రథాయుతాని చత్వారి హయాః పఞ్చగుణాస్తథా । పత్తిసైన్యం దశగుణం గజానామయుతాని షట్
నాలుగు విభాగాల రథాలు, వాటి కంటే అయిదు రెట్లు ఎక్కువ గుర్రాలు, పది రెట్లు ఎక్కువ కాలాళ్లు, అరవై వేల ఏనుగులు అక్కడ ఉన్నాయి.
అనాధృష్టిశ్చేకితానో ధృష్టకేతుశ్చ సాత్యకిః । పరివార్య యయుః సర్వే వాసుదేవధనఞ్జయౌ
అనాధృష్టి, చెకితానుడు, ధృష్టకేతు, సాత్యకి—వారు అందరూ వాసుదేవుడు, ధనంజయుడిని చుట్టుముట్టి రక్షించారు.
ఆసాద్య తు కురుక్షేత్రం వ్యూఢానీకాః ప్రహారిణః । పాణ్డవాః సమదృశ్యన్త నర్దన్తో వృషభా ఇవ
కురుక్షేత్రానికి చేరుకున్న పాండవులు, తమ సైన్యాన్ని యుద్ధానికి సిద్ధంగా అమర్చుకొని, ఎర్రని ఎద్దుల్లా గర్జిస్తూ కనిపించారు.
తేఽవగాహ్య కురుక్షేత్రం శఙ్ఖాన్దధ్మురరిన్దమాః। తథైవ దధ్మతుః శఙ్ఖం వాసుదేవధనఞ్జయౌ
అందరు మహోన్నతులు కురుక్షేత్రంలోకి ప్రవేశించి శంఖాలు ఊదారు; అలాగే వాసుదేవుడు, ధనంజయుడు కూడా శంఖాలు ఊదారు.
పాఞ్చజన్యస్య నిర్ఘోషం విస్ఫూర్జితమివాశనేః । నిశమ్య సర్వసైన్యాని సమహష్యన్త సర్వశః
పాంచజన్య శంఖధ్వని మెరుపు మోగినట్టుగా గంభీరంగా వినిపించగా, అన్ని సైన్యాల వారు ఆనందంతో ఉల్లాసించారు.
శఙ్ఖదున్దుభిసంహృష్టః సింహనాదస్తరస్వినామ్ । పృథివీం చాన్తరిక్షం చ సాగరాంశ్చాన్వనాదయత్
శంఖాలు, డుండుభులు మోగడం, యోధుల సింహగర్జనలు భూమి, ఆకాశం, సముద్రాలను మార్మోగించాయి.
తతో దేశే సమే స్నిగ్ధే ప్రభూతయవసేన్ధనే। నివేశయామాస తదా సేనాం రాజా యుధిష్ఠిరః
తరువాత, సమతలంగా, పచ్చగా, గడ్డి, ఇంధనం సమృద్ధిగా ఉన్న ప్రదేశంలో రాజు యుధిష్ఠిరుడు తన సైన్యాన్ని దిగిపెట్టాడు.
పరిహృత్య శ్మశానాని దేవతాయతనాని చ। ఆశ్రమాంశ్చ మహర్షీణాం తీర్థాన్యాయతనాని చ
శ్మశానాలు, దేవాలయాలు, మహర్షుల ఆశ్రమాలు, తీర్థాలు, పుణ్యస్థలాలు అన్నిటినీ దాటి, వాటిని దూరంగా ఉంచాడు.
మధురానూషరే దేశే శుచౌ పుణ్యే మహామతిః । నివేశం కారయామాస కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః
మధురంగా, పండ్లతో, పరిశుభ్రంగా, పవిత్రంగా ఉన్న భూమిలో, కుంతీ కుమారుడు యుధిష్ఠిరుడు తన సైన్యాన్ని దిగిపెట్టాడు.
తతశ్చ పునరుత్థాయ సుఖీ విశ్రాన్తవాహనః । ప్రయయౌ పృథివీపాలైర్వృతః శతసహస్రశః
తరువాత, విశ్రాంతి తీసుకుని, గుర్రాలు బాగున్నప్పుడు, యుధిష్ఠిరుడు లక్షలాది రాజులతో కలిసి తిరిగి ప్రయాణమయ్యాడు.
విద్రావ్య శతశో గుల్మాన్ధార్తరాష్ట్రస్య సైనికాన్ । పర్యక్రామత్సమన్తాచ్చ పార్థేన సహ కేశవః
ధృతరాష్ట్రుని సైన్యంలో వందలాది గుంపులను తరిమికొట్టి, కేశవుడు, పార్థుడు చుట్టూ తిరిగారు.
శిబిరం మాపయామాస ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పార్షతః। సాత్యకిశ్చ రథోదారో యుయుధానశ్చ వీర్యవాన్
ద్రుపదుని కుమారుడు ధృష్టద్యుమ్నుడు, రథశ్రేష్ఠుడు సాత్యకి, వీరుడు యుయుధానుడు అక్కడ శిబిరాన్ని నిర్మించారు.
ఆసాద్య సరితం పుణ్యాం కురుక్షేత్రే హిరణ్వతీమ్ । సూపతీర్థాం శుచిజలాం శర్కరాపఙ్కవర్జితామ్
కురుక్షేత్రంలో పవిత్రమైన హిరణ్వతి నదిని, మంచి తీర్థాలు, పరిశుభ్రమైన నీరు, రాళ్లు, మట్టి లేని చోట చేరారు.
ఖానయామాస పరిఖాం కేశవస్త్రత్ర భారత । గుప్త్యర్థమపి చాదిశ్య బలం తత్ర న్యవేశయత్
అక్కడ కేశవుడు రక్షణ కోసం ఒక గొయ్యిని తవ్వించి, సైన్యాన్ని కూడా అక్కడే ఏర్పాటు చేశాడు.
విధిర్యః శిబిరస్యాసీత్పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్ । తద్విధాని నరేన్ద్రాణాం కారయామాస కేశవః
పాండవుల శిబిరానికి చేసిన ఏర్పాట్లను, కేశవుడు ఇతర రాజుల శిబిరాలకూ అలాగే చేయించాడు.
ప్రభూతతరకాష్ఠాని దురాధర్షతరాణి చ। భక్ష్యభోజ్యాన్నపానాని శతశోఽథ సహస్రశః
అక్కడ దొరకని చెక్కలు సమృద్ధిగా ఉండగా, వందలాది, వేలాది భోజనాలు, తినుబండారాలు, పానీయాలు సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
శిబిరాణి మహార్హాణి రాజ్ఞాం తత్ర పృథక్పృథక్ । విమానానీవ రాజేన్ద్ర నివిష్టాని మహీతలే
అక్కడ రాజుల గొప్ప శిబిరాలు ఒక్కొక్కటి వేర్వేరుగా భూమిపై ఆకాశమందిరాల్లా వెలిగిపోతున్నాయి.
తత్రాసఞ్శిల్పినః ప్రాజ్ఞాః శతశో దత్తవేతనాః। సర్వాపకరణైర్యుక్తా వైద్యాః శాస్త్రవిశారదాః
అక్కడ వందలాది నిపుణులు, మంచి జీతాలు తీసుకుంటూ, అన్ని పనిముట్టులతో కూడిన శిల్పులు, అలాగే శాస్త్రజ్ఞులు అయిన వైద్యులు ఉన్నారు.
జ్యాధనుర్వర్మశస్త్రాణాం తథైవ మధుసర్పిషోః । ససర్జరకసపాంసూనాం రాశయః పర్వతోపమాః
విల్లు, బాణాలు, కవచాలు, ఆయుధాలు, తేనె, నెయ్యి, పెరుగు మట్టికుండలు, ఇసుక—ఇవి అన్నీ కొండల్లా పెద్దగా పోసి ఉన్నాయి.
బహూదకం సుయవసం తుషాఙ్గారసమన్వితమ్ । శిబిరే శిబిరే రాజా సఞ్చకార యుధిష్ఠిరః
ప్రతి శిబిరంలో యుదిష్ఠిరుడు తగినంత నీరు, మంచి గడ్డి, తుప్పలు, బొగ్గు అన్నీ సమకూర్చాడు.
మహాయన్త్రాణి నారాచాస్తోమరాణి పరశ్వధాః। ధనూంషి కవచాదీని ఋష్టయస్తూణసంయుతాః
పెద్ద యంత్రాలు, ఇనుపబాణాలు, కత్తులు, గొడ్డళ్లు, విల్లు, కవచాలు, తుంగలు, బాణమంచులు అన్నీ సిద్ధంగా ఉన్నాయి.
గజాః కణ్టకసన్నాహా లోహవర్మోత్తరచ్ఛదాః। దృశ్యన్తే తత్ర గిర్యాభాః సహస్రశతయోధినః
అక్కడ ముల్లుగల కవచాలు, ఇనుప రక్షణలు వేసిన ఏనుగులు, కొండల్లా కనిపిస్తూ, వందలాది, వేలాది యోధులను మోస్తూ ఉన్నాయి.
నివిష్టాన్పాణ్డవాంస్తత్ర జ్ఞాత్వా మిత్రాణి భారత । అభిసస్రుర్యథాదేశం సబలాః సహవాహనాః
పాండవులు అక్కడ స్థిరపడినట్టు తెలుసుకున్న మిత్రులు, తమ సైన్యాలతో, రథాలతో, ఆదేశించినట్టు అక్కడికి వచ్చారు.
చరితబ్రహ్మచర్యాస్తే సోమపా భూరిదక్షిణాః। జయాయ పాణ్డుపుత్రాణాం సమాజగ్ముర్మహీక్షితః
బ్రహ్మచర్యం పాటించినవారు, సోమపానం చేసినవారు, విరివిగా దానం చేసిన రాజులు, పాండు కుమారుల విజయానికి అక్కడికి చేరారు.
యుధిష్ఠిరం సహానీకముపాయాన్తం యుయుత్సయా। సన్నివిష్టం కురుక్షేత్రే వాసుదేవేన పాలితమ్
యుద్ధానికి తహతహలతో తన సైన్యంతో కూడి యుదిష్ఠిరుడు కురుక్షేత్రంలో ప్రవేశించాడు. వాసుదేవుడు అతన్ని రక్షించాడు.
విరాటద్రుపదాభ్యాం చ సపుత్రాభ్యాం సమన్వితమ్ । కేకయైర్వృష్ణిభిశ్చైవ పార్థివైః శతశో వృతమ్
విరాటుడు, ద్రుపదుడు వారి కుమారులతో పాటు, కేకయులు, వృష్ణులు, వందలాది రాజులు యుదిష్ఠిరుని చుట్టూ ఉన్నారు.
మహేన్ద్రమివ చాదిత్యైరభిగుప్తం మహారథైః। శ్రుత్వా దుర్యోధనో రాజా కిం కార్యం ప్రత్యపద్యత
అదే విధంగా మహేంద్రుడు ఆదిత్యులతో రక్షించబడినట్టు, యుదిష్ఠిరుడు మహారథుల రక్షణలో ఉన్నాడు. ఇది విని దుర్యోధనుడు ఏం చేయాలో ఆలోచించాడు.
ఏతదిచ్ఛామ్యహం శ్రోతుం విస్తరేణ మహామతే। సంభ్రమే తుములే తస్మిన్యదాసీత్కురుజాఙ్గలే
ఆ కురుజాంగళంలో జరిగిన ఆ గొడవ, కలకలమంతా వివరంగా వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది, ఓ జ్ఞానవంతుడా.
వ్యథయేయురిమే దేవాన్సేన్ద్రానపి సమాగమే । పాణ్డవా వాసుదేవశ్చ విరాటద్రుపదౌ తథా
ఈ పాండవులు, వాసుదేవుడు, విరాటుడు, ద్రుపదుడు—ఇవాళ్లంతా కలిసితే దేవేంద్రుడితో సహా దేవతల్ని కూడా యుద్ధంలో వణికించగలరు.
ధృష్టద్యుమ్నశ్చ పాఞ్చాల్యః శిఖణ్డీ చ మహారథః । యుధామన్యుశ్చ విక్రాన్తో దేవైరపి దురాసదః
ధృష్టద్యుమ్నుడు, పాంచాలుడు, శిఖండీ అనే మహారథుడు, ధైర్యవంతుడైన యుధామన్యుడు—ఇవాళ్లు దేవతలకు కూడా భయంకరులు.