విషమం పర్వతస్రస్తై రశ్మభిశ్చ సమావృతమ్। నిర్జలం నిర్మనుష్యం చ బహుయోజనమాయతమ్
ఆ అడవి పర్వతాల ఒడిదుడుకులతో, ఎండ కిరణాలతో కప్పబడినది, నీరు లేకుండా, మనుషులు లేని, ఎన్నో యోజనాల పొడవుగా విస్తరించి ఉంది.
మృగసింహైర్వృతం ఘోరైరన్యైశ్చాపి వనేచరైః। తద్వనం మనుజవ్యాఘ్రః సభృత్యబలవాహనః
ఆ అడవి భయంకరమైన జింకలు, సింహాలు, ఇతర అడవి జంతువులతో నిండింది. ఆ మనుష్యసింహుడు తన సేవకులు, సైన్యం, వాహనాలతో అక్కడికి ప్రవేశించాడు.
లోడయామాస దుష్యన్తః సూదయన్వివిధాన్మృగాన్। బాణగోచరసంప్రాప్తాంస్తత్ర వ్యాఘ్రగణాన్బహూన్
దుష్యంతుడు అక్కడ విభిన్నమైన జంతువులను వేటాడుతూ తిరిగాడు. తన బాణాల పరిధిలోకి వచ్చిన అనేక పులులను సంహరించాడు.
పాతయామాస దుష్యన్తో నిర్బిభేద చ సాయకైః। దూరస్థాన్సాయకైః కాంశ్చిదభినత్స నరాధిపః
దుష్యంతుడు ఆ పులులను కూల్చి, బాణాలతో ఛేదించాడు. దూరంగా ఉన్నవారిని కూడా తన బాణాలతో గాయపరిచాడు.
అభ్యాశమాగతాంశ్చాన్యాన్ఖడ్గేన నిరకృన్తత। కాంశ్చిదేణాన్సమాజఘ్నే శక్త్యా శక్తిమతాం వరః
అతడు దగ్గరికి వచ్చినవారిని ఖడ్గంతో కొట్టి పడగొట్టాడు. శక్తివంతులలో శ్రేష్ఠుడైన అతడు, కొంతమంది ఎలుగుబంట్లను తన శక్తితో చంపాడు.
గదామణ్డలతత్త్వజ్ఞశ్చచారామితవిక్రమః। తోమరైరసిభిశ్చాపి గదాముసలకమ్పనైః
గదా యుద్ధంలో నిపుణుడైన అతడు, అలసట లేకుండా తిరుగుతూ, తోమరాలు, కత్తులు, గదలు, ముసలులతో యుద్ధం చేశాడు.
చచార స వినిఘ్నన్వై వన్యాంస్తత్ర మృగద్విజాన్। రాజ్ఞా చాద్భుతవీర్యేణ యోధైశ్చ సమరప్రియైః
అతడు అక్కడ అడవి జంతువులను, పక్షులను, యుద్ధాన్ని ఇష్టపడే యోధులను, అద్భుతమైన బలమున్న రాజుతో కలిసి చంపుతూ తిరిగాడు.
లోడ్యమానం మహారణ్యం తత్యజుః స్మ మృగాధిపాః। తత్ర విద్రుతయూథాని హతయూథపతీని చ
అది మహా అడవి కలకలం చెంది ఉండగా, జంతువుల అధిపతులు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు. అక్కడ గుంపులు భయంతో పారిపోయాయి, వాటి నాయకులు చనిపోయారు.
మృగయూథాన్యథౌత్సుక్యాచ్ఛబ్దం చక్రుస్తతస్తతః। శుష్కాశ్చాపి నదీర్గత్వా జలనైరాశ్యకర్శితాః
ఆ జింకల గుంపులు భయంతో అక్కడక్కడా అరవడం మొదలుపెట్టాయి. అవి ఎండిపోయిన నదుల దగ్గరకు వెళ్లి, నీరు లేక ఆకలితో క్షీణించిపోయాయి.
వ్యాయామక్లాన్తహృదయాః పతన్తి స్మ విచేతసః। క్షుత్పిపాసాపరీతాశ్చ శ్రాన్తాశ్చ పతితా భువి
శ్రమతో హృదయాలు అలసిపోయి, అవి చైతన్యం కోల్పోయి పడిపోయాయి. ఆకలి, దాహంతో బాధపడి, అలసటతో భూమిపై కూలిపోయాయి.
కేచిత్తత్ర నరవ్యాఘ్రైరభక్ష్యన్త బుభుక్షితైః। కేచిదగ్నిమథోత్పాద్య సంసాధ్య చ వనేచరాః
అక్కడ కొంతమందిని ఆకలితో ఉన్న మానవసింహులు తినేశారు. మరికొంతమంది అగ్ని రగిలించి, అడవిలో బ్రతికారు.
భక్షయన్తి స్మ మాంసాని ప్రకుట్య విధివత్తదా। తత్ర కేచిద్గజా మత్తా బలినః శస్త్రవిక్షతాః
ఆ సమయంలో వారు మాంసాన్ని బాగా కాల్చి, పద్ధతిగా తిన్నారు. అక్కడ కొంతమంది మత్తులో ఉన్న బలమైన ఏనుగులు, ఆయుధాలతో గాయపడి—
సంకోచ్యాగ్రకరాన్భీతాః ప్రాద్రవన్తి స్మ వేగితాః। శకృన్మూత్రం సృజన్తశ్చ క్షరన్తః శోణితం బహు
భయంతో తమ సొట్టలు లోపలికి మడిచుకొని, వేగంగా పారిపోయాయి. అవి పేగు, మూత్రాన్ని విడిచిపెట్టుతూ, ఎక్కువ రక్తం కార్చాయి.
వన్యా గజవరాస్తత్ర మమృదుర్మనుజాన్బహూన్। తద్వనం బలమేఘేన శరధారేణ సంవృతమ్। వ్యరోచత మృగాకీర్ణం రాజ్ఞా హతమృగాధిపమ్
అక్కడ అడవి ఏనుగులలో శ్రేష్ఠులు అనేక మందిని చంపారు. ఆ అడవి, బాణాల వర్షంతో మేఘాలా ముసురుగా మారి, జంతువులతో నిండిపోయి, రాజు జంతువుల అధిపతిని చంపినందుకు ప్రకాశించింది.
తతో మృగసహస్రాణి హత్వా సబలవాహనః। తత్ర మేఘఘనప్రఖ్యం సిద్ధచారణసేవితమ్
తర్వాత, వేలాది జంతువులను చంపిన రాజు తన సైన్యం, రథాలతో కలిసి, సిద్ధులు, చారణులు సంచరించే మేఘాల్లాంటి అడవిని చూశాడు.
వనమాలోకయామాస నగరాద్యోజనద్వయే। మృగాననుచరన్వన్యాఞ్శ్రమేణ పరిపీడితః
రాజు నగరం నుండి రెండు యోజనల దూరంలో ఉన్న ఆ అడవిని చూశాడు. అడవి జంతువులను వెంబడిస్తూ, తాను కూడా అలసిపోయాడు.
మృగాననుచరన్రాజా వేగేనాశ్వానచోదయత్। రాజా మృగప్రసఙ్గేన వనమన్యద్వివేశ హ
జంతువులను వెంబడిస్తూ, రాజు తన గుర్రాలను వేగంగా నడిపించాడు. వేటలో మునిగి, రాజు మరొక అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
ఏక ఏవోత్తమబలః క్షుత్పిపాసాశ్రమాన్వితః। స వనస్యాన్తమాసాద్య మహచ్ఛూన్యం సమాసదత్
ఒక్కడే, గొప్ప బలమున్నవాడైన అతడు, ఆకలి, దాహం, అలసటతో బాధపడుతూ, ఆ అడవి చివరికి చేరి, పెద్ద ఖాళీ ప్రదేశాన్ని చూశాడు.
తచ్చాప్యతీత్య నృపతిరుత్తమాశ్రమసంయుతమ్। మనఃప్రహ్లాదజననం దృష్టికాన్తమతీవ చ
ఆ ప్రదేశాన్ని దాటి, రాజు అద్భుతమైన ఆశ్రమాలతో అలంకరించబడిన, మనసుకు ఆనందాన్ని, కన్నులకు మాధుర్యాన్ని కలిగించే ప్రదేశాన్ని చేరాడు.
సీతమారుతసంయుక్తం జగామాన్యన్మహద్వనమ్। పుష్పితైః పాదపైః కీర్ణమతీవ సుఖశాద్వలమ్
చల్లని గాలులతో కూడిన మరో గొప్ప అడవిలోకి వెళ్లాడు. అది పుష్పాలతో నిండిన చెట్లతో, ఎంతో సుఖంగా ఉన్న పచ్చిక పొదలతో అలంకృతమై ఉంది.
విపులం మధురారావైర్నాదితం విహగైస్తథా। పుంస్కోకిలనినాదైశ్చ ఝిల్లీకగణనాదితమ్
ఆ అడవి విస్తారంగా, పక్షుల మధురమైన కిలకిలారావాలతో, పురుష కోకిలల గానాలతో, జిలుకల గుంపుల అరుపులతో మారుమోగుతోంది.
ప్రవృద్ధవిటపైర్వృక్షైః సుఖచ్ఛాయైః సమావృతమ్। షట్పదాఘూర్ణితతలం లక్ష్మ్యా పరమయా యుతమ్
పెద్ద పెద్ద కొమ్మలతో, చల్లని నీడనిచ్చే చెట్లతో ఆ అడవి నిండిపోయింది. అక్కడ నేలపై తేనెటీగల గుంపులు చక్కగా తిరుగుతూ, అత్యంత అందాన్ని ప్రసాదించాయి.
నాపుష్పః పాదపః కశ్చిన్నాఫలో నాపి కణ్టకీ। షట్పదైర్నాప్యపాకీర్ణస్తస్మిన్వై కాననేఽభవత్
ఆ అడవిలో ఒక్క చెట్టు కూడా పువ్వుల్లేని చెట్టు లేదు, పండ్లులేని చెట్టు లేదు, ముల్లు లేని చెట్టు లేదు. అక్కడ ఏ చెట్టూ తేనెటీగలతో నిండిపోలేదు.
విగహైర్నాదితం పుష్పైరలఙ్కృతమతీవ చ। సర్వర్తుకుసుమైర్వృక్షైః సుఖచ్ఛాయైః సమావృతమ్
పక్షుల కిలకిలలతో మారుమోగుతూ, ఎన్నో రంగుల పువ్వులతో అలంకరించబడిన ఆ అడవి, అన్ని ఋతువులలో పుష్పించే చెట్లతో, చల్లని నీడను ఇచ్చే చెట్లతో నిండిపోయింది.
మనోరమం సహేష్వాసో వివేశ వనముత్తమమ్। మారుతా కలితాస్తత్ర ద్రుమాః కుసుమశాఖినః
బలమైన భుజాలు కలిగిన వాడు, ఆ ఆకర్షణీయమైన గొప్ప అడవిలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ గాలివీచే పూలతోటల కొమ్మలు ఊగిపడుతున్నాయి.
పుష్పవృష్టిం విచిత్రాం తు వ్యసజంస్తే పునః పునః। దివస్పృశోఽథ సంఘుష్టాః పక్షిభిర్మధురస్వనైః
అక్కడ ఆ చెట్లు తరచూ వింతగా పూల వాన కురిపించేవి. వాటి పైభాగాలు ఆకాశాన్ని తాకేవి, పక్షుల మధురమైన స్వరాలతో మారుమోగేవి.
విరేజుః పాదపాస్తత్ర విచిత్రకుసుమామ్బరాః। తేషాం తత్ర ప్రవాలేషు పుష్పభారావనామిషు
ఆ అడవిలో చెట్లు రంగురంగుల పువ్వుల వస్త్రాలతో మెరిసిపోతుండేవి. వాటి మృదువైన కొమ్మలు పూల బరువుతో వంగిపోతుండగా, వాటిమీద పక్షులు చేరేవి.
రువన్తి రావాన్మధురాన్షట్పదా మధులిప్సవః। తత్ర ప్రదేశాంశ్చ బహూన్కుసుమోత్కరమణ్డితాన్
తేనె కోసం తపిస్తూ తేనెటీగలు అక్కడ మధురమైన గానాలు ఆలపించేవి. పూలతో నిండిన మృదువైన కొమ్మల మధ్య అవి సంచరించేవి.
లతాగృహపరిక్షిప్తాన్మనసః ప్రీతివర్ధనాన్। సంపశ్యన్సుమహాతేజా బభూవ ముదితస్తదా
లతల గృహాలతో చుట్టుముట్టబడి, మనసుకు ఆనందాన్ని కలిగించే, పూల ముద్దలతో అలంకరించబడిన ఎన్నో ప్రదేశాలను చూసి, ఆ మహాతేజస్వి ఆనందంతో నిండిపోయాడు.
పరస్పరాశ్లిష్టశాఖైః పాదపైః కుసుమాన్వితైః। అశోభత వనం తత్తు మహేన్ద్రధ్వజసన్నిభైః
పూలతో నిండిన చెట్లు పరస్పరం కలిసిన కొమ్మలతో, ఆ అడవి మహేంద్రుని జెండాల్లా అద్భుతంగా కనిపించింది.