ద్రోణపుత్రం చ కర్ణం చ భూరిశ్రవసమేవ చ। శకునిం సౌబలం చైవ బాహ్లీకం చ మహాబలమ్
ద్రోణుని కుమారుడు, కర్ణుడు, భూరిశ్రవుడు, సౌబలుడు శకుని, మహాబలుడు బాహ్లికుడు కూడా ఉన్నారు.
దివసే దివసే తేషాం ప్రతివేలం చ భారత। చక్రే స వివిధాః పూజాః ప్రత్యక్షం చ పునః పునః
ప్రతి రోజూ, ప్రతి సమయానూ, ఓ భారతా, దుర్యోధనుడు వీరికి ఎన్నో విధాలుగా గౌరవాలు చేసి, అందరికి తెరిచి మరీ పునఃపునః సత్కారం చేసేవాడు.
తథా వినియతాః సర్వే యే చ తేషాం పదానుగాః। బభూవుః సైనికా రాజ్ఞాం ప్రియం రాజ్ఞశ్చికీర్షవః
ఇలా నియమించబడిన వారందరూ, వారి అనుచరులతో కలిసి, రాజులకు నిష్టతో ఉండి, రాజు ఆనందించేలా పనిచేయాలని తపించేవారు.
తతః శాన్తనవం భీష్మం ప్రాఞ్జలిర్ధృతరాష్ట్రజః। సహ సర్వైర్మహీపాలైరిదం వచనమబ్రవీత్
ఆ తరువాత శాంతనువు కుమారుడు భీష్ముని దగ్గరకు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు చేతులు జోడించి, అందరు రాజులతో కలిసి ఇలా అన్నాడు.
ఋతే సేనాప్రణేతారం పృతనా సుమహత్యపి । దీర్యతే యుద్ధమాసాద్య పిపీలికపుటం యథా
సేనకు నాయకుడు లేకపోతే, ఎంత పెద్ద సేన అయినా యుద్ధంలో చేరగానే, పుట్టలోని పిట్టలాంటిది, తేలిపోతుంది.
నహి జాతు ద్వయోర్బుద్ధిః సమా భవతి కర్హిచిత్ । శౌర్యం చ వలనేతౄణాం స్పర్ధతే చ పరస్పరమ్
ఎప్పుడూ ఇద్దరి ఆలోచన ఒకేలా ఉండదు. నాయకుల ధైర్యం కూడా పరస్పరం పోటీ పడుతుంది.
శ్రూయతే చ మహాప్రాజ్ఞ హైహయానమితౌజసః । అభ్యయుర్బ్రాహ్మణాః సర్వే సముచ్ఛ్రితకుశధ్వజాః
ఓ జ్ఞానవంతుడా, ఒకసారి మహాబలమైన హైహయుల దగ్గరకు, పొడవాటి కుశధ్వజాలు పట్టుకున్న బ్రాహ్మణులందరూ చేరారు అని చెబుతారు.
తానభ్యయుస్తదా వైశ్యాః శూద్రాశ్చైవ పితామహ । ఏకతస్తు త్రయో వర్ణా ఏకతః క్షత్రియర్షభాః
ఆ సమయంలో, ఓ పితామహా, వైశ్యులు, శూద్రులు కూడా వారిని అనుసరించారు. ఒకవైపు మూడు వర్ణాలు, మరోవైపు క్షత్రియులు ఉన్నారు.
తే స్మ యుద్ధే ప్రభజ్యన్తే త్రయో వర్ణాః పునః పునః । క్షత్రియాశ్చ జయన్త్యేవ బహులం చైకతో బలమ్
యుద్ధంలో ఆ మూడు వర్ణాలవారు మళ్లీ మళ్లీ ఓడిపోతుండగా, క్షత్రియులు మాత్రం ఎప్పుడూ గెలిచేవారు. వారి బలం ఒక్కటిగా నిలిచేది.
తతస్తే క్షత్రియానేవ పప్రచ్ఛుర్ద్విచసత్తమాః । తేభ్యః శశంసుర్ధర్మజ్ఞా యాథాతథ్యం పితామహ
అప్పుడు ఆ ద్విజులందరూ క్షత్రియులను అడిగారు. ధర్మాన్ని తెలిసిన క్షత్రియులు వారికి నిజాన్ని చెప్పారు, ఓ పితామహా.
వయమేకస్య శ్రృణుమో మహాబుద్ధిమతో రణే । భవన్తస్తు పృథక్సర్వే స్వబుద్ధివశవర్తినః
'మేము యుద్ధంలో గొప్ప జ్ఞానమున్న ఒకరి ఆజ్ఞను పాటిస్తాం. మీరు మాత్రం ఒక్కొక్కరు ఒక్కొక్కరుగా మీ మీ మనసు చెప్పినదానిపైనే నడుస్తారు.' అని చెప్పారు.
తతస్తే బ్రాహ్మణాశ్చక్రురేకం సేనాపతిం ద్విజమ్। నయే సుకుశలం శూరమజయన్క్షత్రియాంస్తతః
అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణులు ఒక ద్విజుడిని, నాయకత్వంలో నిపుణుడిని, ధైర్యవంతుడిని సేనాధిపతిగా చేసుకున్నారు. ఆ తరువాత క్షత్రియులను ఓడించారు.
ఏవం యే కుశలం శూరం హితేప్సితమకల్పషమ్। సేనాపతిం ప్రకుర్వన్తి తే జయన్తి రణే రిపూన్
అందువల్ల, ఎవరు నిపుణుడైన, ధైర్యవంతుడైన, మేలు కోరే, తప్పులేని వ్యక్తిని సేనాధిపతిగా చేస్తారో, వారు యుద్ధంలో శత్రువులను జయిస్తారు.
భవానుశనసా తుల్యో హితైషీ చ సదా మమ। అసంహార్థః స్థితో ధర్మే స నః సేనాపతిర్భవ
మీరు ఉశనసుని సమానమైన జ్ఞానవంతులు, ఎప్పుడూ నా మేలు కోరేవారు. ధర్మంలో నిలబడిన, ఓడించలేని మీరు మా సేనాధిపతిగా ఉండండి.
రశ్మీవతామివాదిత్యో వీరుధామివ చన్ద్రమాః । కుబేర ఇవ యక్షాణాం దేవానామివ వాసవః
కిరణాలు ఉన్నవారిలో సూర్యుడు ఎలా ప్రధానుడో, మొక్కలలో చంద్రుడు ఎలా ముఖ్యుడో, యక్షులలో కుబేరుడు ఎలా గొప్పవాడో, దేవతలలో వాసవుడు ఎలా శ్రేష్ఠుడో, అలాగే నీవు కూడా మాకు అగ్రగణ్యుడవు.
పర్వతానాం యథా మేరుః సుపర్ణః పక్షిణాం యథా। కుమార ఇవ దేవానాం వసూనామివ హవ్యవాట్
పర్వతాలలో మేరు ఎలా శ్రేష్ఠుడో, పక్షుల్లో సుపర్ణుడు ఎలా గొప్పవాడో, దేవతలలో కుమారుడు ఎలా ప్రముఖుడో, వసువులలో హవ్యవాట్ ఎలా ముఖ్యుడో, అలాగే నీవు కూడా మాకు అగ్రస్థానంలో ఉన్నవాడవు.
భవతా హి వయం గుప్తాః శత్రేణేవ దివౌకసః । అనాధృష్యా భవిష్యామస్త్రిదశానామపి ధ్రువమ్
నీ వల్ల మేము రక్షించబడుతున్నాము, శత్రువుల చేత దేవలోకవాసులు ఎలా రక్షించబడతారో అలాగే. మేము కూడా త్రిదశలలో ఎవరికీ దుర్భేద్యులమైపోతాము, ఇది నిస్సందేహం.
ప్రయాతు నో భవానగ్రే దేవానామివ పావకిః । వయం త్వామనుయాస్యామః సౌరభేయా ఇవర్షభమ్
దేవతలలో పవకుడు ముందుగా పోయినట్టు, నీవు మాకు ముందుగా పోవాలి. మేము నిన్ను అనుసరిస్తాము, సౌరభేయులు ఎద్దును అనుసరించినట్టు.
ఏవమేతన్మహాబాహో యథా వదసి భారత। యథైవ హి భవన్తో మే తథైవ మమ పాణ్డవాః
మహాబాహువూ, నీవు చెప్పినదే నిజం, భరత వంశజా! మీరు నాకు ఎలా ప్రియులైతే, పాండవులు కూడా నాకు అంతే ప్రియులు.
అపి చైవ మయా శ్రోయో వాచ్యం తేషాం నరాధిప । సంయోద్ధవ్యం తవార్థాయ యథా మే సమయః కృతః
ఇంకా, ఆ రాజులకు నేను శ్రేయస్సు చెప్పాలి. నీ కొరకు యుద్ధం చేయాలి, ఎందుకంటే నేను ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకోవాలి.
న తు పశ్యామి యోద్ధారమాత్మనః సదృశం భువి । ఋతే తస్మాన్నరవ్యాఘ్రాత్కున్తీపుత్రాద్ధనఞ్జయాత్
ఈ భూమిపై నాతో సమానంగా యుద్ధం చేయగలవాడు ఎవరూ కనిపించడంలేదు, కుంటీ కుమారుడు అర్జునుడు తప్ప.
స హి వేద మహాబుద్ధిర్దివ్యాన్యస్త్రాణ్యనేకశః । న తు మాం వివృతో యుద్ధే జాతు యుధ్యేత పాణ్డవః
అతడు మహా బుద్ధిమంతుడు, అనేక దివ్యాస్త్రాలు తెలుసు. అయినా యుద్ధంలో పాండవుడు నాతో ప్రత్యక్షంగా పోరాడడు.
అహం స చ క్షణేనైవ నిర్మనుష్యమిదం జగత్। కుర్యావాస్త్రబలేనైవ ససురాసురరాక్షసమ్
అతడూ నేనూ కలిసిపోతే, క్షణంలోనే ఈ లోకాన్ని మానవులే కాకుండా, దేవతలు, అసురులు, రాక్షసులతో కూడి ఖాళీ చేయగలం, ఆయుధబలంతో.
న త్వేవోత్సాదనీయా మే పాణ్డోః పుత్రా జనాధిప । తస్మాద్యోధాన్హనిష్యామి ప్రయోగేణాయుతం సదా
అయితే, రాజా! పాండవులను నేను పూర్తిగా నాశనం చేయను. అందుకే యుద్ధంలో యోగ్యమైన విధానంతో శత్రువులను సంహరిస్తాను.
ఏవమేషాం ఫరిష్యామి నిధనం కురునన్దన । న చేత్తే మాం హనిష్యన్తి పూర్వమేవ సమాగమే
కురునందన, నేను చెప్పిన విధంగా వారిని సంహరిస్తాను. లేకపోతే, ముందుగా వారు నన్ను సంహరిస్తే, అది వేరే విషయం.
సేనాపతిస్త్వహం రాజన్సమయేనాపరేణ తే। భవిష్యామి యథాకామం తన్మే శ్రోతుమిహార్హసి
రాజా! నీతో చేసుకున్న ఒప్పందం ప్రకారం నేను సేనాధిపతిని అవుతాను. ఇది నన్ను ఇక్కడ వినాలి.
కర్ణో వా యుధ్యతాం పూర్వమహం వా పృథివీపతే । స్పర్ధతే హి సదాత్యర్థం సూతపుత్రో మయా రణే
భూమిపతీ! ముందుగా కర్ణుడు యుద్ధం చేయవచ్చు, లేదా నేనూ చేయవచ్చు. ఎందుకంటే సూతపుత్రుడు యుద్ధంలో ఎప్పుడూ నాతో పోటీ పడతాడు.
నాహం జీవతి గాఙ్గేయే రాజన్యోత్స్యే కథంచన। హతే భీష్మే తు యోత్స్యామి సహ గాణ్డీవధన్వనా
రాజా! గంగేయుడు బ్రతికుండగా నేను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ యుద్ధం చేయను. భీష్ముడు మరణించిన తర్వాత మాత్రమే, గాండీవధారి అర్జునుడితో కలిసి యుద్ధం చేస్తాను.
తతః సేనాపతిం చక్రే విధివద్భూరిదక్షిణమ్। ధృతరాష్ట్రాత్మజో భీష్మం సోఽభిషిక్తో వ్యరోచత
తరువాత, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, సంప్రదాయం ప్రకారం, దానశీలుడైన భీష్ముని సేనాధిపతిగా నియమించాడు. అలా అభిషేకం చేయబడిన భీష్ముడు ప్రకాశించాడు.
తతో భేరీశ్చ శఙ్ఖాంశ్చ శతశోఽథ సహస్రశః। వాదయామాసువ్యగ్రా వాదకా రాజశాసనాత్
ఆ తరువాత, రాజాజ్ఞతో, వందలాది, వేలాది బేరీలు, శంఖాలు ఉత్సాహంగా వాయించబడ్డాయి.