
దుర్యోధనస్య తద్వాక్యం నిశమ్య భరతర్షభ । నేత్రాభ్యామతితామ్రాభ్యాం కైతవ్యం సముదైక్షత
దుర్యోధనుడు అలా మాట్లాడిన మాటలు విని, ఓ భరతశ్రేష్ఠా, అతడు కోపంతో కళ్లెరుపు చేసి, మోసంతో అతనిని చూశాడు.
స కేశవమభిప్రేక్ష్య గుడాకేశో మహాయశాః । అభ్యభాషత కైతవ్యం ప్రగృహ్య విపులం భుజమ్
ఆ సమయంలో గొప్ప కీర్తి గల గుడాకేశుడు, కేశవుని వైపు చూసి, తన విస్తారమైన భుజాన్ని పట్టుకుని, మోసగాడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
స్వవీర్యం యః సమాశ్రిత్య సమాహ్వయతి వై పరాన్ । అభీతో యుధ్యతే శత్రూన్స వై పురుష ఉచ్యతే
తన బలాన్ని నమ్ముకుని, ఇతరులను పోరుకు పిలిచి, శత్రువులతో నిర్భయంగా యుద్ధం చేసే వాడే నిజమైన మగాడు.
పరవీర్యం సమాశ్రిత్య యః సమాహ్వయతే పరాన్ । క్షత్రబన్ధురశక్తత్వాల్లోకే స పురుషాధమః
ఇతరుల బలాన్ని ఆధారంగా పెట్టుకుని, శత్రువులను పోరుకు పిలిచే వాడు, బలహీనుడై క్షత్రియ కుటుంబానికి మాత్రమే చెందినవాడై, లోకంలో అతి నీచుడు అంటారు.
స త్వం పరేషాం వీర్యేణ మన్యసే వీర్యమాత్మనః । స్వయం కాపురుషో మూఢ పరాంశ్చ క్షేప్తుమిచ్ఛసి
నీవు ఇతరుల బలాన్ని నీవే అని భావిస్తూ, స్వయంగా కాపురుషుడవై, మూర్ఖుడవై, ఇంకొంతమందిని కష్టంలో పడేయాలని చూస్తున్నావు.
యస్త్వం వృద్ధం సర్వరాజ్ఞాం హితబుద్ధిం జితేన్ద్రియమ్ । మరణాయ మహాప్రజ్ఞం దీక్షయిత్వా వికత్థసే
అన్ని రాజులలో పెద్దవాడైన, మంచి బుద్ధి గల, ఇంద్రియాలను జయించిన, వారి మేలు కోరే వృద్ధుణ్ని మరణానికి పంపి, నీవు గొప్పగా మాట్లాడుతున్నావు.
భావస్తే విదితోఽస్మాభిర్దుర్బుద్ధే కులపాంసన । న హనిష్యన్తి గాఙ్గేయం పాణ్డవా ఘృణయేతి హి
నీ ఉద్దేశ్యం మాకు తెలుసు, ఓ మూర్ఖా, నీ వంశానికి అపకీర్తి తెచ్చేవాడా! పాండవులు భీష్ముని జాలితో చంపరు అనుకుంటున్నావు.
యస్య వీర్యం సమాశ్రిత్య ధార్తరాష్ట్ర వికత్థసే। హన్తాస్మి ప్రథమం భీష్మం మిషతాం సర్వధన్వినామ్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడా, నీవు ఎవరి బలాన్ని నమ్ముకుని గొప్పగా మాట్లాడుతున్నావో, ముందుగా అందరి విలువంతుల ముందే భీష్ముని నేనే చంపుతాను.
కైతవ్య గత్వా భరతాన్సమేత్య సుయోధనం ధార్తరాష్ట్రం వదస్వ। తథేత్యువాచార్జునః సవ్యసాచీ నిశావ్యపాయే భవితా విమర్దః
ఓ మోసగాడా, భరతులను కూడగట్టి, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన సుయోధనునికి చెప్పు. అర్జునుడు, రెండు చేతులతో సమానంగా యుద్ధం చేయగలవాడు, 'అలా జరుగుతుంది' అని అన్నాడు. రాత్రి ముగిసిన తరువాత యుద్ధం జరుగుతుంది.
సుయోధనం ధార్తరాష్ట్రం వదస్వ
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన సుయోధనునికి చెప్పు.
హన్యామహం ద్రోణమృతేఽపి లోకం న తే భయం విద్యతే పాణ్డవేభ్యః । తతో హి తే లబ్ధమతం చ రాజ్య- మాపద్గతాః పాణ్డవాశ్చేతి భావః
నేను ద్రోణుని అయినా, లోకాన్ని అయినా సంహరించాల్సి వచ్చినా, పాండవుల్ని నీవు భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. ఎందుకంటే నీవు రాజ్యాన్ని పొందావు, పాండవులు కష్టాల్లో ఉన్నారు — ఇదే నీ భావన.