భవిష్యతీత్యేవ మనః కృత్వా సతతమవ్యథైః । మఙ్గలాని పురస్కృత్య బ్రాహ్మణాంశ్చేశ్వరైః సహ
ఎప్పుడూ 'ఇది జరుగుతుంది' అనే ధైర్యంతో, మనసులో చింత లేకుండా, మంగళకార్యాలు, బ్రాహ్మణులు, అధిపతులను ముందుగా ఉంచాలి.
ప్రాజ్ఞస్య నృపతేరాశు వృద్ధిర్భవతి పుత్రక । అభివర్తతి లక్ష్మీస్తం ప్రాచీమివ దివాకరః
బుద్ధిమంతుడైన రాజుకు, బిడ్డా, ఐశ్వర్యం త్వరగా పెరుగుతుంది; అదృష్టం అతన్ని తూర్పున ఉదయించే సూర్యుడిలా చేరుతుంది.
నిదర్శనాన్యుపాయాంశ్చ బహూన్యుద్ధర్షణాని చ। అనుదర్శితరూపోఽసి పశ్యామి కురు పౌరుషమ్
నీవు ఎన్నో ఉదాహరణలు, మార్గాలు, ప్రోత్సాహకాలను చూపించావు; నేను నిన్ను వాటిని ఆచరిస్తున్నవాడిగా చూస్తున్నాను—నీ శక్తిని చూపించు.
పురుషార్థమభిప్రేతం సమాహర్తుమిహార్హసి। క్రుద్ధాన్లుబ్ధాన్పరిక్షీణానవలిప్తాన్విమానితాన్
ఇక్కడ మనుష్య ప్రయత్నంతో కోరినదాన్ని సమకూర్చాలి; కోపంతో ఉన్నవారు, లోభులు, బలహీనులు, అహంకారులు, అవమానించినవారు—వారిని కూడగట్టాలి.
స్పర్ధినశ్చైవ యే కేచిత్తాన్యుక్త ఉపధారయ। ఏతేన త్వం ప్రకారేణ మహతో భేత్స్యసే గణాన్। మహావేగ ఇవోద్ధూతో మాతరిశ్వా బలాహకాన్
ఇంకా పోటీ చేసే వారు ఎవరైనా ఉన్నా, నేను చెప్పినట్టు వారిని గుర్తించు; ఇలా చేస్తే, నీవు గొప్ప సమూహాలను గాలి మేఘాలను తోసినట్టు చీల్చగలవు.
తేషామగ్రప్రదాయీ స్యాః కల్పోత్థాయీ ప్రియంవదః । తే త్వాం ప్రియం కరిష్యన్తి పురోధాస్యన్తి చ ధ్రువమ్
వారిలో నీవు ముందుగా ఇచ్చేవాడిగా, సమయానికి లేచే వాడిగా, మధురంగా మాట్లాడేవాడిగా ఉండాలి; అప్పుడు వారు నిన్ను ప్రీతిగా భావించి ముందుకు తీసుకొస్తారు.
యదైవ శత్రుర్జానీయాత్సపత్నం త్యక్తజీవితమ్। తదైవాస్మాదుద్విజేత సర్పాద్వేశ్మగతాదివ
శత్రువు తన ప్రత్యర్థి ప్రాణం వదిలేశాడని తెలిసినప్పుడు, వెంటనే అతనిని ఇంట్లోకి వచ్చిన పాము చూసినట్టు భయపడాలి.
తం విదిత్వా పరాక్రాన్తం వశే న కురుతే యది। నిర్వాదైర్నిర్వదేదేనమన్తతస్తద్భవిష్యతి
ఆయన ధైర్యవంతుడని తెలిసినా, వశంలోకి తేవకపోతే, తప్పులేని మార్గాలతో అతన్ని ఓడించాలి; చివరికి అదే ఫలితం వస్తుంది.
నిర్వాదాదాస్పదం లబ్ధా ధనవృద్ధిర్భవిష్యతి। ధనవన్తం హి మిత్రాణి భజన్తే చాశ్రయన్తి చ
తప్పులేని ప్రవర్తన వల్ల స్థిరత లభిస్తే, ధనం పెరుగుతుంది; ధనవంతుడి చుట్టూ స్నేహితులు చేరి, ఆధారపడతారు.
స్ఖలితార్థం పునస్తాని సన్త్యజన్తి చ బాన్ధవాః । నహ్యస్మిన్నాశ్రయన్తే చ జుగుప్సన్తే చ తాదృశమ్
కాని ధనం పోయినప్పుడు, అదే బంధువులు వదిలిపోతారు; అలాంటి వాడిని వారు ఆశ్రయించరు, గౌరవించరు కూడా.
శత్రుం కృత్వా యః సహాయం విశ్వాసముపగచ్ఛతి। స న సంభావ్యమేవైతద్యద్రాజ్యం ప్రాప్నుయాదితి
శత్రువును మిత్రుడిగా చేసుకుని, అతనిపై నమ్మకం పెట్టుకునే వాడికి రాజ్యం లభిస్తుందని ఆశించాల్సిన అవసరం లేదు.
నైవ రాజ్ఞా దరః కార్యో జాతు కస్యాంచిదాపది। అథ చేదపి దీర్ణః స్యాన్నైవ వర్తేత దీర్ణవత్
రాజు ఎలాంటి కష్టంలోనైనా భయపడకూడదు; భయపడినా, భయపడినట్టు ప్రవర్తించకూడదు.
దీర్ణం హి దృష్ట్వా రాజానం సర్వమేవానుదీర్యతే। రాష్ట్రం బలమమాత్యాశ్చ పృథక్కుర్వన్తి తే మతీః
రాజు భయపడినట్టు కనిపిస్తే, అన్నీ గందరగోళమవుతాయి; రాజ్యం, సైన్యం, మంత్రులు తమతమ అభిప్రాయాలు ఏర్పరుచుకుంటారు.
శత్రునేకే ప్రపద్యన్తే ప్రజహత్యపరే పునః । అన్యే తు ప్రజిహీర్షన్తి యే పురస్తాద్విమానితాః
కొంతమంది శత్రువుని ఆశ్రయిస్తారు, మరికొందరు వదిలిపోతారు, ముందు అవమానమైనవారు ఇప్పుడు హాని చేయడానికి ప్రయత్నిస్తారు.
య ఏవాత్యన్తసుహృదస్త ఏనం పర్యుపాసతే। అశక్తయః స్వస్తికామా బద్ధవత్సా ఇలా ఇవ
నిజమైన మిత్రులు మాత్రమే అతని దగ్గర ఉంటారు—వారు బలహీనులు, శుభం కలగాలని కోరేవారు, పొలంలో కట్టేసిన ఆవుల్లా ఉంటారు.
శోచన్తమనుశోచన్తి పతితానివ బాన్ధవాన్ । అపి తే పూజితాః పూర్వమపి తే సుహృదో మతాః
వారు అతనితో కలిసి దుఃఖిస్తారు, పడిపోయిన బంధువుల కోసం ఎలా దుఃఖిస్తారో అలాగే; వారు ముందు గౌరవింపబడినా, మిత్రులుగా భావించబడినా అదే.
యే రాష్ట్రమభిమన్యన్తే రాజ్ఞో వ్యసనమీయుషః । మా దీదరస్త్వం సుహృదో మా త్వాం దీర్ణం ప్రహాసిషుః
ఒక రాజు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు, రాజ్యం పోయిందని భావించే వారు, స్నేహితుడా, నిన్ను వదిలిపెట్టకూడదు. నీవు బలహీనుడవయ్యాక కూడా నీతో ఉన్నవారు నిన్ను విడిచిపెట్టకూడదు.
ప్రభావం పౌరుషం బుద్ధిం జిజ్ఞాసన్త్యా మయా తవ। విదధత్యా సమాశ్వాసముక్తం తేజోవివృద్ధయే
నీ శక్తి, ధైర్యం, బుద్ధి తెలుసుకోవాలని నేను మాట్లాడిన మాటలు నీకు ధైర్యం కలిగించేందుకు, నీ తేజస్సు పెరగాలని చెప్పాను.
యదేతత్సంవిజానాసి యది సమ్యగ్బ్రవీమ్యహమ్। కృత్వా సౌమ్యమివాత్మానం జాయాయోత్తిష్ఠ సఞ్జయ
నీవు ఇది అర్థం చేసుకుంటే, నేను సరిగానే చెప్పినట్లయితే, మృదువుగా మనసు పెట్టుకుని, సౌమ్యుడవై, నీ భార్య కోసం లేవు సంజయా.
అస్తి నః కోశనిచయో మహానవిదితస్తవ। తమహం వేద నాన్యస్తముపసంపాదయామి తే
మన దగ్గర ఒక గొప్ప, రహస్యమైన ధనభాండారం ఉంది. అది నీకు తెలియదు. నాకు మాత్రమే తెలుసు. దాన్ని నీకు అందిస్తాను.
సన్తి నైకశతా భూయః సుహృదస్తవ సఞ్జయ । సుఖదుఃఖసహా వీర సంగ్రామాదనివర్తినః
సంజయా! నీకు వందకంటే ఎక్కువ మంది స్నేహితులు ఉన్నారు. వారు సుఖంలో, దుఃఖంలో నీతో ఉంటారు. యుద్ధంలో వెనక్కి తగ్గని వీరులు వారు.
తాదృశా హి సహాయా వై పురుషస్య బుభూషతః। ఇష్టం జిహీర్షతః కించిత్సచివాః శత్రుకర్శన
ఇలాంటి సహాయకులు జీవించదలచినవారికి, ప్రియమైనదాన్ని పొందదలచినవారికి, శత్రువులను ఓడించాలనుకునే వారికి అవసరం.
తస్యాస్త్వీదృశకం వాక్యం శ్రుత్వాపి స్వల్పచేతసః । తమస్త్వపాగమత్తస్య సుచిత్రార్థపదాక్షరమ్
ఇలాంటి స్పష్టమైన, అర్థవంతమైన మాటలు వినగానే, కొంతమంది తక్కువ బుద్ధి ఉన్నవారికైనా, వారి మనసులోని అజ్ఞానాంధకారం తొలగిపోతుంది.
ఉదకే నౌరియం ధార్యా వక్తవ్యం ప్రవణే మయా। యస్య మే భవతీ నేత్రీ భవిష్యద్భూతిదర్శినీ
నీతి చెప్పేటప్పుడు నీటిలో పడవను నిలబెట్టినట్టు జాగ్రత్తగా ఉండాలి. నీవు నాకు మార్గదర్శిని, భవిష్యత్తులో శుభం జరుగుతుందని ముందే చూడగలవు.
అహం హి వచనం త్వత్తః శుశ్రూషురపరాపరమ్ । కిఞ్చిత్కిఞ్చిత్ప్రతివదంస్తూష్ణీమాసం ముహుర్ముహుః
నీ మాటలు వినాలని ఆత్రుతగా ఉండి, నేను మళ్లీ మళ్లీ విన్నాను. కొన్నిసార్లు కొద్దిగా సమాధానం చెప్పాను, మరికొన్నిసార్లు మౌనంగా ఉన్నాను.
అతృప్యన్నమృతస్యేవ కృచ్ఛ్రాల్లబ్ధస్య బాన్ధవాత్। ఉద్యచ్ఛామ్యేష శత్రూణాం నియమార్థం జాయయ చ
బంధువుల దగ్గర కష్టపడి పొందిన అమృతాన్ని తాగినా తృప్తి కలగనట్టు, శత్రువులను నియంత్రించేందుకు, నీ భార్య కోసం నేను ఇది సమర్పిస్తున్నాను.
సదశ్చ ఇవ స క్షిప్తః ప్రణున్నో వాక్యసాయకైః। తచ్చకార తథా సర్వం యథావదనుశాసనమ్
ఒక మంచి గుర్రం ప్రేరేపించబడినట్టు, మాటల బాణాలతో ప్రేరేపించబడి, అతను చెప్పినదాన్ని అన్నింటిని సరిగ్గా చేశాడు.
ఇదముద్ధర్షణం భీమం తేజోవర్ధనముత్తమమ్ । రాజానం శ్రావయేన్మన్త్రీ సీదన్తం శత్రుపీడితమ్
ఈ ధైర్యాన్ని పెంచే, గొప్ప ప్రేరణను, శత్రువుల చేత బాధపడే, మనసు దిగులుగా ఉన్న రాజుకు మంత్రి చదివించాలి.
జయో నామేతిహాసోఽయం శ్రోతవ్యో విజిగీషుణా। మహీం విజయతే క్షిప్రం శ్రుత్వా శత్రూంశ్చ మర్దతి
విజయం గురించి చెప్పే ఈ కథను, గెలవాలనుకునే వారు వినాలి. విన్నవారు త్వరగా భూమిని జయించి, శత్రువులను ఓడిస్తారు.
ఇదం పుంసవనం చైవ వీరాజననమేవ చ। అభీక్ష్ణం గర్భిణీ శ్రుత్వా ధ్రువం వీరం ప్రజాయతే
ఇది కుమారులను కలిగించేందుకు, వీరులను పుట్టించేందుకు ఉపయోగపడే వ్రతం. గర్భిణి స్త్రీ దీన్ని పదే పదే వింటే తప్పక వీరుడు జన్మిస్తాడు.