కమ్బుగ్రీవో గుడాకేశస్తతస్త్వాం పుష్కరేక్షణః । అభివాదయతాం పార్థః కున్తీపుత్రో ధనఞ్జయః
తరువాత కుంతీపుతుడైన ధనంజయుడు, శంఖాకారమైన మెడ, కమలపు కన్నులు, బంధించిన జుట్టుతో, నిన్ను నమస్కరిస్తాడు, పార్థుడా.
ఆశ్వినేయౌ నరవ్యాఘ్రౌ రూపేణాప్రతిమౌ భువి । తౌ చ త్వాం గురువత్ప్రోమ్ణా పూజయా ప్రత్యుదీయతామ్
అశ్వినీ కుమారులు, భూమిపై అందంలో సమానులు లేని పురుషవ్యాఘ్రులు, గురువును గౌరవించునట్లు నిన్ను గౌరవంతో సత్కరిస్తారు.
ముఞ్చన్త్వానన్దజాశ్రూణి దాశార్హప్రముఖా నృపాః । సంగచ్ఛ భ్రాతృభిః సార్ధం మానం సంత్యజ్య పార్థివ
దాశార్హుడు మొదలైన రాజులు ఆనందబాష్పాలు విడిచేటట్లు, నీవు నీ అన్నదమ్ములతో కలసి, గర్వాన్ని విడిచిపెట్టి చేరిపో, రాజా.
ప్రశాధి పృథివీం కృత్స్నాం తతస్త్వం భ్రాతృభిః సహ । సమాలిఙ్గ్య చ హర్షేణ నృపా యాన్తు పరస్పరమ్
తరువాత నీవు నీ అన్నదమ్ములతో కలసి ఈ భూమంతటిని పాలించు; రాజులు పరస్పరం ఆనందంతో ఆలింగనం చేసుకుని వెళ్లిపోవాలి.
అలం యుద్ధేన రాజేన్ద్ర సుహృదాం శృణు వారణమ్ । ధ్రువం వినాశో యుద్ధే హి క్షత్రియాణాం ప్రదృశ్యతే
రాజేంద్రా, యుద్ధం చాలును; మిత్రుల హెచ్చరికను విను. యుద్ధంలో క్షత్రియులకు నాశనం తప్పదని స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
జ్యోతీంషి ప్రతికూలాని దారుణా మృగపక్షిణః। ఉత్పాతా వివిధా వీర దృశ్యన్తే క్షత్రనాశనాః
ప్రకాశాలు అనుకూలంగా లేవు, మృగపక్షులు భయంకరంగా ఉన్నాయి; వీరా, అనేక అపశకునాలు కనబడుతున్నాయి, ఇవన్నీ క్షత్రియుల నాశనాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
విశేషత ఇహాస్మాకం నిమిత్తాని వినాశనే। ఉల్కాభిర్హి ప్రదీప్తాభిర్బాధ్యతే పృతనా తవ
ప్రత్యేకంగా మనలో నాశనానికి సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి; నీ సైన్యాన్ని అగ్నిలాంటి ఉల్కలు బాధిస్తున్నాయి.
వాహనాన్యప్రహృష్టాని రుదన్తీవ విశాంపతే। గృధ్రాస్తే పర్యుపాసన్తే సైన్యాని చ సమన్తతః
పశువులు ఉత్సాహం లేకుండా, ఏడుస్తున్నట్లుగా ఉన్నాయి, ప్రజల అధిపతీ; గద్దలు నీ సైన్యాలను చుట్టుముట్టాయి.
నగరం న యథాపూర్వం తథా రాజనివేశనమ్ । శివాశ్చాశివనిర్ఘోషా దీప్తాం సేవన్తి వై దిశం
నగరం కూడా మునుపటిలా లేదు, రాజభవనం కూడా మార్చిపోయింది. శుభమైన, అశుభమైన అరుపులు వినిపిస్తున్నాయి. అన్ని దిశలలో అగ్నిలాంటి సూచనలు కనబడుతున్నాయి.
కురు వాక్యం పితుర్మాతురస్మాకం చ హితైషిణామ్ । త్వయ్యాయత్తో మహాబాహో శమో వ్యాయామ ఏవ చ
నీవు మా తండ్రి, తల్లి, మాకు మేలు కోరేవారి మాటలు వినిపించు. నీ మీదే శాంతి, ప్రయత్నం ఆధారపడి ఉన్నాయి, ఓ బలవంతుడా.
న చేత్కరిష్యసి వచః సుహృదామరికర్శన । తప్స్యసే వాహినీం దృష్ట్వా పార్థబాణప్రపీడితామ్
శత్రువులను జయించే వాడా, స్నేహితుల మాట వినకపోతే, అర్జునుని బాణాలతో నీ సైన్యం నాశనం అవడాన్ని చూసి నీవు బాధపడతావు.
భీమస్య చ మహానాదం నదతః శుష్మిణో రణే। శ్రుత్వా స్మర్తాసి మే వాక్యం గాణ్డీవస్య చ నిఃశ్వనమ్ । యద్యేతదపసవ్యం తే వచో మమ భవిష్యతి
పోరులో భీముడు గట్టిగా అరుస్తూ, గాండీవం మోగిన శబ్దం వినిపించినప్పుడు, నా మాటలు గుర్తుకు వస్తాయి. నా మాటను పట్టించుకోకపోతే అప్పుడు గుర్తు వస్తుంది.
ఏవముక్తస్తు విమనాస్తిర్యగ్దృష్టిరధోముఖః। సంహత్య చ భ్రువోర్మధ్యం న కిఞ్చిద్వ్యాజహార హ
ఇలా చెప్పిన తర్వాత అతడు మౌనంగా, మనసు దిగులుగా, చూపు తిప్పుకొని, తలదించుకొని, కనుబొమ్మలు కలిపి ఏ మాటా మాట్లాడలేదు.
తం వై విమనసం దృష్ట్వా సంప్రేక్ష్యాన్యోన్యమన్తికాత్ । పునరేవోత్తరం వాక్యముక్తవన్తౌ నరర్షభౌ
అతడు నిరుత్సాహంగా ఉన్నాడని చూసి, ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ, ఆ ఇద్దరు మహనీయులు మళ్లీ మాటలు చెప్పారు.
శుశ్రూషమనసూయం చ బ్రహ్మణ్యం సత్యవాదినమ్ । ప్రతియోత్స్యామహే పార్థమతో దుఃఖతరం ను కిమ్
అతడు వినయంగా, అసూయ లేకుండా, బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తూ, నిజాయితీగా ఉంటాడు. అలాంటి అర్జునుడికి ఎదురు నిలబడాల్సి వస్తే, అంతకంటే బాధ ఏముంటుంది?
అశ్వత్థామ్ని యథా పుత్రే భూయో మమ ధనఞ్జయే। బహుమానః పరో రాజన్సన్నతిశ్చ కపిధ్వజే
ఓ రాజా, అశ్వత్థాముడిపై నాకు ఎంత ప్రేమ, గౌరవం ఉందో, ధనంజయుడి మీద కూడా అంతే మక్కువ, మర్యాద ఉంది.
తం చేత్పుత్రాత్ప్రియతమం ప్రతియోత్స్యే ధనఞ్జయమ్ । క్షాత్రం ధర్మమనుష్ఠాయ ధిగస్తు క్షత్రిజీవికామ్
నా కొడుకుతోకన్నా ప్రియమైన ధనంజయుడికి ఎదురు నిలవాల్సి వస్తే, క్షత్రియ ధర్మం పాటించాల్సి వస్తే, క్షత్రియ జీవితం మీద నాకెంతో అసహ్యం కలుగుతుంది.
యస్య లోకే సమో నాస్తి కశ్చిదన్యో ధనుర్ధరః । మత్ప్రసాదాత్స బీభత్సుః శ్రేయానన్యైర్ధనుర్ధరైః
ఈ లోకంలో అతడికి సమానమైన విలువిద్యలో ఎవరూ లేరు. నా అనుగ్రహంతో బీభత్సుడు అందరిని మించి ఉన్నాడు.
మిత్రధ్రుగ్దుష్టభావశ్చ నాస్తికోఽథానృజుః శఠః। న సత్సు లభతే పూజాం యజ్ఞే మూర్ఖ ఇవాగతః
స్నేహాన్ని ద్రోహించే వాడు, చెడ్డ మనసున్నవాడు, దెయ్యమైనవాడు, వంకరగా, మోసపూరితంగా ఉండేవాడు మంచి వాళ్ల మధ్య గౌరవం పొందడు. యజ్ఞానికి వచ్చిన మూర్ఖుడిలా అవమానాన్ని పొందుతాడు.
వార్యమాణోఽపి పాపేభ్యః పాపాత్మా పాపమిచ్ఛతి। చోద్యమానోఽపి పాపేన శుభాత్మా శుభమిచ్ఛతి
పాపాల నుంచి ఆపినా, చెడ్డ మనసున్నవాడు చెడు కోరికే పెంచుకుంటాడు. పాపానికి ప్రేరేపించినా, మంచితనమున్నవాడు మంచి కోరికే పెంచుకుంటాడు.
మిథ్యోపచరితా హ్యేతే వర్తమాన హ్యనుప్రియే । అహితత్వాయ కల్పన్తే దోషా భరతసత్తమ
ఈ లోపాలు అప్పుడు మంచివిగా కనిపించినా, నిజానికి అవి కలవు అయినా, చివరికి హానికే దారి తీస్తాయి, ఓ భరతశ్రేష్ఠుడా.
త్వముక్తః కురువృద్ధేన మయా చ విదురేణ చ । వాసుదేవేన చ తథా శ్రేయో నైవాభిమన్యసే
నిన్ను కురువృద్ధుడు, నేనూ, విదురుడూ, వాసుదేవుడూ ఎన్నో సార్లు మంచిమాటలు చెప్పాం. అయినా నీవు మేలు దిశగా ఆలోచించలేదు.
అస్తి మే బలమిత్యేవ సహసా త్వం తితీర్షసి। సగ్రాహనక్రమకరం గఙ్గావేగమివోష్ణగే
'నాకు బలం ఉంది' అని మాత్రమే అనుకుని, ముక్కుసూటిగా, మొసళ్లతో నిండిన గంగానదిని వేసుకుని దాటి పోవాలనుకునే వాడిలా ప్రవర్తిస్తున్నావు.
వాససైవ యథా హి త్వం ప్రావృణ్వానోఽభిమన్యసే। స్రజం త్యక్తామివ ప్రాప్య లోభాద్యౌధిష్ఠిరీం శ్రియమ్
నీవు వస్త్రం వేసుకున్నంత మాత్రాన సంతృప్తి చెందుతున్నట్టు, లోభంతో, యుధిష్ఠిరుని ఐశ్వర్యాన్ని పారేసిన పుష్పహారాన్ని ఎత్తుకున్నట్టు తీసుకుంటున్నావు.
ద్రౌపదీసహితం పార్థం సాయుధైర్భ్రాతృభిర్వృతమ్। వనస్థమపి రాజ్యస్థః పాణ్డవం కో విజేష్యతి
ద్రౌపదితో పాటు, ఆయుధాలతో కూడిన అన్నదమ్ముల మధ్య ఉన్న పాండవుడిని, నీవు రాజ్యాన్ని కలిగి ఉన్నా, అడవిలో ఉన్నా, ఎవరు జయించగలరు?
నిదేశే యస్య రాజానః సర్వే తిష్ఠన్తి కిఙ్కరాః । తమైలవిలమాసాద్య ధర్మరాజో వ్యరాజత
యజ్ఞసేనుని కుమారుని ఆజ్ఞకు అన్ని రాజులు సేవకులుగా నిలబడతారు. అలాంటి వాడిని చేరిన యుధిష్ఠిరుడు మహిమతో ప్రకాశించాడు.
కుబేరసదనం ప్రాప్య తతో రత్నాన్యవాప్య చ । స్ఫీతమాక్రమ్య తే రాష్ట్రం రాజ్యమిచ్ఛన్తి పాణ్డవాః
కుబేరుని నివాసానికి వెళ్లి అక్కడి ధనాలను సంపాదించిన పాండవులు, ఇప్పుడు బాగా అభివృద్ధి చెంది, నీ రాజ్యంలో పాలన చేయాలని కోరుకుంటున్నారు.
దత్తం హుతమధీతం చ బ్రాహ్మణాస్తర్పితా ధనైః । ఆవయోర్గతమాయుశ్చ కృతకృత్యౌ చ విద్ధి నౌ
మేము దానం చేశాం, హోమాలు చేశాం, చదువులు పూర్తి చేశాం, బ్రాహ్మణులను ధనంతో సంతృప్తిపరిచాం. మన ఇద్దరి ఆయుష్కాలం పూర్తయింది, మన కర్తవ్యాలు నెరవేరాయి అని తెలుసుకో.
త్వం తు హిత్వా సుఖం రాజ్యం మిత్రాణి చ ధనాని చ । విగ్రహం పాణ్డవైః కృత్వా మహద్వ్యసనమాప్స్యసి
కానీ నువ్వు రాజ్య సుఖాన్ని, స్నేహితులను, ధనాన్ని వదిలేసి, పాండవులతో శత్రుత్వం పెంచుకుంటే, గొప్ప కష్టాలను ఎదుర్కొంటావు.
ద్రౌపదీ యస్య చాశాస్తే విజయం సత్యవాదినీ । తపోఘోరవ్రతా దేవీ కథం జేష్యసి పాణ్డవమ్
సత్యవాదిని అయిన ద్రౌపదీ, కఠిన వ్రతాలు, తపస్సుతో ఉన్న దేవత, విజయం కోరుకుంటున్న పాండవుడిని నువ్వు ఎలా జయించగలవు?