న చేత్కరిష్యసి వచః సుహృదామరికర్శన । తప్స్యసే వాహినీం దృష్ట్వా పార్థబాణప్రపీడితామ్
శత్రువులను జయించే వాడా, స్నేహితుల మాట వినకపోతే, అర్జునుని బాణాలతో నీ సైన్యం నాశనం అవడాన్ని చూసి నీవు బాధపడతావు.
భీమస్య చ మహానాదం నదతః శుష్మిణో రణే। శ్రుత్వా స్మర్తాసి మే వాక్యం గాణ్డీవస్య చ నిఃశ్వనమ్ । యద్యేతదపసవ్యం తే వచో మమ భవిష్యతి
పోరులో భీముడు గట్టిగా అరుస్తూ, గాండీవం మోగిన శబ్దం వినిపించినప్పుడు, నా మాటలు గుర్తుకు వస్తాయి. నా మాటను పట్టించుకోకపోతే అప్పుడు గుర్తు వస్తుంది.
ఏవముక్తస్తు విమనాస్తిర్యగ్దృష్టిరధోముఖః। సంహత్య చ భ్రువోర్మధ్యం న కిఞ్చిద్వ్యాజహార హ
ఇలా చెప్పిన తర్వాత అతడు మౌనంగా, మనసు దిగులుగా, చూపు తిప్పుకొని, తలదించుకొని, కనుబొమ్మలు కలిపి ఏ మాటా మాట్లాడలేదు.
తం వై విమనసం దృష్ట్వా సంప్రేక్ష్యాన్యోన్యమన్తికాత్ । పునరేవోత్తరం వాక్యముక్తవన్తౌ నరర్షభౌ
అతడు నిరుత్సాహంగా ఉన్నాడని చూసి, ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ, ఆ ఇద్దరు మహనీయులు మళ్లీ మాటలు చెప్పారు.
శుశ్రూషమనసూయం చ బ్రహ్మణ్యం సత్యవాదినమ్ । ప్రతియోత్స్యామహే పార్థమతో దుఃఖతరం ను కిమ్
అతడు వినయంగా, అసూయ లేకుండా, బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తూ, నిజాయితీగా ఉంటాడు. అలాంటి అర్జునుడికి ఎదురు నిలబడాల్సి వస్తే, అంతకంటే బాధ ఏముంటుంది?
అశ్వత్థామ్ని యథా పుత్రే భూయో మమ ధనఞ్జయే। బహుమానః పరో రాజన్సన్నతిశ్చ కపిధ్వజే
ఓ రాజా, అశ్వత్థాముడిపై నాకు ఎంత ప్రేమ, గౌరవం ఉందో, ధనంజయుడి మీద కూడా అంతే మక్కువ, మర్యాద ఉంది.
తం చేత్పుత్రాత్ప్రియతమం ప్రతియోత్స్యే ధనఞ్జయమ్ । క్షాత్రం ధర్మమనుష్ఠాయ ధిగస్తు క్షత్రిజీవికామ్
నా కొడుకుతోకన్నా ప్రియమైన ధనంజయుడికి ఎదురు నిలవాల్సి వస్తే, క్షత్రియ ధర్మం పాటించాల్సి వస్తే, క్షత్రియ జీవితం మీద నాకెంతో అసహ్యం కలుగుతుంది.
యస్య లోకే సమో నాస్తి కశ్చిదన్యో ధనుర్ధరః । మత్ప్రసాదాత్స బీభత్సుః శ్రేయానన్యైర్ధనుర్ధరైః
ఈ లోకంలో అతడికి సమానమైన విలువిద్యలో ఎవరూ లేరు. నా అనుగ్రహంతో బీభత్సుడు అందరిని మించి ఉన్నాడు.
మిత్రధ్రుగ్దుష్టభావశ్చ నాస్తికోఽథానృజుః శఠః। న సత్సు లభతే పూజాం యజ్ఞే మూర్ఖ ఇవాగతః
స్నేహాన్ని ద్రోహించే వాడు, చెడ్డ మనసున్నవాడు, దెయ్యమైనవాడు, వంకరగా, మోసపూరితంగా ఉండేవాడు మంచి వాళ్ల మధ్య గౌరవం పొందడు. యజ్ఞానికి వచ్చిన మూర్ఖుడిలా అవమానాన్ని పొందుతాడు.
వార్యమాణోఽపి పాపేభ్యః పాపాత్మా పాపమిచ్ఛతి। చోద్యమానోఽపి పాపేన శుభాత్మా శుభమిచ్ఛతి
పాపాల నుంచి ఆపినా, చెడ్డ మనసున్నవాడు చెడు కోరికే పెంచుకుంటాడు. పాపానికి ప్రేరేపించినా, మంచితనమున్నవాడు మంచి కోరికే పెంచుకుంటాడు.
మిథ్యోపచరితా హ్యేతే వర్తమాన హ్యనుప్రియే । అహితత్వాయ కల్పన్తే దోషా భరతసత్తమ
ఈ లోపాలు అప్పుడు మంచివిగా కనిపించినా, నిజానికి అవి కలవు అయినా, చివరికి హానికే దారి తీస్తాయి, ఓ భరతశ్రేష్ఠుడా.
త్వముక్తః కురువృద్ధేన మయా చ విదురేణ చ । వాసుదేవేన చ తథా శ్రేయో నైవాభిమన్యసే
నిన్ను కురువృద్ధుడు, నేనూ, విదురుడూ, వాసుదేవుడూ ఎన్నో సార్లు మంచిమాటలు చెప్పాం. అయినా నీవు మేలు దిశగా ఆలోచించలేదు.
అస్తి మే బలమిత్యేవ సహసా త్వం తితీర్షసి। సగ్రాహనక్రమకరం గఙ్గావేగమివోష్ణగే
'నాకు బలం ఉంది' అని మాత్రమే అనుకుని, ముక్కుసూటిగా, మొసళ్లతో నిండిన గంగానదిని వేసుకుని దాటి పోవాలనుకునే వాడిలా ప్రవర్తిస్తున్నావు.
వాససైవ యథా హి త్వం ప్రావృణ్వానోఽభిమన్యసే। స్రజం త్యక్తామివ ప్రాప్య లోభాద్యౌధిష్ఠిరీం శ్రియమ్
నీవు వస్త్రం వేసుకున్నంత మాత్రాన సంతృప్తి చెందుతున్నట్టు, లోభంతో, యుధిష్ఠిరుని ఐశ్వర్యాన్ని పారేసిన పుష్పహారాన్ని ఎత్తుకున్నట్టు తీసుకుంటున్నావు.
ద్రౌపదీసహితం పార్థం సాయుధైర్భ్రాతృభిర్వృతమ్। వనస్థమపి రాజ్యస్థః పాణ్డవం కో విజేష్యతి
ద్రౌపదితో పాటు, ఆయుధాలతో కూడిన అన్నదమ్ముల మధ్య ఉన్న పాండవుడిని, నీవు రాజ్యాన్ని కలిగి ఉన్నా, అడవిలో ఉన్నా, ఎవరు జయించగలరు?
నిదేశే యస్య రాజానః సర్వే తిష్ఠన్తి కిఙ్కరాః । తమైలవిలమాసాద్య ధర్మరాజో వ్యరాజత
యజ్ఞసేనుని కుమారుని ఆజ్ఞకు అన్ని రాజులు సేవకులుగా నిలబడతారు. అలాంటి వాడిని చేరిన యుధిష్ఠిరుడు మహిమతో ప్రకాశించాడు.
కుబేరసదనం ప్రాప్య తతో రత్నాన్యవాప్య చ । స్ఫీతమాక్రమ్య తే రాష్ట్రం రాజ్యమిచ్ఛన్తి పాణ్డవాః
కుబేరుని నివాసానికి వెళ్లి అక్కడి ధనాలను సంపాదించిన పాండవులు, ఇప్పుడు బాగా అభివృద్ధి చెంది, నీ రాజ్యంలో పాలన చేయాలని కోరుకుంటున్నారు.
దత్తం హుతమధీతం చ బ్రాహ్మణాస్తర్పితా ధనైః । ఆవయోర్గతమాయుశ్చ కృతకృత్యౌ చ విద్ధి నౌ
మేము దానం చేశాం, హోమాలు చేశాం, చదువులు పూర్తి చేశాం, బ్రాహ్మణులను ధనంతో సంతృప్తిపరిచాం. మన ఇద్దరి ఆయుష్కాలం పూర్తయింది, మన కర్తవ్యాలు నెరవేరాయి అని తెలుసుకో.
త్వం తు హిత్వా సుఖం రాజ్యం మిత్రాణి చ ధనాని చ । విగ్రహం పాణ్డవైః కృత్వా మహద్వ్యసనమాప్స్యసి
కానీ నువ్వు రాజ్య సుఖాన్ని, స్నేహితులను, ధనాన్ని వదిలేసి, పాండవులతో శత్రుత్వం పెంచుకుంటే, గొప్ప కష్టాలను ఎదుర్కొంటావు.
ద్రౌపదీ యస్య చాశాస్తే విజయం సత్యవాదినీ । తపోఘోరవ్రతా దేవీ కథం జేష్యసి పాణ్డవమ్
సత్యవాదిని అయిన ద్రౌపదీ, కఠిన వ్రతాలు, తపస్సుతో ఉన్న దేవత, విజయం కోరుకుంటున్న పాండవుడిని నువ్వు ఎలా జయించగలవు?
మన్త్రీ జనార్దనో యస్య భ్రాతా యస్య ధనఞ్జయః। సర్వశస్త్రభృతాం శ్రేష్ఠః కథం జేష్యసి పాణ్డవమ్
యాని మంత్రి జనార్దనుడు, అన్నయ్య ధనంజయుడు, ఆయుధాలలో అగ్రగణ్యుడు ఉన్న పాండవుడిని నువ్వు ఎలా జయించగలవు?
సహాయా బ్రాహ్మణా యస్య ధృతిమన్తో జితేన్ద్రియాః। తముగ్రతపసం వీరం కథం జేష్యసి పాణ్డవమ్
ధైర్యవంతులు, ఇంద్రియాలను జయించిన బ్రాహ్మణులు సహాయంగా ఉన్న, తపస్సులో ఘోరమైన వీరుడైన పాండవుడిని నువ్వు ఎలా జయించగలవు?
పునరుక్తం చ వక్ష్యామి యత్కార్యం భూతిమిచ్ఛతా। సుహృదా మఞ్జమానేషు సుహృత్సు వ్యసనార్ణవే
ఒకవేళ ఎవరికైనా శ్రేయస్సు కావాలంటే, నేను మళ్లీ చెబుతున్నాను — స్నేహితులు కష్టాల సముద్రంలో మునిగిపోతుంటే, వారికి నిజమైన స్నేహితుడిగా ఉండాలి.
అలం యుద్ధేన తైర్వీరైః శామ్య త్వం కురువృద్ధయే । మా గమః సతుతామాత్యఃసమిత్రశ్చ యమక్షయమ్
ఆ వీరులతో యుద్ధం చేయడం చాలూ; కురువంశానికి మేలు కోసం శాంతి చేయు. మంత్రులు, మిత్రులతో కలిసి యమలోకానికి వెళ్లే పని చేయకు.
రాజపుత్రైః పరివృతస్తథా భృత్యైశ్చ సత్తమ। ఉపారోప్య రథే కర్ణం నిర్యాతో మధుసూదనః
రాజపుత్రులు, మంచి సేవకులతో చుట్టుముట్టబడి, మధుసూదనుడు కర్ణుని రథంపై కూర్చోబెట్టి బయలుదేరాడు.
కిమబ్రవీద్రథోపస్థే రాధేయం పరవీరహా । కాని సాన్త్వాని గోవిన్దః సూతపుత్రే ప్రయుక్తవాన్
రథంలో కూర్చున్న శత్రు సంహారకుడైన రాధేయుడితో, గోవిందుడు ఏమి మాట్లాడాడు? సూతపుత్రుడికి ఆయన ఏమి సాంత్వన మాటలు చెప్పాడు?
ఉద్యన్మేఘస్వనః కాలే యత్కృష్ణః కర్ణమబ్రవీత్। మృదు వా యది వా తీక్ష్ణం తన్మమాచక్ష్వ సర్వశః
సమయానికి మేఘగర్జనలా, కృష్ణుడు కర్ణునితో మృదువుగా లేదా కఠినంగా ఏం చెప్పాడో పూర్తిగా నాకు చెప్పు.
ఆనుపూర్వ్యేణ వాక్యాని తీక్ష్ణాని చ మృదూని చ। ప్రియాణి ధర్మయుక్తాని సత్యాని చ హితాని చ
క్రమంగా, మృదువైనవి, కఠినమైనవి, ప్రీతికరమైనవి, ధర్మబద్ధమైనవి, సత్యమైనవి, హితమైనవి — అన్ని మాటలు నాకు చెప్పు.
హృదయగ్రహణీయాని రాధేయం మధుసూదనః । యాన్యబ్రవీదమేయాత్మా తాని మే శ్రృణు భారత
భారతా! మధుసూదనుడు, అపారమైన మనస్సు కలవాడు, రాధేయుడితో హృదయాన్ని తాకే ఏ మాటలు చెప్పాడో, అవన్నీ నన్ను విను.
ఉపాసితాస్తే రాధేయ బ్రాహ్మణా వేదపారగాః। తత్త్వార్థం పరిపృష్టాశ్చ నియతేనానసూయయా
రాధేయా! నీవు వేదాలలో నిపుణులైన బ్రాహ్మణులను సేవించావు, నిజమైన అర్థాన్ని తెలుసుకోవాలని వారిని నియమంగా, అసూయ లేకుండా ప్రశ్నించావు.