ఉపగమ్య తు తే సర్వే బిడాలమిదమబ్రువన్ । భవత్ప్రసాదాదిచ్ఛామశ్చర్తుం చైవ యథాసుఖమ్
అందరూ కలిసి ఆ పిల్లిని దగ్గరకు వెళ్లి, 'మీ దయ వల్ల మేము మనసుకు నచ్చినట్లు తిరుగుతూ ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం' అని చెప్పారు.
భవాన్నో గతిరవ్యగ్రా భవాన్నః పరమః సుహృత్। తే వయం సహితాః సర్వే భవన్తం శరణం గతాః
'మీరు మాకు నిర్భయంగా ఆశ్రయం, మీరు మాకు అత్యంత మిత్రుడు. అందరం కలసి మీను శరణు పొందాము.'
భవాన్ధర్మపరో నిత్యం భవాన్ధర్మే వ్యవస్థితః। స నో రక్ష మహాప్రజ్ఞ త్రిదశానివ వజ్రభృత్
'మీరు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటించే వారు, ధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్నారు. అందుకే, ఓ మహాజ్ఞానీ, మీరు దేవతలను ఇంద్రుడు ఎలా కాపాడతాడో, మమ్మల్ని కూడా కాపాడండి.'
ఏవముక్తస్తు తైః సర్వైర్మూషికైః స విశాంపతే। ప్రత్యువాచ తతః సర్వాన్మూషికాన్మూషికాన్తకృత్
అలా అన్ని ఎలుకలు చెప్పినప్పుడు, ఓ ప్రజలాధిపతీ, ఎలుకలను సంహరించే ఆ పిల్లి వారందరినీ ఇలా సమాధానమిచ్చింది.
ద్వయోర్యోగం న పశ్యామి తపసో రక్షణస్య చ। అవశ్యం తు మయా కార్యం వచనం భవతాం హితమ్
'తపస్సు చేయడమూ, రక్షణ చేయడమూ రెండూ కలిపి చేయడం సాధ్యం కాదని నాకు అనిపిస్తోంది. అయినా మీకు మేలు కలిగే మాటలు తప్పక చెప్పాలి.'
యుష్మాభిరపి కర్తవ్యం వచనం మమ నిత్యశః। తపసాస్మి పరిశ్రాన్తో దృఢం నియమామాస్థితః
'మీరు కూడా ఎప్పుడూ నా మాటలు వినాలి. తపస్సు వల్ల నేను అలసిపోయాను, కఠిన నియమంలో ఉన్నాను.'
న చాపి గమనే శక్తిం కాంచిత్పశ్యామి చిన్తయన్। సోస్మి నేయః సదా తాతా నదీకూలమితఃపరమ్
'ఇంకా నడవడానికి శక్తి మిగలలేదు అని నాకు అనిపిస్తోంది. అందుకే, నా మిత్రులారా, నదీ తీరాన్ని దాటి పోవడానికి ఎప్పుడూ మీరు నన్ను తీసుకెళ్లాలి.'
తథేతి తం ప్రతిజ్ఞాయ మూషికా భరతర్షభ । వృద్ధబాలమథో సర్వం మార్జారాయ న్యవేదయన్
అంతే అని అంగీకరించి, ఓ భరత వంశశ్రేష్ఠా, వృద్ధులు, పిల్లలు అందరూ కలిసి ఆ విషయం పిల్లికి తెలియజేశారు.
తతః స పాపో దుష్టాత్మా మూషికానథ భక్షయన్। పీవరశ్చ సువర్ణశ్చ దృఢబన్ధశ్చ జాయతే
అప్పుడు, ఓ ఎలుకల అధిపతీ, ఆ పాపాత్ముడు ఎలుకలను తినుతూ, బాగా లావుగా, బంగారు వర్ణంతో, గట్టిగా బంధించబడి ఉంటాడు.
మూషికాణాం గణశ్చాత్ర భృశం సంక్షీయతేఽథ సః। మార్జారో వర్ధతే చాపి తేజోబలసమన్వితః
అక్కడ, ఎలుకల సమూహం బాగా తగ్గిపోతుంది. ఆ పిల్లి మాత్రం తేజస్సుతో, బలంతో పెరుగుతూ ఉంటుంది.
తతస్తే మూషికాః సర్వే సమేత్యాన్యోన్యమబ్రువన్ । మాతులో వర్ధతే నిత్యం వయం క్షీయామహే భృశమ్
తర్వాత అన్ని ఎలుకలు ఒకచోట చేరి, పరస్పరం ఇలా చెప్పుకున్నాయి: 'మన మామయ్య రోజు రోజుకు పెరుగుతున్నాడు, మనం మాత్రం బాగా తగ్గిపోతున్నాం.'
తతః ప్రాజ్ఞతమః కశ్చిడ్డిణ్డికో నామ మూషికః। అబ్రవీద్వచనం రాజన్మూషికాణాం మహాగణమ్
అప్పుడు, అందరిలో తెలివైన ḍిṇḍిక అనే ఎలుక, రాజా, ఆ పెద్ద ఎలుకల సమూహానికి ఇలా మాటలు చెప్పింది.
గచ్ఛతాం వో నదీతీరం సహితానాం విశేషతః। పృష్ఠతోఽహం గమిష్యామి సహైవ మాతులేన తు
'మనమందరం కలిసిపోయి నది ఒడ్డుకు పోదాం. నేను మామయ్యతో కలిసి మీ వెనక వస్తాను.'
సాధు సాధ్వితి తే సర్వే పూజయాఞ్చక్రిరే తదా। చక్రుశ్చైవ యథాన్యాయం డిణ్డికస్య వచోఽర్థవత్
అందరూ 'బాగుంది, బాగుంది' అంటూ ఆ మాటను ప్రశంసించి, ḍిṇḍిక చెప్పిన సలహాను యథావిధిగా పాటించారు.
అవిజ్ఞానాత్తతః సోఽథ డిణ్డికం హ్యుపభుక్తవాన్। తతస్తే సహితాః సర్వే మన్త్రయామాసురఞ్జసా
అజ్ఞానంతో ఆ పిల్లి ḍిṇḍికను తినేసింది. అందరూ వెంటనే ఒక్కటై, త్వరగా చర్చించుకున్నారు.
తత్ర వృద్ధతమః కశ్చిత్కోలికో నామ మూషికః । అబ్రవీద్వచనం రాజఞ్జ్ఞాతిమధ్యే యథాతథమ్
అక్కడ, అందరిలో వయసులో పెద్దవాడు, కొలిక అనే ఎలుక, రాజా, బంధువుల మధ్య నిజాయితీగా ఇలా అన్నాడు.
న మాతులో ధర్మకామశ్ఛద్మమాత్రం కృతా శిఖా। న మూలఫలభక్షస్య విష్ఠా భవతి లోమశా
'మన మామయ్య ధర్మాన్ని కోరడంలేదు; అతని జటా కేవలం చూపించడానికే. మూలాలు, పండ్లు తినేవాడి మలంలో రోమాలు ఉండవు.'
అస్య గాత్రాణి వర్ధన్తే గణశ్చ పరిహీయతే । అద్య సప్తాష్టదివసాన్డిణ్డికోపి న దృశ్యతే
ఇతని శరీరం పెరుగుతోంది, మన సమూహం తగ్గిపోతోంది. ఇవాళ ఏడునాలుగు రోజులు అయ్యింది, ḍిṇḍిక కూడా కనిపించడంలేదు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచః సర్వే మూషికా విప్రదుద్రువుః। బిడాలోపి స దుష్టాత్మా జగామైవ యథాగతమ్
ఆ మాటలు విని, అన్ని ఎలుకలు దిక్కులా పారిపోయాయి. ఆ దుష్టాత్ముడు పిల్లి కూడా వచ్చిన దారిలోనే వెళ్ళిపోయాడు.
తథా త్వమపి దుష్టాత్మన్బైడాలం వ్రతమాస్థితః। చరసి జ్ఞాతిషు సదా బిడాలోమూషికేష్వివ
అలాగే నీవు కూడా, దుష్టాత్ముడివి, పిల్లి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ, ఎప్పుడూ బంధువుల మధ్య పిల్లిలా ప్రవర్తిస్తున్నావు.
అన్యథా కిల తే వాక్యమన్యథా కర్మ దృశ్యతే। దమ్భనార్థాయ లోకస్య వేదాశ్చోపశమశ్చ తే
నీ మాటలు ఒకలా ఉంటాయి, పనులు మరోలా కనిపిస్తాయి; జనాన్ని మోసం చేయడానికి వేదాలు, ఉపశమాన్ని ఉపయోగిస్తున్నావు.
త్యక్త్వా ఛద్మ త్విదం రాజన్క్షత్రధర్మం సమాశ్రితః । కురు కార్యాణి సర్వాణి ధర్మిష్ఠోఽసి నరర్షభ
ఈ మాయను వదిలిపెట్టి, రాజా, క్షత్రియ ధర్మాన్ని స్వీకరించు. నీవు ధర్మవంతుడివి, అందువల్ల నీ పనులన్నీ నీవు చేయు.
బాహువీర్యేణ పృథివీం లబ్ధ్వా భరతసత్తమ। దేహి దానం ద్విజాతిభ్యః పితృభ్యశ్చయథోచితమ్
నీ బాహుబలంతో భూమిని గెలిచిన వాడవు, భరత శ్రేష్ఠా, బ్రాహ్మణులకు, పితృదేవతలకు యథావిధిగా దానం చేయు.
క్లిష్టాయా వర్షపూగాంశ్చ మాతుర్మాతృహితే స్థితః। ప్రమార్జాశ్రు రణే జిత్వా సంమానం పరమావహ
తల్లి కోసం ఎన్నో సంవత్సరాలు కష్టపడి, యుద్ధంలో గెలిచి, ఆమె కన్నీళ్లు తుడిచేసి, ఆమెకు గొప్ప గౌరవాన్ని తెచ్చిపెట్టు.
పఞ్చగ్రామా వృతా యత్నాత్రాస్మాభిరపవర్జితాః। యుధ్యామహే కథం సఙ్ఖ్యే కోపయేమ చ పాణ్డవాన్
మేము ఎంతో మనస్ఫూర్తిగా అడిగిన ఐదు గ్రామాలు నువ్వు ఇవ్వలేదు; ఇప్పుడు యుద్ధంలో ఎలా పోరాడగలం? పాండవులను ఎలా కోపపెట్టగలం?
త్వత్కృతే దుష్టభావస్య సంత్యాగో విదురస్య చ। జాతుషే చ గృహే దాహం స్మర తం పురుషో భవ
నీ దుష్టత్వం వల్ల విదురుడు వెళ్లిపోయాడు; జాతూకృత్త గృహాన్ని కాల్చిన విషయాన్ని కూడా గుర్తు పెట్టుకో. నిజమైన పురుషుడిగా ఉండు.
యచ్చ కృష్ణమవోచస్త్వమాయాన్తం కురుసంసది। అయమస్మి స్థితో రాజఞ్శమాయసమరాయ చ
కృష్ణుడు కురు సభలో ప్రవేశించినప్పుడు నీవు చెప్పిన మాటలు — "రాజా! నేను ఇక్కడ ఉన్నాను, శాంతికి సిద్ధంగా ఉన్నాను, యుద్ధానికి కూడా సిద్ధమే" అని — ఇవన్నీ గుర్తున్నాయి.
తస్యాయమాగతః కాలః సమరస్య నరాధిప। ఏతదర్థం మయా సర్వం కృతమేతద్యుధిష్ఠిర
నరాధిపా! ఇప్పుడు అదే సమయం వచ్చింది, యుద్ధానికి. యుధిష్ఠిరా! ఈ ఉద్దేశంతోనే నేను ఇవన్నీ చేశాను.
కిం ను యుద్ధాత్పరం లాభం క్షత్రియో బహు మన్యతే। కించ త్వం క్షత్రియకులే జాతః సంప్రథితో భువి
క్షత్రియుడు యుద్ధం కన్నా గొప్ప లాభం ఏమి అనుకుంటాడు? నువ్వు కూడా క్షత్రియ వంశంలో పుట్టి, భూమిపై పేరుగాంచినవాడివి.
ద్రోణాదస్త్రాణి సంప్రాప్య కృపాచ్చ భరతర్షభ । తుల్యయోనౌ సమబలే వాసుదేవం సమాశ్రితః
భరత వంశశ్రేష్ఠా! నీవు ద్రోణుడు, కృపాచార్యుల దగ్గర ఆయుధ విద్యలు నేర్చుకున్నావు. సమాన వంశంలో, సమాన బలంతో, వాసుదేవుని ఆశ్రయించావు.