శ్రూయతే హి పురా గీతః శ్లోకోఽయం భరతర్షభ । ప్రహ్లాదేనాథ భద్రం తే హృతే రాజ్యే తు దైవతైః
పురాతన కాలంలో దేవతలు రాజ్యం తీసుకున్నప్పుడు, ప్రహ్లాదుడు ఈ శ్లోకాన్ని పాడాడని వినిపిస్తుంది, ఓ భరత వంశశ్రేష్ఠా! నీకు మంగళం కలగాలి.
యస్య ధర్మధ్వజో నిత్యం సురా ధ్వజ ఇవోచ్ఛ్రితః। ప్రచ్ఛన్నాని చ పాపాని బైడాలం నామ తద్బ్రతమ్
ఎవరికి ధర్మధ్వజం ఎప్పుడూ దేవతల ధ్వజంలా ఎత్తుగా ఉంటుందో, కానీ పాపాలు మాత్రం దాచిపెడతాడో, అతని ఆచరణను పిల్లి వ్రతం అంటారు.
అత్ర తే వర్తయిష్యామి ఆఖ్యానమిదముత్తమమ్ । కథితం నారదేనేహ పితుర్మమ నరాధిప
ఇప్పుడు నేను నీకు ఒక ఉత్తమమైన కథ చెబుతాను, మన తండ్రికి నారదుడు చెప్పినదాన్ని, ఓ రాజా!
మార్జారః కిల దుష్టాత్మా నిశ్చేష్టః సర్వకర్మసు। ఊర్ధ్వబాహుః స్థితో రాజన్ గఙ్గాతీర కదాచన
ఒకసారి, దుష్టమనస్సున్న పిల్లి, ఏ పనికీ కదలకుండా, చేతులు పైకి ఎత్తుకుని, గంగా తీరంలో నిలబడి ఉండేది, ఓ రాజా!
స వై కృత్వా మనఃశుద్ధిం ప్రత్యయార్థం శరీరిణామ్ । కరోమి ధర్మమిత్యాహ సర్వానేవ శరీరిణః
ప్రాణుల నమ్మకం పొందేందుకు మనసు శుద్ధి చేసుకుని, 'నేను ధర్మాన్ని ఆచరిస్తున్నాను' అని అందరికీ ప్రకటించేది.
తస్య కాలేన మహతా విస్త్రమ్యం జగ్మురణ్డజాః। సమేత్య చ ప్రశంసన్తి మార్జారం తం విశాంపతే
కాలక్రమంలో అక్కడ ఎన్నో పక్షులు చేరి, ఆ పిల్లిని కలిసి పొగిడాయి, ఓ ప్రజలాధిపతీ!
పూజ్యమానస్తు తైః సర్వైః పక్షిభిః పక్షిభోజనః। ఆత్మకార్యం కృతం మేనే చార్యాయాశ్చ కృతం ఫలమ్
అన్ని పక్షులు గౌరవించగా, పక్షులను తినే ఆ పిల్లి తన పని నెరవేరిందని, తాను చేసిన వ్రతానికి ఫలం దక్కిందని భావించింది.
అథ దీర్ఘస్య కాలస్య తం దేశం మూషికా యయుః। దదృశుస్తం చ తే తత్ర ధార్మికం వ్రతచారిణమ్
చాలా కాలం తర్వాత, ఆ ప్రదేశానికి ఎలుకలు వచ్చి, అక్కడ ధార్మికుడిగా, వ్రతాన్ని పాటిస్తున్నట్లుగా ఉన్న పిల్లిని చూశారు.
కార్యేణ మహతా యుక్తం దమ్భయుక్తేన భారత । తేషాం మతిరియం రాజన్నాసీత్తత్ర వినిశ్చయే
పెద్ద పని చేస్తున్నట్టు కనిపించినా, లోపల మోసం ఉన్నాడని గ్రహించి, ఆ ఎలుకలు తమలో తాము ఇలా నిర్ణయించుకున్నాయి, ఓ భరతవంశీయా!
బహుమిత్రా వయం సర్వే తేషాం నో మాతులో హ్యయమ్ । రక్షాం కరోతు సతతం వృద్ధబాలస్య సర్వశః
'మనమందరం మంచి మిత్రులం, ఇతడు మన మామయ్య. వృద్ధులనూ, చిన్నవాళ్లనూ, అందరినీ ఎల్లప్పుడూ కాపాడాలని ఇతడు చూడాలి.'
ఉపగమ్య తు తే సర్వే బిడాలమిదమబ్రువన్ । భవత్ప్రసాదాదిచ్ఛామశ్చర్తుం చైవ యథాసుఖమ్
అందరూ కలిసి ఆ పిల్లిని దగ్గరకు వెళ్లి, 'మీ దయ వల్ల మేము మనసుకు నచ్చినట్లు తిరుగుతూ ఉండాలని కోరుకుంటున్నాం' అని చెప్పారు.
భవాన్నో గతిరవ్యగ్రా భవాన్నః పరమః సుహృత్। తే వయం సహితాః సర్వే భవన్తం శరణం గతాః
'మీరు మాకు నిర్భయంగా ఆశ్రయం, మీరు మాకు అత్యంత మిత్రుడు. అందరం కలసి మీను శరణు పొందాము.'
భవాన్ధర్మపరో నిత్యం భవాన్ధర్మే వ్యవస్థితః। స నో రక్ష మహాప్రజ్ఞ త్రిదశానివ వజ్రభృత్
'మీరు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటించే వారు, ధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్నారు. అందుకే, ఓ మహాజ్ఞానీ, మీరు దేవతలను ఇంద్రుడు ఎలా కాపాడతాడో, మమ్మల్ని కూడా కాపాడండి.'
ఏవముక్తస్తు తైః సర్వైర్మూషికైః స విశాంపతే। ప్రత్యువాచ తతః సర్వాన్మూషికాన్మూషికాన్తకృత్
అలా అన్ని ఎలుకలు చెప్పినప్పుడు, ఓ ప్రజలాధిపతీ, ఎలుకలను సంహరించే ఆ పిల్లి వారందరినీ ఇలా సమాధానమిచ్చింది.
ద్వయోర్యోగం న పశ్యామి తపసో రక్షణస్య చ। అవశ్యం తు మయా కార్యం వచనం భవతాం హితమ్
'తపస్సు చేయడమూ, రక్షణ చేయడమూ రెండూ కలిపి చేయడం సాధ్యం కాదని నాకు అనిపిస్తోంది. అయినా మీకు మేలు కలిగే మాటలు తప్పక చెప్పాలి.'
యుష్మాభిరపి కర్తవ్యం వచనం మమ నిత్యశః। తపసాస్మి పరిశ్రాన్తో దృఢం నియమామాస్థితః
'మీరు కూడా ఎప్పుడూ నా మాటలు వినాలి. తపస్సు వల్ల నేను అలసిపోయాను, కఠిన నియమంలో ఉన్నాను.'
న చాపి గమనే శక్తిం కాంచిత్పశ్యామి చిన్తయన్। సోస్మి నేయః సదా తాతా నదీకూలమితఃపరమ్
'ఇంకా నడవడానికి శక్తి మిగలలేదు అని నాకు అనిపిస్తోంది. అందుకే, నా మిత్రులారా, నదీ తీరాన్ని దాటి పోవడానికి ఎప్పుడూ మీరు నన్ను తీసుకెళ్లాలి.'
తథేతి తం ప్రతిజ్ఞాయ మూషికా భరతర్షభ । వృద్ధబాలమథో సర్వం మార్జారాయ న్యవేదయన్
అంతే అని అంగీకరించి, ఓ భరత వంశశ్రేష్ఠా, వృద్ధులు, పిల్లలు అందరూ కలిసి ఆ విషయం పిల్లికి తెలియజేశారు.
తతః స పాపో దుష్టాత్మా మూషికానథ భక్షయన్। పీవరశ్చ సువర్ణశ్చ దృఢబన్ధశ్చ జాయతే
అప్పుడు, ఓ ఎలుకల అధిపతీ, ఆ పాపాత్ముడు ఎలుకలను తినుతూ, బాగా లావుగా, బంగారు వర్ణంతో, గట్టిగా బంధించబడి ఉంటాడు.
మూషికాణాం గణశ్చాత్ర భృశం సంక్షీయతేఽథ సః। మార్జారో వర్ధతే చాపి తేజోబలసమన్వితః
అక్కడ, ఎలుకల సమూహం బాగా తగ్గిపోతుంది. ఆ పిల్లి మాత్రం తేజస్సుతో, బలంతో పెరుగుతూ ఉంటుంది.
తతస్తే మూషికాః సర్వే సమేత్యాన్యోన్యమబ్రువన్ । మాతులో వర్ధతే నిత్యం వయం క్షీయామహే భృశమ్
తర్వాత అన్ని ఎలుకలు ఒకచోట చేరి, పరస్పరం ఇలా చెప్పుకున్నాయి: 'మన మామయ్య రోజు రోజుకు పెరుగుతున్నాడు, మనం మాత్రం బాగా తగ్గిపోతున్నాం.'
తతః ప్రాజ్ఞతమః కశ్చిడ్డిణ్డికో నామ మూషికః। అబ్రవీద్వచనం రాజన్మూషికాణాం మహాగణమ్
అప్పుడు, అందరిలో తెలివైన ḍిṇḍిక అనే ఎలుక, రాజా, ఆ పెద్ద ఎలుకల సమూహానికి ఇలా మాటలు చెప్పింది.
గచ్ఛతాం వో నదీతీరం సహితానాం విశేషతః। పృష్ఠతోఽహం గమిష్యామి సహైవ మాతులేన తు
'మనమందరం కలిసిపోయి నది ఒడ్డుకు పోదాం. నేను మామయ్యతో కలిసి మీ వెనక వస్తాను.'
సాధు సాధ్వితి తే సర్వే పూజయాఞ్చక్రిరే తదా। చక్రుశ్చైవ యథాన్యాయం డిణ్డికస్య వచోఽర్థవత్
అందరూ 'బాగుంది, బాగుంది' అంటూ ఆ మాటను ప్రశంసించి, ḍిṇḍిక చెప్పిన సలహాను యథావిధిగా పాటించారు.
అవిజ్ఞానాత్తతః సోఽథ డిణ్డికం హ్యుపభుక్తవాన్। తతస్తే సహితాః సర్వే మన్త్రయామాసురఞ్జసా
అజ్ఞానంతో ఆ పిల్లి ḍిṇḍికను తినేసింది. అందరూ వెంటనే ఒక్కటై, త్వరగా చర్చించుకున్నారు.
తత్ర వృద్ధతమః కశ్చిత్కోలికో నామ మూషికః । అబ్రవీద్వచనం రాజఞ్జ్ఞాతిమధ్యే యథాతథమ్
అక్కడ, అందరిలో వయసులో పెద్దవాడు, కొలిక అనే ఎలుక, రాజా, బంధువుల మధ్య నిజాయితీగా ఇలా అన్నాడు.
న మాతులో ధర్మకామశ్ఛద్మమాత్రం కృతా శిఖా। న మూలఫలభక్షస్య విష్ఠా భవతి లోమశా
'మన మామయ్య ధర్మాన్ని కోరడంలేదు; అతని జటా కేవలం చూపించడానికే. మూలాలు, పండ్లు తినేవాడి మలంలో రోమాలు ఉండవు.'
అస్య గాత్రాణి వర్ధన్తే గణశ్చ పరిహీయతే । అద్య సప్తాష్టదివసాన్డిణ్డికోపి న దృశ్యతే
ఇతని శరీరం పెరుగుతోంది, మన సమూహం తగ్గిపోతోంది. ఇవాళ ఏడునాలుగు రోజులు అయ్యింది, ḍిṇḍిక కూడా కనిపించడంలేదు.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా వచః సర్వే మూషికా విప్రదుద్రువుః। బిడాలోపి స దుష్టాత్మా జగామైవ యథాగతమ్
ఆ మాటలు విని, అన్ని ఎలుకలు దిక్కులా పారిపోయాయి. ఆ దుష్టాత్ముడు పిల్లి కూడా వచ్చిన దారిలోనే వెళ్ళిపోయాడు.
తథా త్వమపి దుష్టాత్మన్బైడాలం వ్రతమాస్థితః। చరసి జ్ఞాతిషు సదా బిడాలోమూషికేష్వివ
అలాగే నీవు కూడా, దుష్టాత్ముడివి, పిల్లి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తూ, ఎప్పుడూ బంధువుల మధ్య పిల్లిలా ప్రవర్తిస్తున్నావు.