త్రయోదశ సమా భుక్తం రాజ్యం విలపతస్తవ । భూయశ్చైవ ప్రశాసిష్యే నిహత్య త్వాం సబాన్ధవమ్
పదమూడేళ్లు నీవు బాధపడుతూ రాజ్యాన్ని అనుభవించావు. మళ్లీ నిన్ను నీ బంధువులతో కలిపి సంహరించి, నేనే పాలిస్తాను.
క్వ తదా గాణ్డివం తేఽభూద్యత్త్వం దాసపణైర్జితః। క్వ తదా భీమసేనస్య బలమాసీచ్చ ఫాల్గునా
అప్పుడు పాశాక్రీడలో ఓడిపోయి దాసుడవైనప్పుడు నీ గాండీవం ఎక్కడ ఉంది? అప్పుడు భీమసేనుని బలం ఎక్కడ ఉంది, ఫాల్గునా?
సగదాద్భీమసేనాద్వా పార్థాద్వాపి సగాణ్డివాత్ । న వై మోక్షస్తదా వోభూద్వినా కృష్ణామనిన్దితామ్
గదా పట్టిన భీమసేనుని నుండీ, గాండీవంతో ఉన్న పార్థుని నుండీ, అప్పుడు తప్పించుకోవడం సాధ్యపడలేదు—కేవలం అపవాదలేని కృష్ణా తప్ప.
సా వో దాస్యే సమాపన్నాన్మోచయామాస పార్షతీ । అమానుష్యం సమాపన్నాన్దాసకర్మణ్యవస్థితాన్
మీరు దాస్య స్థితిలో పడిపోయినప్పుడు, మానవత్వానికి అతీతంగా దాస్య పనిలో ఉన్నప్పుడు, పాంచాలి మీ అందరినీ విమోచించింది.
అవోచం యత్షణ్డతిలానహం వస్తథ్యమేవ తత్ । ధృతా హి వేణీ పార్థేన విరాటనగరే తదా
నేను షండుడు, నువ్వుల గురించి చెప్పింది పూర్తిగా నిజమే. ఆ సమయంలో విరాట నగరంలో అర్జునుడు నిజంగా జడను వేసుకున్నాడు.
సూదకర్మణి చ శ్రాన్తం విరాటస్య మహానసే । భీమసేనేన కౌన్తేయ యచ్చ తన్మమ పౌరుషమ్
విరాటుని అత్తరింట్లో భీమసేనుడు వంట పనిలో అలసిపోయినప్పుడు, నేను చూపిన శక్తి కూడా నా దేనే, కౌంతేయా.
ఏవమేతత్సదాం దణ్డం క్షత్రియాః క్షత్రియే దధుః । వేణీం కృత్వా షణ్డవేషః కన్యాం నర్తితవానసి
ఇలా ఎప్పుడూ క్షత్రియులు, క్షత్రియులకే ఇలాంటి శిక్షలు విధించేవారు. నువ్వు జడ వేసుకుని, శంఢుడి వేషం వేసి, అమ్మాయిలా నాట్యం చేశావు.
న భయాద్వాసుదేవస్య న చాపి తవ ఫాల్గున । రాజ్యం ప్రతిప్రదాకస్యామి యుద్ధ్యస్వ సహకేశవః
వాసుదేవుడిని చూసి గానీ, నిన్ను చూసి గానీ నాకు భయం లేదు. రాజ్యం తిరిగి ఇవ్వను. కావాలంటే కృష్ణుడితో కలిసి యుద్ధం చేయి.
న మాయా హీన్ద్రజాలం వా కుహకా వాపి భీషణా । ఆత్తశస్త్రస్య మే యుద్ధే వహన్తి ప్రతిగర్జనాః
నా చేతిలో ఆయుధం ఉన్నప్పుడు, యుద్ధంలో నా గర్జనలకు మాయలు గానీ, మంత్రాలు గానీ, భయంకరమైన మాయాజాలాలు గానీ ఎదురు నిలవలేవు.
వాసుదేవసహస్రం వా ఫాల్గునానాం శతాని వా। ఆసాద్య మామమోఘేషుం ద్రవిష్యన్తి దిశో దశః
వేలాది వాసుదేవులు, వందలాది ఫాల్గుణులు ఎదురైనా, నా అప్రతిహత బాణాలకు తట్టుకోలేక, పది దిక్కులకూ పారిపోతారు.
సంయుగం గచ్ఛ భూష్మేణ భిన్ధి వా శిరసా గిరిమ్। తరేమం వా మహాగాధం సౌమదత్తితిమిఙ్గిలమ్
భీష్మునితో యుద్ధానికి వెళ్ళు, లేకపోతే నీ తలతో ఒక కొండను పగలగొట్టు, లేదా ఈ లోతైన సముద్రాన్ని దాటి పోవాలి — ఈ సముద్రంలో సౌమదత్తి అనే గొప్ప తిమింగలం ఉంది.
శారద్వతమహామీనం వివింశతిమహోరగమ్ । బృహద్బలమహోద్వేలం సౌమదత్తికతిమిఙ్గితమ్
శారద్వతుడు అనే పెద్ద చేపను, వివింశతి అనే మహా పామును, బృహద్బలుడు అనే పెద్ద అలను, సౌమదత్తి అనే తిమింగలాన్ని — వీటిని నువ్వు ఎదుర్కొని గెలవగలిగితే గెలవు.
భీష్మవేగమపర్యన్తం ద్రోణగ్రాహదురాసదమ్। కర్ణశల్యఝషావర్తం కామ్భోజబడబాసుఖమ్
భీష్ముని ఆగని వేగాన్ని, ద్రోణుడు అనే భయంకరమైన ముత్యాన్ని, కర్ణుడు, శల్యుడు అనే చేపల తుపానును, కాంభోజులు అనే మండుతున్న అగ్నిని — వీటిని యుద్ధంలో ఎదుర్కొనాలి.
దుఃశాసనౌఘం శలశల్యమత్స్యం సుషేణచిత్రాయుధనాగనక్రమ్। జయద్రథాద్రిం పురుమిత్రగాధం దుర్మర్షణోదం శకునిప్రపాతమ్
దుఃశాసనుని ఉప్పెనను, శలుడు, శల్యుడు అనే చేపలను, సుషేణుడు అనే పామును, చిత్రాయుధుడు, నాగనక్రుడు, జయద్రథుడు అనే కొండను, పురుమిత్రుడు అనే లోతును, దుర్మర్షణుడు అనే ఉగ్ర ప్రవాహాన్ని, శకుని అనే లోతైన అగాధాన్ని — ఇవన్నీ నిన్ను ఎదురుచూస్తున్నాయి.
శస్త్రౌఘమక్షయ్యమతిప్రవృద్ధం యదావగాహ్య శ్రమనష్టచేతాః। భవిష్యసి త్వం హతసర్వబాన్ధవ- స్తదా మనస్తే పరితాపమేష్యతి
నీకు ఎదురయ్యే ఆయుధాల ఉప్పెనలోకి నీవు దిగిపోతే, అలసిపోయి, మనస్సు తేలిపోతుంది. నీ బంధువులందరూ చనిపోతారు. అప్పుడు నీ మనసు తీవ్రమైన బాధతో నిండిపోతుంది.
తదా మనస్తే త్రిదివాదివాశుచే- ర్నివర్తితా పార్థ మహీప్రశాసనాత్। ప్రశామ్య రాజ్యం హి సుదుర్లభం త్వయా బుభూషితః స్వర్గ ఇవాతపస్వినా
అప్పుడు, పార్థా, భూమిపై పాలన చేయాలన్న కోరిక నీ మనసులో నుంచి పోతుంది, అది పరలోకాన్ని వదిలిపోతున్న ఆత్మలా ఉంటుంది. నీ కోపాన్ని తగ్గించు, ఎందుకంటే నీవు కోరుతున్న రాజ్యం, తపస్సు చేయని వాడికి స్వర్గం దక్కినంత కష్టం.
ఉలూకస్త్వర్జునం భూయో యథోక్తం వాక్యమబ్రవీత్। ఆశీవిషమివ క్రుద్ధం తుదన్వాక్యశలాకయా
అప్పుడు ఉలూకుడు, ఆజ్ఞ ఇచ్చినట్లుగా, అర్జునుడిని మళ్లీ ఉద్దేశించి మాటలతో కాటేసాడు. ఆ మాటలు కోపంతో ఉన్న పాములా గట్టిగా గుచ్చాయి.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా రుషితాః పాణ్డవా భృశమ్ । ప్రాగేవ భృశసంక్రుద్ధాః కైతవ్యేనాపి ధర్షితాః
ఆ మాటలు విని, పాండవులు చాలా కోపంగా మారారు. వారు ముందే బాగా కోపంతో ఉన్నారు, కైతవుని కుమారుడు వారికి అవమానం చేశాడు.
ఆసనేషూదతిష్ఠన్త బాహూంశ్చైవ ప్రచిక్షిపుః। ఆశీవిషా ఇవ క్రుద్ధా వీక్షాఞ్చక్రుః పరస్పరమ్
వారు తమ ఆసనాల నుంచి లేచి, చేతులను ఎత్తి ఊపారు. కోపంతో ఉప్పొంగిన పాముల్లా ఒకరిని ఒకరు ఘాటుగా చూశారు.
అవాక్ఛిరా భీమసేనః సముదైక్షత కైతవమ్। నేత్రాభ్యాం లోహితాన్తాభ్యామాశీవిష ఇవ శ్వసన్
భీమసేనుడు తల వంచి, కన్నుల్లో రక్తం మరిగిపోతూ, శ్వాసను గట్టిగా తీసుకుంటూ, పాములా ప్రతికూలుడిని ఉగ్రంగా చూశాడు.
ఆర్తం వాతాత్మజం దృష్ట్వా క్రోధేనాభిహతం భృశమ్ । ఉత్స్మయన్నివ దాశార్హః కైతవ్యం ప్రత్యభాషత
వాయుపుత్రుడు బాధతో, కోపంతో తడిసి ఉన్నాడని చూసి, దాశార్హుడు స్వల్పంగా నవ్వుతూ, ప్రతికూలుడిని ఇలా ఉద్దేశించి మాటాడాడు.
ప్రయాహి శీఘ్రం కైతవ్య బ్రూయాశ్చైవ సుయోధనమ్ । శ్రుతం వాక్యం గృహీతోర్థో మతం యత్తే తథాస్తు తత్
నీకు చెప్పిన మాటలు వినిపించాయి, అర్థమూ తెలిసింది. నీకు నచ్చినట్టు జరగనీయం. ఇప్పుడు వెంటనే వెళ్లి, సుయోధనునికి ఇది చెప్పు.
ఏవముక్త్వా మహాబాహుః కేశవో రాజసత్తమ। పునరేవ మహాప్రాజ్ఞం యుధిష్ఠిరముదైక్షత
ఇలా చెప్పిన అనంతరం, మహాబాహువు అయిన కేశవుడు, రాజులలో శ్రేష్ఠుడైన యుధిష్ఠిరుని మళ్లీ ఓదార్చుతూ చూశాడు.
సృఞ్జయానాం చ సర్వేషాం కృష్ణస్య చ యశస్వినః। ద్రుపదస్య సపుత్రస్య విరాటస్య చ సంనిధౌ
అందరిని కలిపి, శ్రీంజయుల సమక్షంలో, కీర్తిశాలి కృష్ణుడు, ద్రుపదుడు తన కుమారులతో, విరాటుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
భూమిపానాం చ సర్వేషాం మధ్యే వాక్యం జగాద హ। ఉలూకోఽప్యర్జునం భూయో యథోక్తం వాక్యమబ్రవీత్
అందరు రాజులు కూడిన ఆ సభలో, ఉలూకుడు మళ్లీ అర్జునుని దగ్గరికి వచ్చి, తనకు చెప్పిన మాటలనే తిరిగి చెప్పాడు.
ఆశీవిషమివ క్రుద్ధం తుదన్వాక్యశలాకయా। కృష్ణాదీంశ్చైవ తాన్సర్వాన్యథోక్తం వాక్యమబ్రవీత్
కోపంతో ఉన్న పాము లాగా మాటలతో దెబ్బతీస్తూ, కృష్ణుడు మరియు ఇతరులందరికీ ఆ చెప్పిన మాటలనే ఉలూకుడు చెప్పాడు.
ఉలూకస్య తు తద్వాక్యం పాపం దారుణమీరితమ్ । శ్రుత్వా విచుక్షుభే పార్థో లలాటం చాప్యమార్జయత్
ఉలూకుడు చెప్పిన ఆ పాపమైన, కఠినమైన మాటలు విని, పార్థుడు మనసులో కలతకు లోనై, తన నుదుటిని తుడిచుకున్నాడు.
తదవస్థం తదా దృష్ట్వా పార్థం సా సమితిర్నృప । నామృష్యత మహారాజ పాణ్డవానాం మహారథాః
పార్థుడు అలా ఉన్న దశను చూసి, ఆ సభలో ఉన్నవారు, పాండవుల మహారథులు కూడా, ఆ విషయం సహించలేకపోయారు.
అధిక్షేపేణ కృష్ణస్య పార్థస్య చ మహాత్మనః। శ్రుత్వా తే పురుషవ్యాఘ్రాః క్రోధాఞ్జజ్వలురచ్యుత
కృష్ణునికి, మహాత్ముడైన పార్థునికి అవమానం జరిగిన మాటలు విని, ఆ పురుషవృకులంతా కోపంతో మండిపడ్డారు, అచ్యుతా!
ధృష్టద్యుమ్నః శిఖణ్డీ చ సాత్యకిశ్చ మహారథః। కేకయా భ్రాతరః పఞ్చ రాక్షసశ్చ ఘటోత్కచః
ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండీ, మహారథుడైన సాత్యకి, కేకయ దేశపు ఐదుగురు సోదరులు, రాక్షసుడైన ఘటోత్కచుడు,