శ్వేతోష్ణీషాశ్చ దృశ్యన్తే త్రయ ఏతే జనార్దన । ధార్తరాష్ట్రేషు సైన్యేషు తాన్విజానీహి కేశవ
జనార్దనా, ఈ ముగ్గురు కూడా ధృతరాష్ట్రుని సైన్యంలో తెల్లటి తలపాగాలు కట్టుకుని ఉన్నట్టు కనిపించారు. కేశవా, వీరిని గుర్తుంచుకో.
అశ్వత్థామా కృపశ్చైవ కృతవర్మా చ సాత్వతః । రక్తోష్ణీషాశ్చ దృశ్యన్తే సర్వే మాధవ పార్థివాః
అశ్వత్థామ, కృపాచార్యుడు, సాత్వతకులవాడు కృతవర్మ — మాధవా, అందరు రాజులు ఎర్రటి తలపాగాలు కట్టుకుని ఉన్నట్టు కనిపించారు.
ఉష్ట్రప్రయుక్తమారూఢౌ భీష్మద్రోణౌ మహారథౌ । మయా సార్ధం మహాబాహో ధార్తరాష్ట్రేణ వా విభో
భీష్ముడు, ద్రోణుడు అనే మహారథులు, నా తోడుగా లేదా ధృతరాష్ట్రుని కుమారునితో కలిసి, ఒంటెలు లాగుతున్న రథంపై ఎక్కి ఉన్నట్టు చూశాను, మహాబాహువా.
అగస్త్యశాస్తాం చ దిశం ప్రయాతాః స్మ జనార్దన । అచిరేణైవ కాలేన ప్రాప్స్యామో యమసాదనమ్
జనార్దనా, మేము అగస్త్యుడు పాలించే దిక్కు వైపు ప్రయాణం మొదలుపెట్టాము. తక్కువ కాలంలోనే యముని లోకానికి చేరుకుంటామని తెలుస్తోంది.
అహం చాన్యే చ రాజానో యచ్చ తత్క్షత్రమణ్డలమ్ । గాణ్డివాగ్నిం ప్రవేక్ష్యామ ఇతి మే నాస్తి సంశయః
నేను, ఇతర రాజులు, అలాగే మొత్తం క్షత్రియ సమూహం — మనం అందరం గాండీవాగ్నిలో ప్రవేశించబోతున్నాం. దీనిలో నాకు ఎలాంటి సందేహం లేదు.
అపస్థితవినాశేయం నూనమద్య వసుంధరా। యథా హి మే వచః కర్ణ నోపైతి హృదయం తవ
ఈ రోజు భూమి నాశనానికి సిద్ధమై ఉంది. ఎందుకంటే, కర్ణా, నా మాటలు నీ హృదయాన్ని తాకడం లేదు.
సర్వేషాం తాత భూతానాం వినాశే ప్రత్యుపస్థితే। అనయో నయసఙ్కాశో హృదయాన్నాపసర్పతి
తండ్రీ, అన్ని జీవుల నాశనం సమీపిస్తున్నప్పుడు, ధర్మంలా కనిపించే అధర్మం మన హృదయాన్ని వదలడం లేదు.
అపి త్వాం కృష్ణ పశ్యామో జీవన్తోఽస్మాన్మహారణాత్। సముత్తీర్ణా మహాబాహో వీరక్షత్రవినాశనాత్
కృష్ణా, ఈ మహాయుద్ధాన్ని, వీర క్షత్రియుల నాశనాన్ని దాటి, మనం బతికే ఉన్నప్పుడు నిన్ను చూడగలమా, మహాబాహువా?
అథవా సఙ్గమః కృష్ణ స్వర్గే నో భవితా ధ్రువమ్। తత్రేదానీం సమేష్యామః పునః సార్ధం త్వయానఘ
లేదంటే, కృష్ణా, మన కలిసే అవకాశం స్వర్గంలో తప్పక వస్తుంది. అక్కడ మళ్లీ మేమంతా నిన్ను కలుసుకుంటాము, పాపరహితుడా.
ఇత్యుక్త్వా మాధవం కర్ణః పరిష్వజ్య చ పీడితమ్। విసర్జితః కేశవేన రథోపస్థాదవాతరత్
ఇలా మాధవుడితో చెప్పి, బాధతో ఉన్న కర్ణుడు అతన్ని ఆలింగనం చేసుకున్నాడు. ఆ తరువాత కేశవుడు విడిచిపెట్టగా, తన రథం నుండి దిగాడు.
తతః స్వరథామస్థాయ జామ్బూనదవిభూషితమ్। మహాత్మా వై నివవృతే రాధేయో దీనమానసః
తర్వాత రాధేయుడు, మహాత్ముడు, మనసు దిగులుతో తన బంగారు అలంకారాలతో ఉన్న రథంపైకెక్కి వెనక్కు తిరిగిపోయాడు.
తతః శీఘ్రతరం ప్రాయాత్కేశవః సహసాత్యకిః। పునరుచ్చారయన్వాణీం యాహి యాహీతి సారథిమ్
అంతటితో ఆగకుండా, కేశవుడు సత్యకితో కలిసి చాలా వేగంగా బయలుదేరాడు. మళ్లీ మళ్లీ తన రథసారథిని 'వెళ్ళు, వెళ్ళు' అని ప్రేరేపించసాగాడు.
అసిద్ధానునయే కృష్ణే కురుభ్యః పాణ్డవాన్గతే। అభిగమ్య పృథాం క్షత్తా శనైః శోచన్నివాబ్రవీత్
కృష్ణుడు కౌరవులను సమాధానపర్చడంలో విఫలమై, పాండవులవద్దకు వెళ్లిన తర్వాత, విధురుడు ప్రథను దగ్గరకు వచ్చి, మనసులో దుఃఖంతో మృదువుగా మాట్లాడాడు.
జానాసి మే జీవపుత్రీ భావం నిత్యమవిగ్రహే । క్రోశతో నచ గృహ్ణీతే వచనం మే సుయోధనః
నీవు నా మనసు ఎప్పుడూ నీ కుమారుల పట్ల కలిగిన శాంతిని, శత్రుత్వం లేనిదని తెలుసు. అయినా నేను ఎంత చెప్పినా, దుర్యోధనుడు వినడం లేదు.
ఉపపన్నో హ్యసౌ రాజా చేదిపాఞ్చాలకేకయైః । భీమార్జునాభ్యాం కృష్ణేన యుయుధానయమైరపి
ఆ రాజుకు చేతులు, పాంచాళులు, కేకయులు, భీముడు, అర్జునుడు, కృష్ణుడు, యుయుధానుడు, యాదవులు అండగా ఉన్నారు.
ఉపప్లావ్యే నివిష్టోఽపి ధర్మమేవ యుధిష్ఠిరః। కాఙ్క్షతే జ్ఞాతిసౌహార్దాద్బలవాన్దుర్బలో యథా
ఉపప్లవ్యలో ఉంటున్నా, యుధిష్ఠిరుడు బలవంతుడైనా, బంధువులపై ప్రేమతో ధర్మాన్ని మాత్రమే కోరుతున్నాడు. అది బలహీనుడు కోరినట్లే.
రాజా తు ధృతరాష్ట్రోఽయం వయోవృద్ధో న శామ్యతి। మత్తః పుత్రమదేనైవ విధర్మే పథి వర్తతే
ఇక ధృతరాష్ట్రుడు వయస్సులో పెద్దవాడైనా, ఆగడం లేదు. తన కుమారుడిపై మోజుతో, ధర్మాన్ని విడిచి తప్పు మార్గంలో నడుస్తున్నాడు.
జయద్రథస్య కర్ణస్య తథా దుఃశాసనస్య చ। సౌబలస్య చ దుర్బుద్ధ్యా మిథో భేదః ప్రపత్స్యతే
జయద్రథుడు, కర్ణుడు, దుఃశాసనుడు, శకుని — వీరి చెడు మనస్సు వల్ల వారిలో విభేదాలు కలుగుతాయి.
అధర్మేమ హి ధర్మిష్ఠం హ్రియతే రాజ్యమీదృశమ్। యేషాం తేషామయం ధర్మః సానుబన్ధో భవిష్యతి
అధర్మంతో ధర్మవంతుల రాజ్యం పోతుంది. ఇలా చేసే వారికి, వారి అనుచరులతో కలసి ఇదే ఫలితం కలుగుతుంది.
క్రియమాణే బలాద్ధర్మే కురుభిః కో న సంజ్వరేత్। అసామ్నా కేశవే యాతే సముద్యోక్ష్యన్తి పాణ్డవాః
కౌరవులు బలవంతంగా అధర్మాన్ని చేస్తుంటే ఎవరు బాధపడరు? కేశవుడు విఫలమై వెళ్ళిపోయిన తర్వాత, పాండవులు యుద్ధానికి సిద్ధమవుతారు.
తతః కురూణామనయో భవితా వీరనాశనః। చిన్తయన్న లభే నిద్రామహఃసు చ నిశాసు చ
దీని తర్వాత కౌరవులకు అనర్థం సంభవించి, వీరుల నాశనం జరుగుతుంది. దీన్ని ఆలోచిస్తూ నేను పగలు, రాత్రి నిద్రపోవడం లేదు.
శ్రుత్వా తు కున్తీ తద్వాక్యమర్థకామేన భాషితమ్। సా నిఃశ్వసన్తీ దుఃఖార్తా మనసా విమమర్శ హ
విధురుడు మన మంచికోసం మాట్లాడిన ఆ మాటలు విని, కుంతీ ఊపిరి పీల్చుకుంటూ, దుఃఖంతో మనసులో ఆలోచించింది.
ధిగస్త్వర్థం యత్కృతేయం సుమహాఞ్జ్ఞాతిసంక్షయః। వర్త్స్యతే సుహృదాం చైవ యుద్ధేఽస్మిన్వై పరాభవః
ఈ లాభం కోసం ఇంత పెద్ద బంధువుల నాశనం జరుగుతుందంటే, యుద్ధంలో స్నేహితుల ఓటమి వస్తుందంటే, ఆ లాభం నాకెందుకు?
పాణ్డవాశ్చేదిపఞ్చాలా యాదవాశ్చ సమాగతాః। భారతైః సహ యోత్స్యన్తి కిం ను దుఃఖమతఃపరమ్
పాండవులు, చేతులు, పాంచాళులు, యాదవులు, భారతులతో కలసి యుద్ధం చేస్తే, దాని కంటే ఎక్కువ దుఃఖం ఇంకేముంటుంది?
పశ్యే దోషం ధ్రువం యుద్ధే తథాఽయుద్ధే పరాభవమ్ । అధనస్య మృతం శ్రేయో న హి జ్ఞాతిక్షయో జయః। ఇతి మే చిన్తయన్త్యా వై హృది దుఃఖం ప్రవర్తతే
యుద్ధంలో తప్పక నష్టం కనిపిస్తోంది. యుద్ధం లేకపోతే ఓటమి తప్పదు. దరిద్రుడికి బంధువుల నాశనం కలిగించే విజయానికంటే మరణమే మేలు. ఇలా ఆలోచిస్తుంటే నా హృదయంలో దుఃఖం పుడుతోంది.
పితామహః శాన్తనవ ఆచార్యశ్చ యుధాం పతిః। కర్ణశ్చ ధార్తరాష్ట్రార్థం వర్ధయన్తి భయం మమ
పితామహుడు శాంతనువు కుమారుడు, గురువు, యుద్ధంలో నిపుణుడు, కర్ణుడు — వీరంతా ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల కోసం నా భయాన్ని పెంచుతున్నారు.
నాచార్యః కామవాఞ్శిష్యైద్రౌణోయుద్ధ్యేత జాతుచిత్। పాణ్డవేషు కథం హార్దం కుర్యాన్న చ పితామహః
ఏ గురువు అయినా, ఏ ఆశ లేకుండా, ద్రోణుని కుమారుడు అయినా, తన శిష్యులతో యుద్ధం చేయడు. మరి పాండవుల మీద పితామహుడు ఎలా శత్రుత్వం చూపగలడు?
అయం త్వేకో వృథాదృష్టిర్ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్మతేః। మోహానువర్తీ సతతం పాపో ద్వేష్టి చ పాణ్డవాన్
కానీ, ఈ కర్ణుడు మాత్రమే, దుర్యోధనుడి తప్పుదారి చూపుతో, ఎప్పుడూ మోహంలో, పాపంలో నడుస్తూ, పాండవులను ద్వేషిస్తూ ఉంటాడు.
మహత్యనర్థే నిర్బన్ధీ బలవాంశ్చ విశేషతః। కర్ణః సదా పాణ్డవానాం తన్మే దహతి సంప్రతి
ఈ గొప్ప అపాయంలో కర్ణుడు దృఢంగా నిలిచి, బలవంతుడిగా, ఎప్పుడూ పాండవులకు వ్యతిరేకంగా ఉంటాడు. ఇది ఇప్పుడు నా మనసును కాల్చేస్తోంది.
ఆశంసే త్వద్య కర్ణస్య మనోఽహం పాణ్డవాన్ప్రతి । గ్రసాదయితుమాసాద్య దర్శయన్తీ యథాతథమ్
ఈ రోజు కర్ణుని మనసు పాండవులను నాశనం చేయాలని నిర్ణయించుకున్నదని అనుమానిస్తున్నాను. అవకాశం దొరికినప్పుడు, తన ఉద్దేశాన్ని స్పష్టంగా చూపిస్తాడని భావిస్తున్నాను.