అతో మే భూయసీ నన్దిర్యదేవమనుపశ్యసి। చోద్యం మాం చోదయస్యేతద్భృశం వై చోదయామి తే
కాబట్టి, నువ్వు ఇలా ఆలోచిస్తే నాకు మరింత ఆనందం కలుగుతుంది; నువ్వు నన్ను ప్రేరేపిస్తే, నేనూ నిన్ను బలంగా ప్రేరేపిస్తాను.
అథ త్వాం పూజయిష్యామి హత్వా వై సర్వసైన్ధవాన్। అహం పశ్యామి విజయం కృచ్ఛ్రభావినమేవ తే
అప్పుడు నేను అన్ని సింధువులను సంహరించి, నిన్ను గౌరవిస్తాను; నీకు విజయం కష్టంగా వచ్చినా, అది నాకు కనిపిస్తోంది.
అకోశస్యాసహాయస్య కుతః సిద్ధిర్జయో మమ। ఇత్యవస్థాం విదిత్వైతామాత్మనాత్మని దారుణామ్
ధనమూ, మిత్రులూ లేకుండా నాకు విజయం ఎలా సాధ్యమవుతుంది? నా లోపలి ఈ కఠిన స్థితిని తెలుసుకొని—
రాజ్యాద్భావో నివృత్తో మే త్రిదివాదివ దృష్కృతః । ఈదృశం భవతీ కంచిదుపాయమనుపశ్యతి
రాజ్యానికి నా ఆశ తగ్గిపోయింది, పరలోకాన్ని చూసినట్టు అయింది; ఇలాంటి పరిస్థితిలో ఏదైనా మార్గం నీకు కనిపిస్తోందా?
తన్మే పరిణతప్రజ్ఞే సమ్యక్ప్రబ్రూహి పృచ్ఛతే। కరిష్యామి హి తత్సర్వం యథావదనుశాసనమ్
అందుకే, పరిపక్వ జ్ఞానం కలిగినవాడివి, నేను అడిగిన ప్రశ్నకు సరైన సమాధానం చెప్పు; నీ ఉపదేశాన్ని నేను పూర్తిగా పాటిస్తాను.
పుత్ర నాత్మావమన్తవ్యః పూర్వాభిరసమృద్ధిభిః । అభూత్వా హి భవన్త్యర్థా భూత్వా నశ్యన్తి చాపరే। అమర్షేణైవ చాప్యర్థా నారబ్ధవ్యాః సుబాలిశైః
కుమారా, గతంలో విజయాలు లేకపోయినందుకు మనల్ని మనం తక్కువగా భావించకూడదు; ఎందుకంటే కొన్ని విషయాలు కలుగుతాయి, మరికొన్ని నశిస్తాయి; అసహనంతో మూర్ఖులు పనులు ప్రారంభించకూడదు.
సర్వేషాం కర్మణాం తాత ఫలే నిత్యమనిత్యతా। అనిత్యమితి జానన్తో న భవన్తి భవన్తి చ
తండ్రి, అన్ని పనుల ఫలితాలు ఎప్పుడూ నిలకడగా ఉండవు; అవి నిలకడగా లేవని తెలిసినవారు, కొంతమంది ఫలితాన్ని పొందరు, మరికొంతమంది పొందుతారు.
అథ యే నైవ కుర్వన్తి నైవ జాతు భవన్తి తే। ఐకగుణ్యమనీహాయామభావః కర్మణాం ఫలమ్
ఎవరైనా పనులు చేయకుండా ఉంటే, వారు ఎప్పుడూ ఫలితాన్ని పొందరు; ఒక్క లక్షణం ఉండి, ప్రయత్నం లేకపోతే, పనులకు ఫలం శూన్యమే.
అథ ద్వైగుణ్యమీహాయాం ఫలం భవతి వా నవా । యస్య ప్రాగేవ విదితా సర్వార్థానామనిత్యతా
ఇక్కడ, అన్ని విషయాల అనిత్యతను ముందే తెలుసుకున్నవారికి ఫలితం రెండింతలు కావచ్చు లేదా కావకపోవచ్చు.
నుదేద్వృద్ధిసమృద్ధీ స ప్రతికూలే నృపాత్మజ । ఉత్థాతవ్యం జాగృతవ్యం యోక్తవ్యం భూతికర్మసు
ఓ రాజకుమార! అభివృద్ధి, ఐశ్వర్యం అడ్డుపడినప్పుడు, మనిషి లేచి, జాగ్రత్తగా ఉండి, విజయానికి దారితీసే పనుల్లో నిమగ్నమవాలి.
భవిష్యతీత్యేవ మనః కృత్వా సతతమవ్యథైః । మఙ్గలాని పురస్కృత్య బ్రాహ్మణాంశ్చేశ్వరైః సహ
ఎప్పుడూ 'ఇది జరుగుతుంది' అనే ధైర్యంతో, మనసులో చింత లేకుండా, మంగళకార్యాలు, బ్రాహ్మణులు, అధిపతులను ముందుగా ఉంచాలి.
ప్రాజ్ఞస్య నృపతేరాశు వృద్ధిర్భవతి పుత్రక । అభివర్తతి లక్ష్మీస్తం ప్రాచీమివ దివాకరః
బుద్ధిమంతుడైన రాజుకు, బిడ్డా, ఐశ్వర్యం త్వరగా పెరుగుతుంది; అదృష్టం అతన్ని తూర్పున ఉదయించే సూర్యుడిలా చేరుతుంది.
నిదర్శనాన్యుపాయాంశ్చ బహూన్యుద్ధర్షణాని చ। అనుదర్శితరూపోఽసి పశ్యామి కురు పౌరుషమ్
నీవు ఎన్నో ఉదాహరణలు, మార్గాలు, ప్రోత్సాహకాలను చూపించావు; నేను నిన్ను వాటిని ఆచరిస్తున్నవాడిగా చూస్తున్నాను—నీ శక్తిని చూపించు.
పురుషార్థమభిప్రేతం సమాహర్తుమిహార్హసి। క్రుద్ధాన్లుబ్ధాన్పరిక్షీణానవలిప్తాన్విమానితాన్
ఇక్కడ మనుష్య ప్రయత్నంతో కోరినదాన్ని సమకూర్చాలి; కోపంతో ఉన్నవారు, లోభులు, బలహీనులు, అహంకారులు, అవమానించినవారు—వారిని కూడగట్టాలి.
స్పర్ధినశ్చైవ యే కేచిత్తాన్యుక్త ఉపధారయ। ఏతేన త్వం ప్రకారేణ మహతో భేత్స్యసే గణాన్। మహావేగ ఇవోద్ధూతో మాతరిశ్వా బలాహకాన్
ఇంకా పోటీ చేసే వారు ఎవరైనా ఉన్నా, నేను చెప్పినట్టు వారిని గుర్తించు; ఇలా చేస్తే, నీవు గొప్ప సమూహాలను గాలి మేఘాలను తోసినట్టు చీల్చగలవు.
తేషామగ్రప్రదాయీ స్యాః కల్పోత్థాయీ ప్రియంవదః । తే త్వాం ప్రియం కరిష్యన్తి పురోధాస్యన్తి చ ధ్రువమ్
వారిలో నీవు ముందుగా ఇచ్చేవాడిగా, సమయానికి లేచే వాడిగా, మధురంగా మాట్లాడేవాడిగా ఉండాలి; అప్పుడు వారు నిన్ను ప్రీతిగా భావించి ముందుకు తీసుకొస్తారు.
యదైవ శత్రుర్జానీయాత్సపత్నం త్యక్తజీవితమ్। తదైవాస్మాదుద్విజేత సర్పాద్వేశ్మగతాదివ
శత్రువు తన ప్రత్యర్థి ప్రాణం వదిలేశాడని తెలిసినప్పుడు, వెంటనే అతనిని ఇంట్లోకి వచ్చిన పాము చూసినట్టు భయపడాలి.
తం విదిత్వా పరాక్రాన్తం వశే న కురుతే యది। నిర్వాదైర్నిర్వదేదేనమన్తతస్తద్భవిష్యతి
ఆయన ధైర్యవంతుడని తెలిసినా, వశంలోకి తేవకపోతే, తప్పులేని మార్గాలతో అతన్ని ఓడించాలి; చివరికి అదే ఫలితం వస్తుంది.
నిర్వాదాదాస్పదం లబ్ధా ధనవృద్ధిర్భవిష్యతి। ధనవన్తం హి మిత్రాణి భజన్తే చాశ్రయన్తి చ
తప్పులేని ప్రవర్తన వల్ల స్థిరత లభిస్తే, ధనం పెరుగుతుంది; ధనవంతుడి చుట్టూ స్నేహితులు చేరి, ఆధారపడతారు.
స్ఖలితార్థం పునస్తాని సన్త్యజన్తి చ బాన్ధవాః । నహ్యస్మిన్నాశ్రయన్తే చ జుగుప్సన్తే చ తాదృశమ్
కాని ధనం పోయినప్పుడు, అదే బంధువులు వదిలిపోతారు; అలాంటి వాడిని వారు ఆశ్రయించరు, గౌరవించరు కూడా.
శత్రుం కృత్వా యః సహాయం విశ్వాసముపగచ్ఛతి। స న సంభావ్యమేవైతద్యద్రాజ్యం ప్రాప్నుయాదితి
శత్రువును మిత్రుడిగా చేసుకుని, అతనిపై నమ్మకం పెట్టుకునే వాడికి రాజ్యం లభిస్తుందని ఆశించాల్సిన అవసరం లేదు.
నైవ రాజ్ఞా దరః కార్యో జాతు కస్యాంచిదాపది। అథ చేదపి దీర్ణః స్యాన్నైవ వర్తేత దీర్ణవత్
రాజు ఎలాంటి కష్టంలోనైనా భయపడకూడదు; భయపడినా, భయపడినట్టు ప్రవర్తించకూడదు.
దీర్ణం హి దృష్ట్వా రాజానం సర్వమేవానుదీర్యతే। రాష్ట్రం బలమమాత్యాశ్చ పృథక్కుర్వన్తి తే మతీః
రాజు భయపడినట్టు కనిపిస్తే, అన్నీ గందరగోళమవుతాయి; రాజ్యం, సైన్యం, మంత్రులు తమతమ అభిప్రాయాలు ఏర్పరుచుకుంటారు.
శత్రునేకే ప్రపద్యన్తే ప్రజహత్యపరే పునః । అన్యే తు ప్రజిహీర్షన్తి యే పురస్తాద్విమానితాః
కొంతమంది శత్రువుని ఆశ్రయిస్తారు, మరికొందరు వదిలిపోతారు, ముందు అవమానమైనవారు ఇప్పుడు హాని చేయడానికి ప్రయత్నిస్తారు.
య ఏవాత్యన్తసుహృదస్త ఏనం పర్యుపాసతే। అశక్తయః స్వస్తికామా బద్ధవత్సా ఇలా ఇవ
నిజమైన మిత్రులు మాత్రమే అతని దగ్గర ఉంటారు—వారు బలహీనులు, శుభం కలగాలని కోరేవారు, పొలంలో కట్టేసిన ఆవుల్లా ఉంటారు.
శోచన్తమనుశోచన్తి పతితానివ బాన్ధవాన్ । అపి తే పూజితాః పూర్వమపి తే సుహృదో మతాః
వారు అతనితో కలిసి దుఃఖిస్తారు, పడిపోయిన బంధువుల కోసం ఎలా దుఃఖిస్తారో అలాగే; వారు ముందు గౌరవింపబడినా, మిత్రులుగా భావించబడినా అదే.
యే రాష్ట్రమభిమన్యన్తే రాజ్ఞో వ్యసనమీయుషః । మా దీదరస్త్వం సుహృదో మా త్వాం దీర్ణం ప్రహాసిషుః
ఒక రాజు కష్టాల్లో ఉన్నప్పుడు, రాజ్యం పోయిందని భావించే వారు, స్నేహితుడా, నిన్ను వదిలిపెట్టకూడదు. నీవు బలహీనుడవయ్యాక కూడా నీతో ఉన్నవారు నిన్ను విడిచిపెట్టకూడదు.
ప్రభావం పౌరుషం బుద్ధిం జిజ్ఞాసన్త్యా మయా తవ। విదధత్యా సమాశ్వాసముక్తం తేజోవివృద్ధయే
నీ శక్తి, ధైర్యం, బుద్ధి తెలుసుకోవాలని నేను మాట్లాడిన మాటలు నీకు ధైర్యం కలిగించేందుకు, నీ తేజస్సు పెరగాలని చెప్పాను.
యదేతత్సంవిజానాసి యది సమ్యగ్బ్రవీమ్యహమ్। కృత్వా సౌమ్యమివాత్మానం జాయాయోత్తిష్ఠ సఞ్జయ
నీవు ఇది అర్థం చేసుకుంటే, నేను సరిగానే చెప్పినట్లయితే, మృదువుగా మనసు పెట్టుకుని, సౌమ్యుడవై, నీ భార్య కోసం లేవు సంజయా.
అస్తి నః కోశనిచయో మహానవిదితస్తవ। తమహం వేద నాన్యస్తముపసంపాదయామి తే
మన దగ్గర ఒక గొప్ప, రహస్యమైన ధనభాండారం ఉంది. అది నీకు తెలియదు. నాకు మాత్రమే తెలుసు. దాన్ని నీకు అందిస్తాను.