నకులం సహదేవం చ బలవీర్యసమన్వితౌ । సహాయం వాసుదేవం చ న క్షంస్యతి యుధిష్ఠిరః
యుధిష్ఠిరుడు బలవంతులైన, పరాక్రమశీలులైన నకులుడు, సహదేవుడు లను, అలాగే తనకు తోడుగా ఉన్న వాసుదేవుని విడిచి ఉండలేడు.
ప్రత్యక్షం తే మహాబాహో యథా పార్థేన ధీమతా । విరాటనగరే పూర్వం సర్వే స్మ యుధి నిర్జితాః
మహాబాహువైన నీకు తెలిసినదే, విరాట నగరంలో ముందు ధీరుడైన అర్జునుడు చేత మనమందరం యుద్ధంలో ఓడిపోయాము.
దానవా ఘోరకర్మాణో నివాతకవచా యుధి। రౌద్రమస్త్రం సమాదాయ దగ్ధా వానరకేతునా
భయంకరమైన పనులు చేసే దానవులు, నివాతకవచులు, వానరధ్వజుడైన అర్జునుడు ప్రబలమైన ఆయుధంతో యుద్ధంలో దహించబడ్డారు.
కర్ణప్రభృతయశ్చేమే త్వం చాపి కవచీ రథీ। మోక్షితో ఘోషయాత్రాయాం పర్యాప్తం తన్నిదర్శనమ్
కర్ణుడు మొదలైన వీరులు, నీవు కూడా కవచధారి, రథస్వారిగా ఉండగా, ఆ గోవుల దోపిడీ సమయంలో ప్రాణాలతో బయటపడ్డారు; అది సరిపోతుంది.
ప్రశామ్య భరతశ్రేష్ఠ భ్రాతృభిః సహ పాణ్డవైః । రక్షేమాం పృథివీం సర్వాం మృత్యోర్దంష్ట్రాన్తరం గతామ్
భరతశ్రేష్ఠుడా, నీ సహోదరులైన పాండవులతో కలసి మనం ఈ భూమిని, మరణం పంజాలలో పడిపోయినదాన్ని, కాపాడుదాం.
జ్యేష్ఠో భ్రాతా ధర్మశీలో వత్సలః శ్లక్ష్ణవాక్కవిః । తం గచ్ఛ పురుషవ్యాఘ్రం వ్యపనీయేహ కిల్బిషమ్
నీ పెద్ద అన్నయ్య ధర్మశీలి, మృదువుగా మాట్లాడేవాడు, ప్రేమగలవాడు, జ్ఞానవంతుడు. ఆ పురుషవ్యాఘ్రుడిని కలిసిపో, ఇక్కడ పాపాన్ని తొలగించు.
దృష్టశ్చేత్త్వం పాణ్డవేన వ్యపనీతశరాసనః । ప్రశాన్తభ్రుకుటిః శ్రీమాన్కృతా శాన్తిఃకులస్య నః
నీవు పాండవుని ఎదుటకు వచ్చి, విల్లు దూరంగా పెట్టి, కోపాన్ని విడిచిపెట్టి, ప్రశాంతంగా ఉంటే, మన కుటుంబానికి శాంతి కలుగుతుంది, ఐశ్వర్యం పెరుగుతుంది.
తమభ్యేత్య సహామాత్యః పరిష్వజ్య నృపాత్మజమ్ । అభివాదయ రాజానం యథాపూర్వమరిన్దమ
నీ మంత్రి వర్గంతో కలిసి అతని దగ్గరకు వెళ్లి, ఆ రాజ కుమారుని ఆలింగనం చేసి, మునుపటిలాగే రాజును నమస్కరించు, శత్రువులను జయించినవాడా.
అభివాదయమానం త్వాం పాణిభ్యాం భీమపూర్వజః । ప్రతిగృహ్ణాతు సౌహార్దాత్కున్తీపుత్రో యుధిష్ఠిరః
నీవు చేతులతో నమస్కరిస్తే, కుంతీపుతుడైన, భీమునికి అన్నయ్య అయిన యుధిష్ఠిరుడు స్నేహంతో నిన్ను అంగీకరిస్తాడు.
సింహస్కన్ధోరుబాహుస్త్వాం వృత్తాయతమహాభుజః । పరిష్వజతు బాహుభ్యాం భీమః ప్రహరతాం వరః
సింహపు భుజాలు, పొడవైన బలమైన చేతులు కలిగిన భీముడు, యోధులలో శ్రేష్ఠుడు, నిన్ను తన చేతులతో గట్టిగా ఆలింగనం చేయాలి.
కమ్బుగ్రీవో గుడాకేశస్తతస్త్వాం పుష్కరేక్షణః । అభివాదయతాం పార్థః కున్తీపుత్రో ధనఞ్జయః
తరువాత కుంతీపుతుడైన ధనంజయుడు, శంఖాకారమైన మెడ, కమలపు కన్నులు, బంధించిన జుట్టుతో, నిన్ను నమస్కరిస్తాడు, పార్థుడా.
ఆశ్వినేయౌ నరవ్యాఘ్రౌ రూపేణాప్రతిమౌ భువి । తౌ చ త్వాం గురువత్ప్రోమ్ణా పూజయా ప్రత్యుదీయతామ్
అశ్వినీ కుమారులు, భూమిపై అందంలో సమానులు లేని పురుషవ్యాఘ్రులు, గురువును గౌరవించునట్లు నిన్ను గౌరవంతో సత్కరిస్తారు.
ముఞ్చన్త్వానన్దజాశ్రూణి దాశార్హప్రముఖా నృపాః । సంగచ్ఛ భ్రాతృభిః సార్ధం మానం సంత్యజ్య పార్థివ
దాశార్హుడు మొదలైన రాజులు ఆనందబాష్పాలు విడిచేటట్లు, నీవు నీ అన్నదమ్ములతో కలసి, గర్వాన్ని విడిచిపెట్టి చేరిపో, రాజా.
ప్రశాధి పృథివీం కృత్స్నాం తతస్త్వం భ్రాతృభిః సహ । సమాలిఙ్గ్య చ హర్షేణ నృపా యాన్తు పరస్పరమ్
తరువాత నీవు నీ అన్నదమ్ములతో కలసి ఈ భూమంతటిని పాలించు; రాజులు పరస్పరం ఆనందంతో ఆలింగనం చేసుకుని వెళ్లిపోవాలి.
అలం యుద్ధేన రాజేన్ద్ర సుహృదాం శృణు వారణమ్ । ధ్రువం వినాశో యుద్ధే హి క్షత్రియాణాం ప్రదృశ్యతే
రాజేంద్రా, యుద్ధం చాలును; మిత్రుల హెచ్చరికను విను. యుద్ధంలో క్షత్రియులకు నాశనం తప్పదని స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది.
జ్యోతీంషి ప్రతికూలాని దారుణా మృగపక్షిణః। ఉత్పాతా వివిధా వీర దృశ్యన్తే క్షత్రనాశనాః
ప్రకాశాలు అనుకూలంగా లేవు, మృగపక్షులు భయంకరంగా ఉన్నాయి; వీరా, అనేక అపశకునాలు కనబడుతున్నాయి, ఇవన్నీ క్షత్రియుల నాశనాన్ని సూచిస్తున్నాయి.
విశేషత ఇహాస్మాకం నిమిత్తాని వినాశనే। ఉల్కాభిర్హి ప్రదీప్తాభిర్బాధ్యతే పృతనా తవ
ప్రత్యేకంగా మనలో నాశనానికి సూచనలు కనిపిస్తున్నాయి; నీ సైన్యాన్ని అగ్నిలాంటి ఉల్కలు బాధిస్తున్నాయి.
వాహనాన్యప్రహృష్టాని రుదన్తీవ విశాంపతే। గృధ్రాస్తే పర్యుపాసన్తే సైన్యాని చ సమన్తతః
పశువులు ఉత్సాహం లేకుండా, ఏడుస్తున్నట్లుగా ఉన్నాయి, ప్రజల అధిపతీ; గద్దలు నీ సైన్యాలను చుట్టుముట్టాయి.
నగరం న యథాపూర్వం తథా రాజనివేశనమ్ । శివాశ్చాశివనిర్ఘోషా దీప్తాం సేవన్తి వై దిశం
నగరం కూడా మునుపటిలా లేదు, రాజభవనం కూడా మార్చిపోయింది. శుభమైన, అశుభమైన అరుపులు వినిపిస్తున్నాయి. అన్ని దిశలలో అగ్నిలాంటి సూచనలు కనబడుతున్నాయి.
కురు వాక్యం పితుర్మాతురస్మాకం చ హితైషిణామ్ । త్వయ్యాయత్తో మహాబాహో శమో వ్యాయామ ఏవ చ
నీవు మా తండ్రి, తల్లి, మాకు మేలు కోరేవారి మాటలు వినిపించు. నీ మీదే శాంతి, ప్రయత్నం ఆధారపడి ఉన్నాయి, ఓ బలవంతుడా.
న చేత్కరిష్యసి వచః సుహృదామరికర్శన । తప్స్యసే వాహినీం దృష్ట్వా పార్థబాణప్రపీడితామ్
శత్రువులను జయించే వాడా, స్నేహితుల మాట వినకపోతే, అర్జునుని బాణాలతో నీ సైన్యం నాశనం అవడాన్ని చూసి నీవు బాధపడతావు.
భీమస్య చ మహానాదం నదతః శుష్మిణో రణే। శ్రుత్వా స్మర్తాసి మే వాక్యం గాణ్డీవస్య చ నిఃశ్వనమ్ । యద్యేతదపసవ్యం తే వచో మమ భవిష్యతి
పోరులో భీముడు గట్టిగా అరుస్తూ, గాండీవం మోగిన శబ్దం వినిపించినప్పుడు, నా మాటలు గుర్తుకు వస్తాయి. నా మాటను పట్టించుకోకపోతే అప్పుడు గుర్తు వస్తుంది.
ఏవముక్తస్తు విమనాస్తిర్యగ్దృష్టిరధోముఖః। సంహత్య చ భ్రువోర్మధ్యం న కిఞ్చిద్వ్యాజహార హ
ఇలా చెప్పిన తర్వాత అతడు మౌనంగా, మనసు దిగులుగా, చూపు తిప్పుకొని, తలదించుకొని, కనుబొమ్మలు కలిపి ఏ మాటా మాట్లాడలేదు.
తం వై విమనసం దృష్ట్వా సంప్రేక్ష్యాన్యోన్యమన్తికాత్ । పునరేవోత్తరం వాక్యముక్తవన్తౌ నరర్షభౌ
అతడు నిరుత్సాహంగా ఉన్నాడని చూసి, ఒకరినొకరు చూసుకుంటూ, ఆ ఇద్దరు మహనీయులు మళ్లీ మాటలు చెప్పారు.
శుశ్రూషమనసూయం చ బ్రహ్మణ్యం సత్యవాదినమ్ । ప్రతియోత్స్యామహే పార్థమతో దుఃఖతరం ను కిమ్
అతడు వినయంగా, అసూయ లేకుండా, బ్రాహ్మణులను గౌరవిస్తూ, నిజాయితీగా ఉంటాడు. అలాంటి అర్జునుడికి ఎదురు నిలబడాల్సి వస్తే, అంతకంటే బాధ ఏముంటుంది?
అశ్వత్థామ్ని యథా పుత్రే భూయో మమ ధనఞ్జయే। బహుమానః పరో రాజన్సన్నతిశ్చ కపిధ్వజే
ఓ రాజా, అశ్వత్థాముడిపై నాకు ఎంత ప్రేమ, గౌరవం ఉందో, ధనంజయుడి మీద కూడా అంతే మక్కువ, మర్యాద ఉంది.
తం చేత్పుత్రాత్ప్రియతమం ప్రతియోత్స్యే ధనఞ్జయమ్ । క్షాత్రం ధర్మమనుష్ఠాయ ధిగస్తు క్షత్రిజీవికామ్
నా కొడుకుతోకన్నా ప్రియమైన ధనంజయుడికి ఎదురు నిలవాల్సి వస్తే, క్షత్రియ ధర్మం పాటించాల్సి వస్తే, క్షత్రియ జీవితం మీద నాకెంతో అసహ్యం కలుగుతుంది.
యస్య లోకే సమో నాస్తి కశ్చిదన్యో ధనుర్ధరః । మత్ప్రసాదాత్స బీభత్సుః శ్రేయానన్యైర్ధనుర్ధరైః
ఈ లోకంలో అతడికి సమానమైన విలువిద్యలో ఎవరూ లేరు. నా అనుగ్రహంతో బీభత్సుడు అందరిని మించి ఉన్నాడు.
మిత్రధ్రుగ్దుష్టభావశ్చ నాస్తికోఽథానృజుః శఠః। న సత్సు లభతే పూజాం యజ్ఞే మూర్ఖ ఇవాగతః
స్నేహాన్ని ద్రోహించే వాడు, చెడ్డ మనసున్నవాడు, దెయ్యమైనవాడు, వంకరగా, మోసపూరితంగా ఉండేవాడు మంచి వాళ్ల మధ్య గౌరవం పొందడు. యజ్ఞానికి వచ్చిన మూర్ఖుడిలా అవమానాన్ని పొందుతాడు.
వార్యమాణోఽపి పాపేభ్యః పాపాత్మా పాపమిచ్ఛతి। చోద్యమానోఽపి పాపేన శుభాత్మా శుభమిచ్ఛతి
పాపాల నుంచి ఆపినా, చెడ్డ మనసున్నవాడు చెడు కోరికే పెంచుకుంటాడు. పాపానికి ప్రేరేపించినా, మంచితనమున్నవాడు మంచి కోరికే పెంచుకుంటాడు.