తే తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ శ్వోభూతే చక్రిరే తథా
వారు అలా చేస్తామని చెప్పి, మరుసటి రోజు వచ్చినప్పుడు అన్ని ఏర్పాట్లు చేయడం ప్రారంభించారు.
హృష్టరూపా మహాత్మానో నివాసాయ మహీక్షితామ్ । తతస్తే పార్థివాః సర్వే తచ్ఛ్రుత్వా రాజశాసనమ్
ఆ మహాత్ములు ఆనందంగా కనిపిస్తూ, నివాస ఏర్పాట్లు చేసుకున్నారు. రాజాజ్ఞ విని అందరు రాజులు కూడా సిద్ధమయ్యారు.
ఆసనేభ్యో మహార్హేభ్య ఉదతిష్ఠన్నమర్షితాః । బాహూన్పరిఘసఙ్కాశాన్సంస్పృశన్తః శనైః శనైః
వారు విలాసవంతమైన ఆసనాల నుంచి కోపంగా లేచి, తమ బలమైన భుజాలను మెల్లగా తడుముకుంటూ నిలబడ్డారు.
కాఞ్చనాఙ్గదదీప్తాంశ్చ చన్దనాగరుభూషితాన్। ఉష్ణీషాణి నియచ్ఛన్తః పుణ్డరీకనిభై కరైః। అన్తరీయోత్తరీయాణి భూషణాని చ సర్వశః
వారు బంగారు కంకణాలు, గంధపు అలంకారాలు సరిచేసుకుంటూ, తమ పద్మపుష్పాల్లాంటి చేతులతో ఉష్ణీషాలు సెట్ చేసుకున్నారు. అంతటా వస్త్రాలు, ఆభరణాలు సరిచేశారు.
తే రథాన్రథినః శ్రేష్ఠా హయాంశ్చ హయకోవిదాః। సజ్జయన్తి స్మ నాగాంశ్చ నాగశిక్షాస్వనుష్ఠితాః
ఉత్తమ రథికులు రథాలను సిద్ధం చేశారు. గుర్రపు యుద్ధంలో నిపుణులు గుర్రాలను సిద్ధం చేశారు. ఏనుగు యుద్ధంలో శిక్షణ పొందినవారు ఏనుగులను సిద్ధం చేశారు.
అథ వర్మాణి చిత్రాణి కాఞ్చనాని బహూని చ । వివిధాని చ శస్త్రాణి చక్రుః సర్వాణి సర్వశః
తర్వాత వారు బంగారంతో చేసిన అద్భుతమైన కవచాలు, ఎన్నో రకాల ఆయుధాలు సమకూర్చారు.
పదాతయశ్చ పురుషాః శస్త్రాణి వివిధాని చ। ఉపాజహ్రుః శరీరేషు హేమచిత్రాణ్యనేకశః
కాలాళ్లు అనేక రకాల ఆయుధాలు, బంగారు అలంకరణలతో ఉన్నవి, తమ శరీరాలకు ధరించేందుకు తీసుకువచ్చారు.
తదుత్సవ ఇవోదగ్రం సంప్రహృష్టనరావృతమ్ । నగరం ధార్తరాష్ట్రస్య భారతాసీత్సమాకులమ్
ధృతరాష్ట్రుని నగరం ఉత్సవంలా, ఆనందధ్వనులతో నిండిపోయింది.
జనౌఘసలిలావర్తో రథనాగాశ్వమీనవాన్ । శఙ్ఖదున్దుభినిర్ఘోషః కోశసఞ్చయరత్నవాన్
అందులో జనసమూహం, రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు, చేపలు కలిసిన ప్రవాహంలా ఉంది. శంఖాలు, డుండుభుల ధ్వని, ధన సంపదలు అక్కడ కనిపించాయి.
చిత్రాభరణవర్మోర్మిః శస్త్రనిర్మలఫేనవాన్ । ప్రాసాదమాలాద్రివృతో రథ్యాపణమహాహ్రదః
అద్భుతమైన ఆభరణాలు, కవచాల అలజడి, మెరిసే ఆయుధాల నురుగు, పర్వతాల్లాంటి ప్రాసాదాల వరుస, వీధులు, మార్కెట్లు పెద్ద సరస్సుల్లా కనిపించాయి.
యోధచన్ద్రోదయోద్భూతః కురురాజమహార్ణవః । వ్యదృశ్యత తదా రాజంశ్చన్ద్రోదయ ఇవోదధిః
యోధుల ఉదయంతో కురు రాజుని మహాసముద్రం, ఆ సమయంలో రాజా, చంద్రోదయం సముద్రాన్ని పోలినట్టుగా కనిపించింది.
వాసుదేవస్య తద్వాక్యమనుస్మృత్య యుధిష్ఠిరః। పునః పప్రచ్ఛ వార్ష్ణేయం కథం మన్దోఽఽబ్రవీదిదమ్
వాసుదేవుడు చెప్పిన మాటలు గుర్తు చేసుకున్న యుధిష్ఠిరుడు, వృష్ణివంశజుడైన వాసుదేవునిని మళ్లీ అడిగాడు — 'ఆ మూర్ఖుడు ఇలా ఎలా అన్నాడు?' అని.
అస్మిన్నభ్యాగతే కాలే కించ నః క్షమమచ్యుత । కథం చ వర్తమానా వై స్వధర్మాన్న చ్యవేమహి
ఈ సమయం వచ్చేసినప్పుడు, అచ్యుతా, మనకు ఏది తగినది? మనం మన ధర్మాన్ని విడిచిపోకుండా ఎలా ఉండగలం?
దుర్యోధనస్య కర్ణస్య శకునేః సౌబలస్య చ । వాసుదేవ మతజ్ఞోఽసి మమ సభ్రాతృకస్య చ
దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, శకుని — సౌబలుడు, వీళ్ల ఉద్దేశాలు నీవు బాగా తెలుసు వాసుదేవా. అలాగే నా సోదరుల మనసు కూడా నీకు తెలుసు.
విదురస్యాపి తద్వాక్యం శ్రుతం భీష్మస్య చోభయోః । కున్త్యాశ్చ విపులప్రజ్ఞ ప్రజ్ఞా కార్త్స్న్యేన తే శ్రుతా
విదురుడు, భీష్ముడు చెప్పిన మాటలు నీవు విన్నావు. మహా బుద్ధిమంతుడవైన నీవు, కుంతి చెప్పిన జ్ఞానాన్ని కూడా పూర్తిగా విన్నావు.
సర్వమేతదతిక్రమ్య విచార్య చ పునః పునః । క్షమం యన్నో మహాబాహో తద్బ్రవీహ్యవిచారయన్
ఇవన్నీ బాగా ఆలోచించి, మళ్లీ మళ్లీ పరిశీలించి, మహాబాహువైన నీవు, మనకు ఏది తగినదో సంకోచం లేకుండా చెప్పు.
శ్రుత్వైతద్ధర్మరాజస్య ధర్మార్థసహితం వచః। మేఘదున్దుభినిర్ఘోషః కృష్ణో వాక్యమథాబ్రవీత్
ధర్మరాజు ధర్మార్ధాలతో కూడిన మాటలు చెప్పినప్పుడు, మేఘాలు, డప్పులు మోగినట్టు గంభీరంగా ఉన్న కృష్ణుడు మాట్లాడాడు.
ఉక్తవానస్మి యద్వాక్యం ధర్మార్థసహితం హితమ్। న తు తన్నికృతిప్రజ్ఞే కౌరవ్యే ప్రతితిష్ఠతి
నేను చెప్పిన ధర్మార్ధాలకు అనుగుణంగా, మేలు కలిగే మాటలు, దుర్యోధనుడు — మోసానికి అలవాటు పడిన వాడు — వినిపించుకోడు.
న చ భీష్మస్య దుర్మేధాః శృణోతి విదురస్య వా। మమ వా భాషితం కించిత్సర్వమేవాతివర్తతే
భీష్ముడు, విదురుడు చెప్పిన మాటలు, నేను చెప్పినది, ఏదీ ఆ దుష్టుడు వినడు; అన్నిటినీ తృణీకరిస్తాడు.
నైష కామయతే ధర్మం నైష కామయతే యశః । జితం స మన్యతే సర్వం దురాత్మా కర్ణమాశ్రితః
ఆయన ధర్మాన్ని కోరడు, కీర్తిని కూడా ఆశించడు; కర్ణుని మీద ఆధారపడిన ఆ దురాత్ముడు, అన్నీ గెలిచానని భావిస్తున్నాడు.
బన్ధమాజ్ఞాపయామాస మమ చాపి సుయోధనః । న చ తం లబ్ధవాన్కామం దురాత్మా పాపనిశ్చయః
సుయోధనుడు నన్ను బంధించమని కూడా ఆజ్ఞాపించాడు. కానీ ఆ పాపబుద్ధి, దురాత్ముడు తన కోరిక నెరవేర్చుకోలేకపోయాడు.
న చ భీష్మో న చ ద్రోణో యుక్తం తత్రాహతుర్వచః। సర్వే తమనువర్తన్తే ఋతే విదురముచ్యుత
ఆ విషయములో భీష్ముడు, ద్రోణుడు తగిన మాటలు చెప్పలేదు; అందరూ దుర్యోధనుని అనుసరించారు, అచ్యుతా, విదురుడు తప్ప.
శకునిః సౌబలశ్చైవ కర్ణదుఃశాసనావపి । త్వయ్యయుక్తాన్యభాషన్త మూఢా మూఢమమర్షణమ్
శకుని — సౌబలుడు, కర్ణుడు, దుఃశాసనుడు కూడా నీపై అనుచితమైన మాటలు మాట్లాడారు; అవివేకంతో, కోపంతో అంధులై.
కించ తేన మయోక్తేన యాన్యభాషత కౌరవః । సంక్షేపేణ దురాత్మాసౌ న యుక్తం త్వయి వర్తతే
నేను చెప్పిన మాటలకు కౌరవుడు ఏమి సమాధానం చెప్పాడో, మొత్తానికి, ఆ దురాత్ముడు నీపై తగినట్లు ప్రవర్తించడు.
పార్థివేషు న సర్వేషు య ఇమే తవ సైనికాః। యత్పాపం యన్న కల్యాణం సర్వం తస్మిన్ప్రతిష్ఠితమ్
ఈ రాజులందరిలో, నీ సైనికులు కానివారిలో, ఏదైనా పాపం, అనర్థం ఉన్నా, అది అంతా అతనిపైనే ఉంది.
న చాపి వయమత్యర్థం పరిత్యాగేన కర్హిచిత్। కౌరవైః శమమిచ్ఛామస్తత్ర యుద్ధమనన్తరమ్
మేము కూడా, అధికంగా త్యాగం చేసి, కౌరవులతో శాంతిని కోరడం లేదు; దాని తర్వాత యుద్ధమే జరుగుతుంది.
తచ్ఛ్రుత్వా పార్థివాః సర్వే వాసుదేవస్య భాషితమ్। అబ్రువన్తో ముఖం రాజ్ఞః సముదైక్షన్త భారత
వాసుదేవుడు మాట్లాడిన మాటలు విని, అందరు రాజులు మౌనంగా ఉండి, రాజు ముఖాన్ని చూస్తూ నిలిచిపోయారు.
యుధిష్ఠిరస్త్వభిప్రాయమభిలక్ష్య మహీక్షితామ్ । యోగమాజ్ఞాపయామాస భీమార్జునయమైః సహ
యుధిష్ఠిరుడు, రాజుల మనసులోని ఉద్దేశాన్ని గ్రహించి, భీముడు, అర్జునుడు ఇద్దరితో కలసి ఏర్పాట్లు చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు.
తతః కిలకిలాభూతమనీకం పాణ్డవస్య హ। ఆజ్ఞాపితే తదా యోగే సమహృష్యన్త సైనికాః
ఆ సమయంలో పాండవుల సైన్యంలో ఆనందం వెల్లివిరిసింది; ఏర్పాట్లు చేయమని ఆజ్ఞాపించగానే సైనికులు ఎంతో సంతోషించారు.
అవధ్యానాం వధం పశ్యన్ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః। నిశ్వసన్భీమసేనం చ విజయం చేదమబ్రవీత్
వధించకూడని వారిని చావు ఎదుర్కొంటున్నారని చూసి, ధర్మరాజు యుధిష్ఠిరుడు, ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, భీమసేనుడు, విజయుడికి ఇలా అన్నాడు.