తాసాం యే పతయః సప్త విఖ్యాతాస్తాన్నిబోధత। ద్రుపదశ్చ విరాటశ్చ ధృష్టద్యుమ్నశిఖణ్డినౌ
ఈ ఏడింటికి ప్రసిద్ధి చెందిన నాయకులు ఎవరో వినండి: ద్రుపదుడు, విరాటుడు, ధృష్టద్యుమ్నుడు, శిఖండినుడు,
సాత్యకిశ్చేకితానశ్చ భీమసేనశ్చ వీర్యవాన్ । ఏతే సేనాప్రణేతారో వీరాః సర్వే తనుత్యజః
సాత్యకి, చెకితానుడు, పరాక్రమవంతుడైన భీమసేనుడు— వీరే సైన్యాలకు ధైర్యవంతమైన నాయకులు.
సర్వే వేదవిదః శూరాః సర్వే సుచిరితవ్రతాః । హ్రీమన్తో నీతిమన్తశ్చ సర్వే యుద్ధవిశారదాః
వారు అందరూ వేదాలు తెలిసినవారు, వీరులు, మంచి వ్రతాలు ఆచరించినవారు, లజ్జాశీలులు, న్యాయబద్ధులు, యుద్ధంలో నిపుణులు.
ఇష్వస్త్రకుశలాః సర్వే తథా సర్వాస్త్రయోధినః । సప్తానామపి యో నేతా సేనానాం ప్రవిభాగవిత్
వారు అందరూ విల్లు, ఆయుధాలలో నైపుణ్యం కలవారు; ఈ ఏడుగురిలో సైన్యాల విభాగాన్ని బాగా తెలిసినవాడే నాయకుడు.
యః సహేత రణే భీష్ణం శరార్చిఃపావకోపమమ్ । తం తావత్సహదేవాత్ర ప్రబ్రూహి కురునన్దన। స్వగతం పురుషవ్యాఘ్ర కో నః సేనాపతిః క్షమః
కురువంశానికి ఆనందంగా ఉన్నవాడా, సహదేవా, మనలో యుద్ధంలో భీష్ముని బాణాలు అగ్నిలా మండుతుంటే, అతడిని ఎదుర్కొనగలవాడు ఎవరో ఇక్కడ చెప్పు. మనలో ఎవరు సైన్యానికి నాయకత్వం వహించగలరు, నరశార్దూలా, చెప్పు.
సంయుక్త ఏకదుఃఖశ్చ వీర్యవాంశ్చ మహీపతిః। యం సమాశ్రిత్య ధర్మజ్ఞం స్వమంశమనుయుఞ్జ్మహే
ఆయన మనతో సంతోషంలో, దుఃఖంలో కలిసుండాలి. ధైర్యవంతుడూ, భూమిపై రాజ్యాధికారం కలవాడూ, ధర్మాన్ని తెలిసినవాడూ, మన భాగాన్ని నడిపించగలవాడూ ఉండాలి.
మత్స్యో విరాటో బలవాన్కృతాస్త్రో యుద్ధదుర్మదః । ప్రసహిష్యతి సఙ్గ్రామే భీష్మం తాంశ్చ మహారథాన్
మత్స్యరాజు విరాటుడు బలవంతుడు, ఆయుధాల్లో నిపుణుడు, యుద్ధంలో గర్వంగా ఉండే వాడు. అతడు భీష్ముని, ఆ మహారథుల్ని యుద్ధంలో ఎదుర్కొని జయించగలడు.
తథోక్తే సహదేవేన వాక్యే వాక్యవిశారదః । నకులోఽనన్తరం తస్మాదిదం వచనమాదదే
సహదేవుడు అలా చెప్పిన వెంటనే, మాటల్లో నైపుణ్యం కల నకులుడు వెంటనే ఈ మాటలు చెప్పాడు.
వయసా శాస్త్రతో ధైర్యాత్కులేనాభిజనేన చ । హ్రీమాన్బలాన్వితః శ్రీమాన్సర్వశాస్త్రవిశారదః
వయస్సులో, విద్యలో, ధైర్యంలో, వంశంలో, గొప్ప కుటుంబంలో, లజ్జతో, బలంతో, ఐశ్వర్యంతో, అన్ని శాస్త్రాల్లో నిపుణుడైనవాడు ఉన్నాడు.
వేద చాస్త్రం భారద్వాజాహుర్ధర్షః సత్యసఙ్గరః । యో నిత్యం స్పర్ధతే ద్రోణం భీష్మం చైవ మహాబలమ్
భారద్వాజుల వారు చెప్పినట్టు ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడు, ధైర్యవంతుడు, మాటలో నిలిచే వాడు, ఎప్పుడూ ద్రోణుని, భీష్ముని పోటీగా భావించే వాడు.
శ్లాఘ్యః పార్థివవంశస్య ప్రముఖే వాహినీపతిః। పుత్రపౌత్రేః పరివృతః శతశాఖ ఇవ ద్రుమః
రాజవంశానికి నాయకుడిగా, సైన్యానికి ముందుండే నాయకుడిగా, కొడుకులు, మనవళ్లు చుట్టూ ఉండగా, వంద శాఖలతో ఉన్న వృక్షంలా ఉన్నవాడు.
యస్తతాప తపో ఘోరం సదారః పృథివీపతిః । రోషాద్ద్రోణవినాశాయ వీరః సమితిశోభనః
తన భార్యతో కలిసి ఘోరమైన తపస్సు చేసిన భూమిపతి, ద్రోణుని నాశనం చేయాలని కోపంతో యుద్ధంలో కాంతివంతంగా ఉన్న వీరుడు.
పితేవాస్మాన్సమాధత్తే యః సదా పార్థివర్షభః । శ్వశురో ద్రుపదోఽస్మాకం సేనాగ్రం స ప్రకర్షతు
రాజులలో వృషభుడు అయిన వాడు ఎప్పుడూ మనని తండ్రిలా చూసుకుంటాడు. మన మామ అయిన ద్రుపదుడు మన సైన్యానికి ముందుగా నడిపించాలి.
స ద్రోణభీష్మావాయాతౌ సహేదితి మతిర్మమ । స హి దివ్యాస్త్రవిద్రాజా సఖా చాఙ్గిరసో నృపః
ద్రోణుడు, భీష్ముడు ఎదురుగా వచ్చినప్పుడు వారిని ఎదుర్కొనగలడు అనేది నా అభిప్రాయం. ఎందుకంటే అతడు దివ్యాస్త్రాలలో నిపుణుడు, అంగిరస వంశానికి స్నేహితుడు అయిన రాజు.
మాద్రీసుతాభ్యాముక్తే తు స్వమతే కురునన్దనః। వాసవిర్వాసవసమః సవ్యసాచ్యబ్రవీద్వచః
మాద్రీ కుమారులు తమ అభిప్రాయం చెప్పిన తర్వాత, వాసవునికి సమానమైన బలమున్న కురుపుత్రుడు, సవ్యసాచీ ఈ మాటలు అన్నాడు.
యోయం తపఃప్రభావేన ఋషిసన్తోషణేన చ । దివ్యః పురుష ఉత్పన్నో జ్వాలావర్ణో మహాభుజః
తపస్సు శక్తితో, ఋషులు సంతోషించడంతో జన్మించిన వాడు, అగ్నిలా ప్రకాశించే దివ్య పురుషుడు, బలమైన భుజాలు కలవాడు—
ధనుష్మాన్కవచీ ఖఙ్గీ రథమారుహ్య దంశితః । దివ్యైర్హయవరైర్యుక్తమగ్నికుణ్డాత్సముత్థితః
బాణముతో, కవచంతో, ఖడ్గంతో, రథంపై ఎక్కి, ఉగ్రంగా, దివ్యమైన గుర్రాలతో కూడిన రథాన్ని నడిపే వాడు, అగ్నికుండం నుండి పుట్టినవాడు—
గర్జన్నివ మహామేఘో రథఘోషేణ వీర్యవాన్ । సింహసంహననో వీరః సింహతుల్యపరాక్రమః
తన రథధ్వనితో పెద్ద మేఘంలా గర్జించే వాడు, వీరుడు, సింహపు భుజాలు కలవాడు, సింహానికి సమానమైన పరాక్రమం ఉన్నవాడు—
సింహోరస్కః సింహభుజః సింహవక్షా మహాబలః । సింహప్రగర్జనో వీరః సంహస్కన్ధో మహాద్యుతిః
సింహపు ఛాతీ, సింహపు భుజాలు, సింహపు వక్షస్సు, అపార బలం, సింహంలా గర్జించే వాడు, విశాలమైన భుజాలు, గొప్ప తేజస్సు కలవాడు—
శుభ్రూః సుదంష్ట్రః సుహనుః సుబాహుః సుముఖోఽకృశః । సుజత్రుః సువిశాలాక్షః సుపాదః సుప్రతిష్ఠితః
అందమైన కనుబొమ్మలు, మంచి పళ్లు, బలమైన దవడలు, బలమైన చేతులు, అందమైన ముఖం, మాంసం తక్కువ కానివాడు, బలమైన మోకాళ్లు, విశాలమైన కళ్ళు, మంచి పాదాలు, దృఢంగా నిర్మితమైనవాడు—
అభేద్యః సర్వశస్త్రాణాం ప్రభిన్న ఇవ వారణః । జజ్ఞే ద్రోణవినాశాయ సత్యవాదీ జితేన్ద్రియః
ఏ ఆయుధానికీ భేదించలేని వాడు అయినా, చీలిపోయిన ఏనుగులా ఉన్నవాడు. ద్రోణుని నాశనం చేయడానికి పుట్టినవాడు, సత్యవాది, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు—
ధృష్టద్యుమ్నమహం మన్యే సహేద్భీష్మస్య సాయకాన్। వజ్రాశనిసమస్పర్శాన్దీప్తాస్యానురగానివ
ధృష్టద్యుమ్నుడు భీష్ముని బాణాలను, వజ్రం, మిణుగురులు తాకినట్టుగా మండే వాటిని, తట్టుకోగలడని నేను భావిస్తున్నాను.
యమదూతసమాన్వేగే నిపాతే పావకోపమాన్ । రామేణాజౌ విషిహితాన్వజ్రనిష్పేషదారుణాన్
యమదూతల వలె వేగంగా, అగ్నిలా కడగటంగా, రాముడు యుద్ధంలో ఆ విషపూరితులను వజ్రం మాదిరిగా నుఱిపేశాడు.
పురుష తం న పశ్యామి యః సహేత మహావ్రతమ్। ధృష్టద్యుమ్నమృతే రాజన్నితి మే ధీయతే మతిః
ఓ రాజా! ధృష్టద్యుమ్నుడు తప్ప ఆ మహావ్రతాన్ని ఎవ్వరూ తట్టుకోలేరని నా నమ్మకం.
క్షిప్రహస్తశ్చిత్రయోధీ మతః సేనాపతిర్మమ । అభేద్యకవచః శ్రీమాన్మాతఙ్గ ఇవ యూథపః
వేగంగా చేతులు కదిలించే, గొప్ప యోధుడు, నా సేనాధిపతిగా భావించబడే, దుర్భేద్యమైన కవచం ధరించిన, ఏనుగుల నాయకుడిలా మహిమగలవాడు.
అర్జునేనైవముక్తే తు భీమో వాక్యం సమాదదే।' వధార్థం యః సముత్పన్నః శిఖణ్డీ ద్రుపదాత్మజః । వదన్తి సిద్ధా రాజేన్ద్ర ఋషయశ్చ సమాగతాః
అర్జునుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, భీముడు మాట చేపట్టాడు: శిఖండీ, ద్రుపదుని కుమారుడు, వధ కోసం పుట్టాడని సిద్ధులు, మునులు కూడా చెబుతున్నారు, ఓ రాజా!
యస్య సఙ్గ్రామమధ్యే తు దివ్యమస్త్రం ప్రకుర్వతః । రూపం ద్రక్ష్యన్తి పురుషా రామస్యేవ మహాత్మనః
యుద్ధ మధ్యలో దివ్యాస్త్రాన్ని ప్రయోగించినప్పుడు, అతని రూపం మహాత్ముడైన రామునివలె ప్రజలు చూడగలరు.
న తం యుద్ధే ప్రపశ్యామి యో భిన్ద్యాత్తు శిఖణ్డినామ్ । శస్త్రేణ సమరే రాజన్సన్నద్వం స్యన్దనే స్థితమ్
ఓ రాజా! సమరంలో ఆయుధాలతో, సన్నద్ధంగా రథంపై నిలబడి ఉన్న శిఖండీని ఎవ్వరూ ఓడించగలరని నేను చూడటం లేదు.
ద్వైరథే సమరే నాన్యో భీష్మం హన్యాన్మహావ్రతమ్ । శిఖణ్డినమృతే వీరం స మే సేనాపతిర్మతః
రణరంగంలో ద్వంద్వయుద్ధంలో, శిఖండీ తప్ప ఆ మహావ్రతుడైన భీష్ముని ఎవరూ సంహరించలేరు; అతడే నాకు సేనాధిపతి అనిపిస్తున్నాడు.
సర్వస్య జగతస్తాత సారాసారం బాలాబలమ్ । సర్వం జానాతి ధర్మాత్మా మతమేషాం చ కేశవః
ఓ తండ్రి! ఈ లోకంలో ఉన్నది, లేనిది, బలహీనత, బలము అన్నిటినీ ధర్మాత్ముడైన కేశవుడు తెలుసు; వారి అభిప్రాయాలన్నీ అతడికి తెలియవు కాదు.