లోహాభిసారో నిర్వృత్తః కురుక్షేత్రమకర్దమమ్। పుష్టాస్తేఽశ్వా భృతా యోధాః శ్వో యుద్ధ్యస్వ సకేశవః
ఇనుప కవచాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి, కురుక్షేత్రం శుభ్రంగా ఉంది. నీ గుర్రాలు బలంగా ఉన్నాయి, యోధులకు జీతాలు చెల్లించబడింది. రేపు కేశవునితో కలిసి యుద్ధం చేయు.
అసమాగమ్య భీష్మేణ సంయుగే కిం వికత్థసే। ఆరురుక్షుర్యథా మన్దః పర్వతం గన్ధమాదనమ్
భీష్ముడితో యుద్ధం చేయకుండా, ఎందుకు గొప్పలు చెప్పుతున్నావు? అది మూర్ఖుడు గంధమాదన పర్వతాన్ని ఎక్కాలని ఆశపడినట్లే.
ఏవం కత్థసి కౌన్తేయ అకత్థన్పురుషో భవ। సూతపుత్రం సుదుర్ధర్షం శల్యం చ బలినాం వరమ్
ఇలా గొప్పలు చెప్పకూ, కౌంతేయా. గొప్పలు చెప్పని వాడివి అవు. సూతపుత్రుడు, భయంకరుడైన శల్యుడు, వీరులలో శ్రేష్ఠుడు — వీరిని ఎదుర్కొను.
ద్రోణం చ బలినాం శ్రేష్ఠం శచీపతిసమం యుధి । అజిత్వా సంయుగే పార్థ రాజ్యం కథమిహేచ్ఛసి
డ్రోణుడు వీరులలో శ్రేష్ఠుడు, యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సమానం. వీరిని యుద్ధంలో ఓడించకుండా, ఓ పార్థా, రాజ్యం ఎలా ఆశిస్తున్నావు?
బ్రాహ్మే ధనుషి చాచార్యం వేదయోరన్తగం ద్వయోః। యుధి ధుర్యమవిక్షోభ్యమనీకచరమచ్యుతమ్
ఆచార్యుడు బ్రహ్మ ధనుస్సులో నిపుణుడు, రెండు వేదాలలో ప్రావీణ్యం కలవాడు, యుద్ధంలో ముందుండే నాయకుడు, ఎవ్వరూ కదిలించలేని వాడు, సైన్యంలో సంచరించే వాడు, అచ్యుతునితో కలసి ఉన్నాడు.
ద్రోణం మహాద్యుతిం పార్థ జేతుమిచ్ఛసి తన్మృషా । న హి శుశ్రుమ వాతేన మేరుమున్మథితం గిరిమ్
డ్రోణుడు మహా తేజస్సుతో ఉన్నవాడు. నీవు అతన్ని ఓడించాలనుకోవడం వృథా. గాలి మెరుపర్వతాన్ని పగలగొట్టిందని ఎప్పుడూ వినలేదు.
అనిలో వా వహేన్మేరుం ద్యౌర్వాపి నిపతేన్మహీమ్। యుగం వా రివర్తేత యద్యేవం స్యాద్యథాత్థ మామ్
గాలి మెరుపర్వతాన్ని ఎత్తుకుపోవచ్చు, ఆకాశం భూమిపై పడిపోవచ్చు, యుగం తిరిగి వెనక్కు పోవచ్చు — నువ్వు నా గురించి చెప్పింది నిజమైతే అలా జరుగుతుంది.
కో హ్యస్తి జీవితాకాఙ్క్షీ పరాప్యేమమరిమర్దనమ్ । పార్థో వా ఇతరో వాపి కోన్యః స్వస్తి గృహాన్వ్రజేత్
జీవించాలనుకునే వాడు, ఇలాంటి శత్రు సంహారాన్ని ఎదుర్కొనగలడా? పార్థుడైనా, మరొకరైనా, ఇంకెవరు సురక్షితంగా ఇంటికి చేరగలరు?
కథమాభ్యామభిధ్యాతః సంస్పృష్టో దారుణేన వా। రణే జీవన్ప్రముచ్యేత పదా భూమిపుమస్పృశన్
ఈ ఇద్దరి చేతిలో యుద్ధంలో గాయపడినవాడు, లేదా తాకబడినవాడు, భూమిపై కాలు పెట్టి బతికి బయటపడగలడా?
కిం దర్దురః కూపశయో యథేమాం న బుధ్యసే రాజచమూం సమేతామ్। దురాధర్షాం దేవచమూప్రకాశాం గుప్తాం నరేన్ద్రైస్త్రిదశైరివ ద్యామ్
బావిలో ఉండే కప్పలా, ఈ రాజసేన సముదాయాన్ని ఎందుకు గమనించడంలేదు? ఇది జయించలేనిది, దేవతల సేనలా ప్రకాశిస్తోంది, రాజులు దివ్వును రక్షించినట్లు దీనిని కాపాడుతున్నారు.
ప్రాచ్యైః ప్రతీచ్యైరథ దాక్షిణాత్యై- రుదీచ్యకామ్భోజశకైః ఖశైశ్చ । సాల్వైః సమత్స్యైః కురుమధ్యదేశ్యై- ర్మ్లేచ్ఛైః పులిన్దైర్ద్రవిడాన్ధ్రకాఞ్చ్యైః
తూర్పు, పడమర, దక్షిణ, ఉత్తర దేశాలవారు, కాంభోజులు, శకులు, ఖశులు, సాళ్వులు, మత్స్యులు, కురు మధ్యభూమివారు, మ్లేచ్ఛులు, పులిందులు, ద్రావిడులు, ఆంధ్రులు, కాంచివారు — వీరందరూ కూడి ఉన్నారు.
నానాజనౌఘం యుధి సంప్రవృద్ధం గాఙ్గం యథా వేగమపారణీయమ్। మాం చ స్థితం నానాబలస్య మధ్యే యుయుత్ససే మన్ద కిమల్పబుద్ధే
ఇన్ని రకాల జనాలు యుద్ధానికి చేరి, గంగా ప్రవాహంలా ఆగకుండా ఉప్పొంగిపోతున్నారు. ఈ విభిన్న సేనల మధ్య నేను నిలబడి యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. నీవు నన్ను చూసి యుద్ధానికి రావాలని అనుకోవడం ఎంత మూర్ఖత్వమో, నీకు తక్కువ బుద్ధి ఉన్నట్టు చూపుతోంది.
అక్షయ్యావిషుధీ చైవ అగ్నిదత్తం చ తే రథమ్। జానీమో హి రణే పార్థ కేతుం దివ్యం చ భారత
నీకు అగ్ని దేవుడు ఇచ్చిన, ఎప్పటికీ నశించని పవిత్రమైన రథం ఉందని మేము తెలుసు. భరత వంశజుడా, యుద్ధంలో నీ దివ్య ధ్వజాన్ని కూడా మేము గుర్తించగలము.
అకత్థమానో యుద్ధ్యస్వ కత్థసేఽర్జున కిం బహు । పర్యాయాత్సిద్ధిరేతస్య నైతత్సిధ్యాతి కత్థనాత్
అర్జునా, పొగడకుండా యుద్ధం చేయు. ఎందుకు ఇంతగా మాటలు చెబుతున్నావు? విజయానికి కేవలం మాటలు కాదు, కృషి అవసరం. మాటలతో విజయం సాధించలేరు.
యదీదం కత్థనాల్లోకే సిధ్యేత్కర్మ ధనఞ్జయ। సర్వే భవేయుః సిద్ధార్థాః కత్థనే కో హి దుర్గతః
ధనంజయా, ఈ లోకంలో పనులు కేవలం పొగడ్తలతో నెరవేరితే, అందరికీ కావలసినది లభించేది. ఎవరు మాటలతో మాత్రమే దుర్గతిని పొందారు చెప్పు?
జనామి తే వాసుదేవం సహాయం జానామి తే గాణ్డివం తాలమాత్రమ్ । జానామ్యహం త్వాదృశో నాస్తి యోద్ధా జానానస్తే రాజ్యమేతద్ధరామి
నీకు వాసుదేవుడు తోడుగా ఉన్నాడని నాకు తెలుసు. నీ గాండీవ ధనుస్సు ఎంత శక్తివంతమో నాకు తెలుసు. నీలాంటి యోధుడు మరొకరు లేరని నాకు తెలుసు. ఈ రాజ్యాన్ని నీవు కోరుకుంటున్నావన్నదీ నాకు తెలుసు.
న తు పర్యాయధర్మేమ సిద్ధిం ప్రాప్నోతి మానవః। మనసైవానుకూలాని ధాతైవ కురుతే వశే
కాని, కర్తవ్యాన్ని సరిగ్గా అనుసరించడమే విజయానికి కారణం కాదు. మనసు అనుకూలంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే సృష్టికర్త మనకు మేలు కలిగిస్తాడు.
త్రయోదశసమా భుక్తం రాజ్యం విలపతస్తవ। భూయశ్చైవ ప్రశాసిష్యే త్వాం నిహత్య సబాన్ధవమ్
పదమూడు సంవత్సరాలు నీవు రాజ్యం కోల్పోయి దుఃఖించావు. ఇప్పుడు మళ్లీ నిన్ను, నీ బంధువులను సంహరించి, నేను మళ్లీ ఈ రాజ్యాన్ని పాలిస్తాను.
క్వ తదా గాణ్డివం తేఽభూద్యత్త్వం దాసపణైర్జితః। క్వ తదా భీమసేనస్య బలమాసీచ్చ ఫాల్గున
అప్పుడు నీ గాండీవం ఎక్కడుంది? నీవు దాసుడిగా ఓడిపోయినప్పుడు అది ఏమైంది? ఆ సమయంలో భీమసేనుని బలమేం చేసిందో, ఫాల్గునా?
సగదాద్భీమసేనాద్వా ఫాల్గునాద్వా సగాణ్డివాత్। న వై మోక్షస్తదా యో భూద్వినా కృష్ణమనిన్దితాం
ఆ సమయంలో భీమసేనుడు తన గదతోనైనా, ఫాల్గుణుడు గాండీవంతోనైనా రక్షించలేకపోయారు. కృష్ణుడు తప్ప మరొకరు మిమ్మల్ని రక్షించలేదు.
సా వో దాస్యే సమాపన్నాన్మోచయామాస పార్షతీ। అమానుష్యం సమాపన్నాన్దాసకర్మణ్యవస్థితాన్
మీరు అందరూ దాస్య స్థితిలో పడిపోయినప్పుడు, మానవేతరంగా దాసుల పనులు చేస్తూ ఉండగా, పృషతిపుత్రి అయిన మీ భార్యే మిమ్మల్ని విముక్తి చేసిందని గుర్తుంచుకో.
అవోచం యత్షణ్డతిలానహం వస్తథయమేవ తత్। ధృతా హి వేమీ పార్థేన విరాటనగరే తదా
నేను షణ్డతిలాల గురించి చెప్పినదంతా నిజమే. ఎందుకంటే, విరాట నగరంలో అప్పట్లో పార్థుడు నిన్ను పట్టుకున్నాడు.
సూదకర్మణి చ శ్రాన్తం విరాటస్య మహానసే । భీమసేనేన కౌన్తేయ యత్తు తన్మమ పౌరుషమ్
విరాటుని అట్టలో భీమసేనుడు వంట పనిలో అలసిపోయినప్పుడు, కౌంతేయా, అది నా శౌర్యమే.
ఏవమేవ సదా దణ్డం క్షత్రియాః క్షత్రియే దధుః। వేణీం కృత్వా షణ్డవేషః కన్యాం నర్తితవానసి
ఇలా ఎప్పుడూ క్షత్రియులు క్షత్రియులకు శిక్ష విధిస్తారు. నీవు జడను వేసుకుని, షణ్డుడి వేషంలో, అమ్మాయిలా నాట్యం చేశావు.
న భయాద్వాసుదేవస్య న చాపి తవ ఫల్గున । రాజ్యం ప్రతిప్రదాస్యామి యుధ్యస్వ సహకేశవః
వాసుదేవుడి భయంతో కాదు, నీ భయంతో కూడా కాదు ఫాల్గునా, నేను రాజ్యాన్ని తిరిగి ఇస్తాను. కేశవునితో కలిసి యుద్ధం చేయు.
న మాయా హీన్ద్రజాలం వా కుహకా వాపి భీషణా । ఆత్తశస్త్రస్య సఙ్గ్రామే వహన్తి ప్రతిగర్జనాః
మాయలు, ఇంద్రజాలాలు, భయంకరమైన మాయాజాలాలు — ఇవేవీ ఆయుధాలు ధరించిన యోధుడి ముందు యుద్ధంలో పనిచేయవు.
వాసుదేవసహస్రం వా ఫాల్గునానాం శతాని వా। ఆసాద్య మామమోఘేషుం ద్రవిష్యన్తి దిశో దశ
వెయ్యి వాసుదేవులు వచ్చినా, వందలాది ఫాల్గుణులు ఎదురైనా, నన్ను ఓడించలేక, వారు పది దిక్కులకూ పారిపోతారు.
సంయుగం గచ్ఛ భీష్మేణ భిన్ధి వా శిరసా గిరిమ్ । తరస్వ వా మహాగాధం బాహుభ్యాం పురుషోదధిమ్
భీష్మునితో యుద్ధానికి వెళ్ళు, లేక నీ తలతో కొండను చీల్చు, లేక నీ చేతులతో ఈ మానవ సముద్రాన్ని దాటి చూపు.
శారద్వతమహామీనం వివింశతిమహోరగమ్ । బృహద్బలమహోద్వేలం సౌమదత్తితిమిఙ్గిలమ్
శారద్వతుడు గొప్ప చేప, వివింశతి మహా పాము, బృహద్బలుడు పెద్ద అల, సౌమదత్తి భయంకరమైన తిమింగలం.
భీష్మవేగమపర్యన్తం ద్రోణగ్రాహదురసదమ్ । కర్ణశల్యఝషావర్తం కామ్భోజబడబాముఖమ్
భీష్ముని వేగం అంతులేని ప్రవాహంలా ఉంది, ద్రోణుని పట్టు చాలా ప్రమాదకరం, కర్ణుడు, శల్యులు పెద్ద చేపల గుండ్రంగాల్లా, కాంభోజుడు అగ్ని పాములా నోరు తెరిచినదిగా ఉన్నాడు.