ద్వాదశైవ తు వర్షాణి వనే ధిష్ణ్యాద్వివాసితః । సంవత్సరం విరాటస్య దాస్యమాస్థాయ చోషితః
పన్నెండు సంవత్సరాలు అడవిలో నివసించావు, ఒక సంవత్సరం విరాటుని వద్ద దాసుడిగా గడిపావు.
అమర్షం రాజ్యహరణం వనవాసం చ పాణ్డవ। ద్రౌపద్యాశ్చ పరిక్లేశం సంస్మరన్పురుషో భవ
రాజ్యం పోయిన బాధ, అడవిలో గడిపిన దుఃఖం, ద్రౌపదికి జరిగిన కష్టాలు గుర్తు చేసుకుని, నీవు ధైర్యంగా ఉండి మగవాడవు.
అశక్తేన చ యచ్ఛప్తం భీమసేనేన పాణ్డవ । దుఃశాసనస్య రుధిరం పీయతాం యది శక్యతే
పాండవా, భీమసేనుడు శక్తిలేని వాడిగా దుఃశాసనుని రక్తం త్రాగుతానని ప్రమాణం చేశాడు. అతడు చేయగలిగితే చేసుకోనివ్వు.
లోహాభిసారో నిర్వృత్తః కురుక్షేత్రమకర్దమమ్। సమః పన్థా భృతాస్తేశ్వాః శ్వో యుధ్యస్వ సకేశవః
ఇనుప కవచాలు ధరించబడ్డాయి, కురుక్షేత్రం మట్టితో నిండలేదు, మార్గం సిద్దంగా ఉంది, నీ గుర్రాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి. రేపు కేశవునితో కలసి యుద్ధం చేయు.
అసమాగమ్య భీష్మేణ సంయుగే కిం వికత్థసే । ఆరురుక్షుర్యథా పఙ్గుః పర్వతం గన్ధమాదనమ్
భీష్మునితో యుద్ధం చేయకముందే నీవు ఎందుకు పొగడ్తలు చెప్పుకుంటున్నావు? అది కాళ్లులేని వాడు గంధమాదన పర్వతాన్ని ఎక్కాలనుకోవడంలాంటిది.
ఏవం కత్థసి కౌన్తేయ అకత్థన్పురుషో భవ। సూతపుత్రం సుదుర్ఘర్షం శల్యం చ బలినాం వరమ్
కౌంతేయా, ఇలా పొగడ్తలు చెప్పుకోవడం మానిపించు. చేతల్లో చూపించు. రథికుని కుమారుడైన కర్ణుడు, శక్తివంతులలో శ్రేష్ఠుడైన శల్యుడు ఎదురుగా ఉన్నారు.
ద్రోణం చ బలినాం శ్రేష్ఠం శచీపతిసమం యుధి। అజిత్వా సంయుగే పార్థ రాజ్యం కథమిహేచ్ఛసి
పార్థా! యుద్ధంలో శూరులలో అగ్రగణ్యుడైన ద్రోణుని, శచీదేవికి సమానమైనవాడిని జయించకుండా, నీవు ఈ రాజ్యాన్ని ఎలా ఆశిస్తున్నావు?
బ్రాహ్మే ధనుషి చాచార్యం వేదయోరన్తగం ద్వయోః। యుధి ధుర్యమవిక్షోభ్యమనీకచరమచ్యుతమ్
ఆయన బ్రాహ్మ ధనుస్సుకు ఆచార్యుడు, రెండు వేదాల్లో నిపుణుడు, వాటి అంతాన్ని తెలిసినవాడు, యుద్ధంలో ఎవ్వరూ కదిలించలేని నాయకుడు, సైన్యంలో స్వేచ్ఛగా సంచరించే అపరాజితుడు.
ద్రోణం మహాద్యుతిం పార్థ జేతుమిచ్ఛసి తన్మృషా । న హి శుశ్రుమ వాతేన మేరుమున్మథితం గిరిమ్
పార్థా! గొప్ప తేజస్సుతో ఉన్న ద్రోణుని జయించాలనుకుంటున్నావు, అది వృథా ఆశ. గాలితో మెరుపర్వతాన్ని విరిగిపడిందని ఎప్పుడూ వినలేదు.
అనిలో వా వహేన్మేరుం ద్యౌర్వాపి నిపతేన్మహీమ్ । యుగం వా పరివర్తేత యద్యేవం స్యాద్యథాత్థ మామ్
గాలి మెరుపర్వతాన్ని ఎత్తుకెళ్లినా, ఆకాశం భూమిపై పడినా, కాలచక్రం తిరిగి వెనక్కి పోయినా, నీవు నన్ను గురించి చెప్పింది నిజమైతే అలా జరుగుతుంది.
కో హ్యస్తి జీవితాకాఙ్క్షీ ప్రాప్యేమమరిమర్దనమ్ । గజో వాజీ రథో వాపి పునః స్వస్తి గృహాన్వ్రజేత్
ప్రాణం కోరుకునే ఏ ఏనుగు, గుర్రం, రథం అయినా, శత్రువులను నాశనం చేసే ఇతడిని ఎదుర్కొని మళ్లీ సుఖంగా ఇల్లు చేరగలడా?
కథమాభ్యామభిధ్యాతః సంసృష్టో దారుణేన వా । రణే జీవన్విముచ్యేత పదా భూమిముపస్పృశన్
మనిద్దరం కలిసీ, లేదా భయంకరమైన బలంతో ఎవ్వరైనా దాడి చేసినా, యుద్ధంలో ఎవరు బతికి, కాలితో భూమిని తాకుతూ తప్పించుకోగలరు?
కిం దుర్దురః కూపశయో యథేమాం న బుధ్యమే రాజచమూం సమేతామ్। దురాధరషాం దేవచమూప్రకాశాం గుప్తాం నరేన్ద్రైస్త్రిదశైరివ ద్యామ్
నీవు లోతైన బావిలో పడుకున్నావా? ఎందుకీ రాజుల సైన్యం ఎంత బలంగా, దేవతల సైన్యంలా ప్రకాశిస్తూ, రాజులు కాపాడుతున్నారని నీవు గ్రహించటం లేదు?
ప్రాచ్యైః ప్రతీచ్యైరథ దాక్షిణాత్యై- రుదీచ్యకామ్భోజశకైః ఖశైశ్చ। సాల్వైః సమత్స్యైః కురుముఖ్యదేశ్యై- ర్మ్లేచ్ఛైః పులిన్దైర్ద్రవిడాన్ధ్రకాఞ్చ్యైః
తూర్పువారు, పడమరవారు, దక్షిణవారు, ఉత్తరవారు, కాంబోజులు, శకులు, ఖశులు, శాల్వులు, మత్స్యులు, కురు దేశ ప్రముఖులు, మ్లేచ్ఛులు, పులిందులు, ద్రావిడులు, ఆంధ్రులు, కాంచీవారు—
నానాజనౌఘం యుధి సంప్రవృద్ధం నాఙ్గం యథా వేగమపారకణీయమ్। మాం చ స్థితం నాగబలస్య మధ్యే యుయుత్సమే మన్ద కిమల్పబుద్ధే
ఇన్ని వర్ణాల జనసమూహం యుద్ధంలో బలంగా పెరిగింది, ఇది వేగంగా పారే నదిలా దాటి పోవడం సాధ్యం కాదు. నేను నాగబల మధ్యలో నిలబడి యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. నీకు ఏమి కనిపిస్తుంది, మూర్ఖుడా?
ఇత్యేవముక్త్వా రాజానం ధర్మపుత్రం యుధిష్ఠిరమ్। అభ్యవృత్య పునర్జిష్ణుములూకః ప్రత్యభాషత
ఇలా ధర్మపుత్రుడైన యుధిష్ఠిరుని ఉలూకుడు ఉద్దేశించి మాట్లాడి, మళ్లీ తిరిగి అర్జునుని వైపు చూసి ఇలా అన్నాడు.
అకత్థమానో యుధ్యస్వ కత్థేసేఽర్జున కిం బహు। పర్యాయాత్సిద్ధిరేస్య నైతత్సిధ్యతి కత్థనాత్
అర్జునా! పొగడకుండానే యుద్ధం చేయు. ఎందుకంత మాటలు? విజయానికి ప్రయత్నమే కారణం, మాటలు కాదు.
యదీదం కత్థనాల్లోకే సిధ్యేత్కర్మ ధనఞ్జయ । సర్వే భవేయుః సిద్ధార్థాః కత్థనే కో హి దుర్గతః
ధనంజయా! ఈ లోకంలో పని మాటలతోనే పూర్తవుతుంటే, అందరికీ విజయమే కలిగేది. మాటల్లో ఎవరు వెనుకబడతారు?
జానామి తే వాసుదేవం సహాయం జానామి తే గాణ్డివం తాలమాత్రమ్। జానామ్యేతత్త్వాదృశో నాస్తి యోద్ధా జానానస్తే రాజ్యమేతద్ధరామి
నీకు వాసుదేవుడు తోడుగా ఉన్నాడని నాకు తెలుసు. నీకు గాండీవం ఉందని నాకు తెలుసు. నీలాంటి యోధుడు లేడని నాకు తెలుసు. ఇది తెలిసే నేను నీ కోసం ఈ రాజ్యాన్ని భరిస్తున్నాను.
న తు పర్యాయధర్మేణ రాజ్యం ప్రాప్నోతి మానుషః । మనసైవానుకూలాని విధాతా కురుతే వశే
కానీ, కేవలం సంప్రదాయ ధర్మంతో మనిషికి రాజ్యం లభించదు. సృష్టికర్త మనసుకు అనుకూలంగా ఉన్నదాన్ని ఏర్పరుస్తాడు.
త్రయోదశ సమా భుక్తం రాజ్యం విలపతస్తవ । భూయశ్చైవ ప్రశాసిష్యే నిహత్య త్వాం సబాన్ధవమ్
పదమూడేళ్లు నీవు బాధపడుతూ రాజ్యాన్ని అనుభవించావు. మళ్లీ నిన్ను నీ బంధువులతో కలిపి సంహరించి, నేనే పాలిస్తాను.
క్వ తదా గాణ్డివం తేఽభూద్యత్త్వం దాసపణైర్జితః। క్వ తదా భీమసేనస్య బలమాసీచ్చ ఫాల్గునా
అప్పుడు పాశాక్రీడలో ఓడిపోయి దాసుడవైనప్పుడు నీ గాండీవం ఎక్కడ ఉంది? అప్పుడు భీమసేనుని బలం ఎక్కడ ఉంది, ఫాల్గునా?
సగదాద్భీమసేనాద్వా పార్థాద్వాపి సగాణ్డివాత్ । న వై మోక్షస్తదా వోభూద్వినా కృష్ణామనిన్దితామ్
గదా పట్టిన భీమసేనుని నుండీ, గాండీవంతో ఉన్న పార్థుని నుండీ, అప్పుడు తప్పించుకోవడం సాధ్యపడలేదు—కేవలం అపవాదలేని కృష్ణా తప్ప.
సా వో దాస్యే సమాపన్నాన్మోచయామాస పార్షతీ । అమానుష్యం సమాపన్నాన్దాసకర్మణ్యవస్థితాన్
మీరు దాస్య స్థితిలో పడిపోయినప్పుడు, మానవత్వానికి అతీతంగా దాస్య పనిలో ఉన్నప్పుడు, పాంచాలి మీ అందరినీ విమోచించింది.
అవోచం యత్షణ్డతిలానహం వస్తథ్యమేవ తత్ । ధృతా హి వేణీ పార్థేన విరాటనగరే తదా
నేను షండుడు, నువ్వుల గురించి చెప్పింది పూర్తిగా నిజమే. ఆ సమయంలో విరాట నగరంలో అర్జునుడు నిజంగా జడను వేసుకున్నాడు.
సూదకర్మణి చ శ్రాన్తం విరాటస్య మహానసే । భీమసేనేన కౌన్తేయ యచ్చ తన్మమ పౌరుషమ్
విరాటుని అత్తరింట్లో భీమసేనుడు వంట పనిలో అలసిపోయినప్పుడు, నేను చూపిన శక్తి కూడా నా దేనే, కౌంతేయా.
ఏవమేతత్సదాం దణ్డం క్షత్రియాః క్షత్రియే దధుః । వేణీం కృత్వా షణ్డవేషః కన్యాం నర్తితవానసి
ఇలా ఎప్పుడూ క్షత్రియులు, క్షత్రియులకే ఇలాంటి శిక్షలు విధించేవారు. నువ్వు జడ వేసుకుని, శంఢుడి వేషం వేసి, అమ్మాయిలా నాట్యం చేశావు.
న భయాద్వాసుదేవస్య న చాపి తవ ఫాల్గున । రాజ్యం ప్రతిప్రదాకస్యామి యుద్ధ్యస్వ సహకేశవః
వాసుదేవుడిని చూసి గానీ, నిన్ను చూసి గానీ నాకు భయం లేదు. రాజ్యం తిరిగి ఇవ్వను. కావాలంటే కృష్ణుడితో కలిసి యుద్ధం చేయి.
న మాయా హీన్ద్రజాలం వా కుహకా వాపి భీషణా । ఆత్తశస్త్రస్య మే యుద్ధే వహన్తి ప్రతిగర్జనాః
నా చేతిలో ఆయుధం ఉన్నప్పుడు, యుద్ధంలో నా గర్జనలకు మాయలు గానీ, మంత్రాలు గానీ, భయంకరమైన మాయాజాలాలు గానీ ఎదురు నిలవలేవు.
వాసుదేవసహస్రం వా ఫాల్గునానాం శతాని వా। ఆసాద్య మామమోఘేషుం ద్రవిష్యన్తి దిశో దశః
వేలాది వాసుదేవులు, వందలాది ఫాల్గుణులు ఎదురైనా, నా అప్రతిహత బాణాలకు తట్టుకోలేక, పది దిక్కులకూ పారిపోతారు.