బృహస్పతిసం బుద్ధ్యా క్షమయా పృథివీసమమ్ । సముద్రమివ గామ్భీర్యే హిమవన్తమివ స్థిరమ్
బుద్ధిలో బృహస్పతిలా, సహనంలో భూమిలా, లోతులో సముద్రంలా, స్థిరతలో హిమవంతులా ఉన్నవాడు.
ప్రజాపతిమివౌదార్యే తేజసా భాస్కరోపమమ్ । మహేన్ద్రమివ శత్రూణాం ధ్వంసనం శరవృష్టిభిః
ఉదారతలో ప్రజాపతిలా, తేజస్సులో సూర్యునిలా, శత్రువులకు బాణవర్షాలతో ఇంద్రుడిలా నాశనం చేసే వాడు.
రణయజ్ఞే ప్రవితతే సుభీమే లోమహర్షణే। దీక్షితం చిరరాత్రాయ శ్రుత్వా తత్ర యుధిష్ఠిరః
భయంకరమైన యుద్ధయాగంలో, దీర్ఘకాలం దీక్ష తీసుకున్న భీష్ముని గురించి విని, యుధిష్ఠిరుడు,
కిమబ్రవీన్మహాబాహుః సర్వశస్త్రభృతాం వరః । భీమసేనార్జునౌ వాపి కృష్ణో వా ప్రత్యభాషత
మహాబాహువు, యుద్ధవీరులలో శ్రేష్ఠుడు, ఏమి చెప్పాడు? భీమసేనుడిని, అర్జునుడిని, లేక కృష్ణుడిని సంభోదించాడా?
ఆపద్ధర్మార్థకుశలో మహాబుద్ధిర్యుధిష్ఠిరః। సర్వాన్భ్రాతౄన్సమానీయ వాసుదేవం చ శాశ్వతమ్
ఆపదలో ధర్మాన్ని, అర్థాన్ని బాగా తెలిసిన, గొప్ప బుద్ధి కలిగిన యుధిష్ఠిరుడు అన్నదమ్ములను, శాశ్వతుడైన వాసుదేవుడిని పిలిపించి,
ఉవాచ వదతాం శ్రేష్ఠః సాన్త్వపూర్వమిదం వచః। పర్యాక్రామత సైన్యాని యత్తాస్తిష్ఠత దంశితాః
మాటలలో శ్రేష్ఠుడైన వాడు, మృదువుగా ఇలా అన్నాడు: 'సైన్యాలను కదిలించండి; సిద్ధంగా ఉన్నవారు అప్రమత్తంగా నిలబడి ఉండండి.'
పితామహేన వో యుద్ధం పూర్వమేవ భవిష్యతి। తస్మాత్సప్తసు సేనాసు ప్రణేతౄన్మమ పశ్యత
'మన పితామహునితో యుద్ధం ముందుగా జరుగుతుంది. అందువల్ల ఏడు సేనల్లో నేను నియమించిన నాయకులను చూడండి.'
యథార్హతి భవాన్వక్తుమస్మిన్కాలే హ్యుపస్థితే। తథేదమర్థవద్వాక్యముక్తం తే భరతర్షభ
'ఈ సమయానికి నువ్వు చెప్పాల్సింది చెప్పావు, నీ మాటలు అర్థవంతంగా ఉన్నాయి, ఓ భారత వంశశ్రేష్ఠా.'
రోచతే మే మహాబాహో క్రియతాం యదనన్తరమ్। నాయకాస్తవ సేనాయాం క్రియన్తామిహ సప్త వై
'మహాబాహువూ, నీ మాట నాకు నచ్చింది. తర్వాత ఏడు సేనలకు నాయకులను ఇక్కడ నియమిద్దాం.'
తతో ద్రుపదమానాయ్య విరాటం శినిపుఙ్గవమ్ । ధృష్టద్యుమ్నం చ పాఞ్చాల్యం ధృష్టకేతుం చ పార్థివ। శిఖణ్డినం చ పాఞ్చాల్యం సహదేవం చ మాగధమ్
అప్పుడతడు ద్రుపదుడిని, విరాటుడిని, శినివంశంలో శ్రేష్ఠుడిని, పాంచాలుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడిని, రాజైన ధృష్టకేతువును, పాంచాలుడైన శిఖండిని, మాగధుడైన సహదేవుడిని పిలిపించాడు.
ఏతాన్సప్త మహాభాగాన్వీరాన్యుద్ధాభికాఙ్క్షిణః । సేనాప్రణేతౄన్విధివదభ్యషిఞ్చద్యుధిష్ఠిరః
యుదిష్ఠిరుడు యుద్ధానికి ఉత్సాహంగా ఉన్న ఆ ఏడుగురు మహాపురుషులను విధిగా సేనాధిపతులుగా నియమించాడు.
సర్వసేనాపతిం చాత్ర ధృష్టద్యుమ్నం చకార హ । ద్రోణాన్తహేతోరుత్పన్నో య ఇద్ధాఞ్జాతవేదసః
అందులో ధృష్టద్యూమ్నుడిని, ద్రోణుని సంహరించేందుకు అగ్నికుండంలో జన్మించిన వాడిని, మొత్తం సేనలకు ప్రధాన సేనాధిపతిగా నియమించాడు.
సర్వేషామేవ తేషాం తు సమస్తానాం మహాత్మనామ్ । సేనాపతిపతిం చక్రే గడాకేశం ధనఞ్జయమ్
ఆ మహాత్ములందరిలోనూ, గడ్డకేసుతో ఉన్న ధనంజయుడిని, సేనాధిపతులకే అధిపతిగా నియమించాడు.
అర్జునస్యాపి నేతా చ సంయన్తా చైవ వాజినామ్। సఙ్కర్ణణానుజః శ్రీమాన్మహాబుద్ధిర్జనార్దనః
అర్జునునికి, అతని రథానికి నాయకుడిగా, వాహనాలను నడిపేవాడిగా, శంకర్షణుని తమ్ముడు, మహాప్రజ్ఞుడు అయిన జనార్దనుడు ఉన్నాడు.
తద్దృష్ట్వోపస్థితం యుద్ధం సమాసన్నం మహాత్యయమ్ । ప్రావిశద్భవనం రాజ్ఞః పాణ్డవానాం హలాయుధః
ఆ ఘోరమైన యుద్ధం సమీపిస్తున్నదని చూసి, హలాయుధుడు పాండవ రాజు భవనంలోకి ప్రవేశించాడు.
సహాక్రూరప్రభృతిభిర్దదసామ్బోద్ధవాదిభిః । రౌక్మిణేయాహుకసుతైశ్చారుదేష్ణపురోగమైః
అతనితో పాటు, ఆక్రూరుడు మొదలైనవారు, ఉద్వవుడు మొదలైనవారు, రుక్మిణి, అహుకుని కుమారులు, చారుదేశ్నుడు మొదలైనవారు కూడా ఉన్నారు.
వృష్ణిముఖ్యైరధిగతైర్వ్యాఘ్రైరివ బలోత్కటైః । అభిగుప్తో మహాబాహుర్మరుద్భిరివ వాసవః
వృష్ణివంశీయులలో ముఖ్యులు, పులులవలె బలవంతులు చుట్టూ ఉండగా, ఆ మహాబాహుడు ఇంద్రునికి మరుత్గణులు ఎలా రక్షణగా ఉంటారో అలా రక్షించబడుతున్నాడు.
నీలకౌశేయవసనః కైలాసశిఖరోపమః । సింహఖేలగతిః శ్రీమాన్మదరక్తాన్తలోచనః
నీలకౌశేయ వస్త్రాలు ధరించి, కైలాస శిఖరాన్ని పోలి, సింహం ఆడుకుంటూ నడిచేలా నడకతో, మహిమతో, మదపానంతో కండ్లలో ఎరుపుతో ఉన్నాడు.
తం దృష్ట్వా ధర్మరాజశ్చ కేశవశ్చ మహాద్యుతిః । ఉదతిష్ఠత్తతః పార్థో భీమకర్మా వృకోదరః
అతన్ని చూసి, ధర్మరాజు, మహాతేజస్సు కలిగిన కేశవుడు, పార్థుడు, బలవంతుడు వృకోదరుడు లేచారు.
గాణ్డీవధన్వా యే చాన్యే రాజానస్తత్ర కేచన। పూజయాఞ్చక్రిరే తే వై సమాయాన్తం హలాయుధమ్
గాండీవధారి అర్జునుడు మరియు అక్కడ ఉన్న ఇతర రాజులు, హలాయుధుడు లోపలికి వచ్చినప్పుడు అతన్ని గౌరవించారు.
తతస్తం పాణ్డవో రాజా కరే పస్పర్శ పాణినా । వాసుదేవపురోగాస్తం సర్వ ఏవాభ్యవాదయన్
అప్పుడు పాండవ రాజు తన చేతితో అతన్ని తాకగా, వాసుదేవుడు ముందుగా, అందరూ కలిసి అతన్ని నమస్కరించారు.
విరాటద్రుపదౌ వృద్ధావభివాద్య హలాయుధః । యుధిష్ఠిరేణ సహిత ఉపావిశదరిన్దమః
హలాయుధుడు వృద్ధులైన విరాటుడు, ద్రుపదుని నమస్కరించి, యుదిష్ఠిరునితో కలిసి కూర్చున్నాడు.
తతస్తేషూపవిష్టేషు పార్థివేషు సమన్తతః । వాసుదేవమభిప్రేక్ష్య రౌహిణేయోఽభ్యభాషత
అప్పటికి అక్కడ రాజులు చుట్టూ కూర్చున్నపుడు, రోహిణీపుత్రుడు వాసుదేవుణ్ణి చూసి మాట్లాడాడు.
భవితాయం మహారౌద్రో దారుణః పురుషక్షయః । దిష్టమేతద్ధ్రువం మన్యే న శక్యమతివర్తితుమ్
ఇది భయంకరమైన, ఘోరమైన మానవ సంహారం జరుగబోతున్నది; ఇది విధి, తప్పించుకోవడం అసాధ్యం అని నేను నమ్ముతున్నాను.
తస్మాద్యుద్ధాత్సముత్తీర్ణానపి వః సముహృఞ్జానాన్। అరోగానక్షతైర్దేహైర్ద్రష్టాస్మీతి మతిర్మమ
కాబట్టి, యుద్ధం నుంచి మీరు తప్పించుకున్నా, మీ అందరినీ ఆరోగ్యంగా, గాయాలు లేకుండా చూడాలని నా కోరిక.
సమేతం పార్థివం క్షత్రం కాలపక్వమసంశయమ్ । విమర్దశ్చ మహాన్భావీ మాంసశోణితకదర్దమః
ఈ రాజుల సమూహం పూర్తిగా వినాశనానికి సిద్ధమై ఉంది; ఇక్కడ గొప్ప పోరాటం, మాంసం, రక్తంతో నిండిన మురికి తప్పదు.
ఉక్తో మయా వాసుదేవః పునః పునరుపహ్వరే। సంబన్ధిషు సమాం వృత్తిం వర్తస్వ మధుసూదన
నేను వాసుదేవునికి పునఃపునః ఒంటరిగా చెప్పాను: 'మధుసూదనా! ఇరువర్గాలూ బంధువులే కనుక సమానంగా ప్రవర్తించు.'
పాణ్డవా హి యథాస్మాకం తథా దుర్యోధనో నృపః। తస్యాపి క్రియతాం సాహ్యం స పర్యేతి పునఃపునః
పాండవులారా! మీరు మా వారు అయినట్లే, దుర్యోధనుడు కూడా మా వాడే; అతనికీ సహాయం చేయాలి, ఎందుకంటే అతను మళ్లీ మళ్లీ వస్తున్నాడు.
తచ్చ మే నాకరోద్వాక్యం త్వదర్థే మధుసూదనః। నిర్విష్టః సర్వభావేన ధనఞ్జయమవేక్ష్య హ
అప్పుడు మధుసూదనుడు నా మాట వినలేదు, నీ కోసమే అలా చేశాడు. ధనంజయుడిని పూర్తిగా మనసుతో చూసి, ఆయనకు ఇకపై ఆసక్తి లేకపోయింది.
ధ్రువో జయః పాణ్డవానామితి మే నిశ్చితా మతిః। తథా హ్యభినివేశోఽయం వాసుదేవస్య భారత
పాండవులకు విజయమే నిశ్చయమని నా మనసు గట్టిగా నమ్మింది. ఎందుకంటే వాసుదేవునికి అలాంటి భక్తి ఉంది, ఓ భారత!