యదర్థం క్షత్రియా సూతే సర్వం తదిదమాగతమ్ । బలం వీర్యం చ శౌర్యం చ పరం చాప్యస్త్రలాఘవమ్
క్షత్రియులు పుట్టే కారణం కోసం అన్నీ ఇప్పుడు వచ్చాయి: బలం, వీరత్వం, ధైర్యం, ఆయుధాల్లో అత్యుత్తమ నైపుణ్యం.
పౌరుషం దర్శయన్యుద్ధే కోపస్య కురు నిష్కృతిమ్। పరిక్లిష్టస్య దీనస్య దీర్ఘకాలోషితస్య చ। హృదయం కస్య న స్ఫోటేదైశ్వర్యాద్ధంశితస్య చ
యుద్ధంలో నీ మగతనాన్ని చూపించు. కోపానికి పరిహారం చేయి. ఎన్నో రోజులుగా బాధపడిన, రాజ్యాన్ని కోల్పోయిన మనిషి హృదయం ఎవరికైనా పగిలిపోదా?
కులే జాతస్య శూరస్య పరివిత్తేష్వగృధ్యతః। ఆస్థితం రాజ్యమాక్రమ్య కోపం కస్య న దీపయేత్
ఒకరు మంచి వంశంలో పుట్టి, ధైర్యంతో ఉండి, ఇతరుల సంపదపై ఆశపడకుండా ఉంటే, తనకు న్యాయంగా ఉన్న రాజ్యాన్ని ఎవరో దోచుకుంటే, ఆ కోపం ఎవరికైనా రాకుండా ఉండదేమో?
యత్తదుక్తం మహద్వాక్యం కర్మణా తద్విభావ్యతామ్। అకర్మణా కత్థితేన సన్తః కుపురుషం విదుః
ఎవరైనా గొప్ప మాటలు చెప్పినప్పుడు, వాటిని పనిలో చూపించాలి. పనులు లేకుండా కేవలం గొప్పలు చెప్పేవారిని, తెలివైనవారు నిస్సారుడిగా గుర్తిస్తారు.
అమిత్రాణాం వశే స్థానం రాజ్యం చ పునరుద్ధర। ద్వావర్థౌ యుద్ధకామస్య తస్మాత్తత్కురు పౌరుషమ్
శత్రువుల చేతిలో ఉన్న రాజ్యాన్ని తిరిగి సంపాదించు. యుద్ధానికి ఆసక్తి ఉన్నవాడికి ఇవే రెండు లక్ష్యాలు. అందుకే, నీ ధైర్యాన్ని చూపించు.
పరాజితోఽసి ద్యూతేన కృష్ణా చానాయితా సభామ్ । శక్యోఽమర్షో మనుష్యేణ కర్తు పురుషమానినా
నీవు జూదంలో ఓడిపోయావు, కృష్ణను సభలోకి లాగారు. ఇలాంటి అవమానాన్ని తన పురుషార్థాన్ని మరిచిపోని వాడు మాత్రమే భరించగలడు.
ద్వాదశైవ తు వర్షాణి వనే ధిష్ణ్యాద్వివాసితః। సంవత్సరం విరాటస్య దాస్యమాస్థాయ చోషితః
పన్నెండు సంవత్సరాలు అడవిలో ప్రవాస జీవితం గడిపావు, మరో సంవత్సరం విరాటుని ఇంట్లో సేవ చేయాల్సి వచ్చింది.
రాష్ట్రాన్నిర్వాసనక్లేశం వనవాసం చ పాణ్డవ । కృష్ణాయాశ్చ పరిక్లేశం సంస్మరన్పురుషో భవ
నీ రాజ్యం నుండి నిన్ను వెలివేసిన బాధను, అడవిలో ఉన్న కష్టాలను, కృష్ణకు కలిగిన బాధను గుర్తు చేసుకొని, ఓ పాండవా, నీవు ధైర్యంగా ఉండు.
అప్రియాణాం చ వచనం ప్రబ్రువత్సు పునః పునః । అమర్షం దర్శయస్వ త్వమమర్షో హ్యేవ పౌరుషమ్
ఎవరైనా మళ్లీ మళ్లీ అపరిచితమైన మాటలు మాట్లాడితే, నీవు నీ ఆగ్రహాన్ని చూపించు. ఎందుకంటే, ఆగ్రహమే నిజమైన పురుషార్థం.
క్రోధో బలం తథా వీర్యం జ్ఞానయోగోఽస్త్రలాఘవమ్। ఇహ తే దృశ్యతాం పార్థ యుద్ధ్యస్వ పురుషో భవ
నీ కోపం, బలము, పరాక్రమం, జ్ఞానం, ఆయుధ నైపుణ్యం — ఇవన్నీ ఇక్కడ చూపించు, ఓ పార్థా. యుద్ధం చేయి, నిజమైన పురుషుడివి అవు.
లోహాభిసారో నిర్వృత్తః కురుక్షేత్రమకర్దమమ్। పుష్టాస్తేఽశ్వా భృతా యోధాః శ్వో యుద్ధ్యస్వ సకేశవః
ఇనుప కవచాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి, కురుక్షేత్రం శుభ్రంగా ఉంది. నీ గుర్రాలు బలంగా ఉన్నాయి, యోధులకు జీతాలు చెల్లించబడింది. రేపు కేశవునితో కలిసి యుద్ధం చేయు.
అసమాగమ్య భీష్మేణ సంయుగే కిం వికత్థసే। ఆరురుక్షుర్యథా మన్దః పర్వతం గన్ధమాదనమ్
భీష్ముడితో యుద్ధం చేయకుండా, ఎందుకు గొప్పలు చెప్పుతున్నావు? అది మూర్ఖుడు గంధమాదన పర్వతాన్ని ఎక్కాలని ఆశపడినట్లే.
ఏవం కత్థసి కౌన్తేయ అకత్థన్పురుషో భవ। సూతపుత్రం సుదుర్ధర్షం శల్యం చ బలినాం వరమ్
ఇలా గొప్పలు చెప్పకూ, కౌంతేయా. గొప్పలు చెప్పని వాడివి అవు. సూతపుత్రుడు, భయంకరుడైన శల్యుడు, వీరులలో శ్రేష్ఠుడు — వీరిని ఎదుర్కొను.
ద్రోణం చ బలినాం శ్రేష్ఠం శచీపతిసమం యుధి । అజిత్వా సంయుగే పార్థ రాజ్యం కథమిహేచ్ఛసి
డ్రోణుడు వీరులలో శ్రేష్ఠుడు, యుద్ధంలో ఇంద్రునితో సమానం. వీరిని యుద్ధంలో ఓడించకుండా, ఓ పార్థా, రాజ్యం ఎలా ఆశిస్తున్నావు?
బ్రాహ్మే ధనుషి చాచార్యం వేదయోరన్తగం ద్వయోః। యుధి ధుర్యమవిక్షోభ్యమనీకచరమచ్యుతమ్
ఆచార్యుడు బ్రహ్మ ధనుస్సులో నిపుణుడు, రెండు వేదాలలో ప్రావీణ్యం కలవాడు, యుద్ధంలో ముందుండే నాయకుడు, ఎవ్వరూ కదిలించలేని వాడు, సైన్యంలో సంచరించే వాడు, అచ్యుతునితో కలసి ఉన్నాడు.
ద్రోణం మహాద్యుతిం పార్థ జేతుమిచ్ఛసి తన్మృషా । న హి శుశ్రుమ వాతేన మేరుమున్మథితం గిరిమ్
డ్రోణుడు మహా తేజస్సుతో ఉన్నవాడు. నీవు అతన్ని ఓడించాలనుకోవడం వృథా. గాలి మెరుపర్వతాన్ని పగలగొట్టిందని ఎప్పుడూ వినలేదు.
అనిలో వా వహేన్మేరుం ద్యౌర్వాపి నిపతేన్మహీమ్। యుగం వా రివర్తేత యద్యేవం స్యాద్యథాత్థ మామ్
గాలి మెరుపర్వతాన్ని ఎత్తుకుపోవచ్చు, ఆకాశం భూమిపై పడిపోవచ్చు, యుగం తిరిగి వెనక్కు పోవచ్చు — నువ్వు నా గురించి చెప్పింది నిజమైతే అలా జరుగుతుంది.
కో హ్యస్తి జీవితాకాఙ్క్షీ పరాప్యేమమరిమర్దనమ్ । పార్థో వా ఇతరో వాపి కోన్యః స్వస్తి గృహాన్వ్రజేత్
జీవించాలనుకునే వాడు, ఇలాంటి శత్రు సంహారాన్ని ఎదుర్కొనగలడా? పార్థుడైనా, మరొకరైనా, ఇంకెవరు సురక్షితంగా ఇంటికి చేరగలరు?
కథమాభ్యామభిధ్యాతః సంస్పృష్టో దారుణేన వా। రణే జీవన్ప్రముచ్యేత పదా భూమిపుమస్పృశన్
ఈ ఇద్దరి చేతిలో యుద్ధంలో గాయపడినవాడు, లేదా తాకబడినవాడు, భూమిపై కాలు పెట్టి బతికి బయటపడగలడా?
కిం దర్దురః కూపశయో యథేమాం న బుధ్యసే రాజచమూం సమేతామ్। దురాధర్షాం దేవచమూప్రకాశాం గుప్తాం నరేన్ద్రైస్త్రిదశైరివ ద్యామ్
బావిలో ఉండే కప్పలా, ఈ రాజసేన సముదాయాన్ని ఎందుకు గమనించడంలేదు? ఇది జయించలేనిది, దేవతల సేనలా ప్రకాశిస్తోంది, రాజులు దివ్వును రక్షించినట్లు దీనిని కాపాడుతున్నారు.
ప్రాచ్యైః ప్రతీచ్యైరథ దాక్షిణాత్యై- రుదీచ్యకామ్భోజశకైః ఖశైశ్చ । సాల్వైః సమత్స్యైః కురుమధ్యదేశ్యై- ర్మ్లేచ్ఛైః పులిన్దైర్ద్రవిడాన్ధ్రకాఞ్చ్యైః
తూర్పు, పడమర, దక్షిణ, ఉత్తర దేశాలవారు, కాంభోజులు, శకులు, ఖశులు, సాళ్వులు, మత్స్యులు, కురు మధ్యభూమివారు, మ్లేచ్ఛులు, పులిందులు, ద్రావిడులు, ఆంధ్రులు, కాంచివారు — వీరందరూ కూడి ఉన్నారు.
నానాజనౌఘం యుధి సంప్రవృద్ధం గాఙ్గం యథా వేగమపారణీయమ్। మాం చ స్థితం నానాబలస్య మధ్యే యుయుత్ససే మన్ద కిమల్పబుద్ధే
ఇన్ని రకాల జనాలు యుద్ధానికి చేరి, గంగా ప్రవాహంలా ఆగకుండా ఉప్పొంగిపోతున్నారు. ఈ విభిన్న సేనల మధ్య నేను నిలబడి యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నాను. నీవు నన్ను చూసి యుద్ధానికి రావాలని అనుకోవడం ఎంత మూర్ఖత్వమో, నీకు తక్కువ బుద్ధి ఉన్నట్టు చూపుతోంది.
అక్షయ్యావిషుధీ చైవ అగ్నిదత్తం చ తే రథమ్। జానీమో హి రణే పార్థ కేతుం దివ్యం చ భారత
నీకు అగ్ని దేవుడు ఇచ్చిన, ఎప్పటికీ నశించని పవిత్రమైన రథం ఉందని మేము తెలుసు. భరత వంశజుడా, యుద్ధంలో నీ దివ్య ధ్వజాన్ని కూడా మేము గుర్తించగలము.
అకత్థమానో యుద్ధ్యస్వ కత్థసేఽర్జున కిం బహు । పర్యాయాత్సిద్ధిరేతస్య నైతత్సిధ్యాతి కత్థనాత్
అర్జునా, పొగడకుండా యుద్ధం చేయు. ఎందుకు ఇంతగా మాటలు చెబుతున్నావు? విజయానికి కేవలం మాటలు కాదు, కృషి అవసరం. మాటలతో విజయం సాధించలేరు.
యదీదం కత్థనాల్లోకే సిధ్యేత్కర్మ ధనఞ్జయ। సర్వే భవేయుః సిద్ధార్థాః కత్థనే కో హి దుర్గతః
ధనంజయా, ఈ లోకంలో పనులు కేవలం పొగడ్తలతో నెరవేరితే, అందరికీ కావలసినది లభించేది. ఎవరు మాటలతో మాత్రమే దుర్గతిని పొందారు చెప్పు?
జనామి తే వాసుదేవం సహాయం జానామి తే గాణ్డివం తాలమాత్రమ్ । జానామ్యహం త్వాదృశో నాస్తి యోద్ధా జానానస్తే రాజ్యమేతద్ధరామి
నీకు వాసుదేవుడు తోడుగా ఉన్నాడని నాకు తెలుసు. నీ గాండీవ ధనుస్సు ఎంత శక్తివంతమో నాకు తెలుసు. నీలాంటి యోధుడు మరొకరు లేరని నాకు తెలుసు. ఈ రాజ్యాన్ని నీవు కోరుకుంటున్నావన్నదీ నాకు తెలుసు.
న తు పర్యాయధర్మేమ సిద్ధిం ప్రాప్నోతి మానవః। మనసైవానుకూలాని ధాతైవ కురుతే వశే
కాని, కర్తవ్యాన్ని సరిగ్గా అనుసరించడమే విజయానికి కారణం కాదు. మనసు అనుకూలంగా ఉన్నప్పుడు మాత్రమే సృష్టికర్త మనకు మేలు కలిగిస్తాడు.
త్రయోదశసమా భుక్తం రాజ్యం విలపతస్తవ। భూయశ్చైవ ప్రశాసిష్యే త్వాం నిహత్య సబాన్ధవమ్
పదమూడు సంవత్సరాలు నీవు రాజ్యం కోల్పోయి దుఃఖించావు. ఇప్పుడు మళ్లీ నిన్ను, నీ బంధువులను సంహరించి, నేను మళ్లీ ఈ రాజ్యాన్ని పాలిస్తాను.
క్వ తదా గాణ్డివం తేఽభూద్యత్త్వం దాసపణైర్జితః। క్వ తదా భీమసేనస్య బలమాసీచ్చ ఫాల్గున
అప్పుడు నీ గాండీవం ఎక్కడుంది? నీవు దాసుడిగా ఓడిపోయినప్పుడు అది ఏమైంది? ఆ సమయంలో భీమసేనుని బలమేం చేసిందో, ఫాల్గునా?
సగదాద్భీమసేనాద్వా ఫాల్గునాద్వా సగాణ్డివాత్। న వై మోక్షస్తదా యో భూద్వినా కృష్ణమనిన్దితాం
ఆ సమయంలో భీమసేనుడు తన గదతోనైనా, ఫాల్గుణుడు గాండీవంతోనైనా రక్షించలేకపోయారు. కృష్ణుడు తప్ప మరొకరు మిమ్మల్ని రక్షించలేదు.