అథ దురోయధనం రాజా ధృతరాష్ట్రోఽభ్యభాషత । కర్ణదుఃశాసనాభ్యాం చ రాజభిశ్చాపి సంవృతమ్
అంతట దుర్యోధనుని, కర్ణుడు, దుఃశాసనుడు మరియు ఇతర రాజులతో కలిసి ఉన్నప్పుడు, ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా పలికాడు.
నృశంస పాపభూయిష్ఠ క్షుద్రకర్మసహాయవాన్। పాపైః సహాయైః సంహత్య పాపం కర్మ చికీర్షసి
నిష్ఠూరుడా! పాపంలో మునిగిపోయినవాడా! నీతో కలిసి దుష్టకార్యాలు చేసే వారితో కలిసి, పాపమైన పని చేయాలని ప్రయత్నిస్తున్నావు.
అశక్యమయశస్యం చ సద్భిశ్చాపి విగర్హితమ్ । యథా త్వాదృశకో మూఢో వ్యవస్యేత్కులపాంసనః
ఇలాంటి పని అసాధ్యం, అపకీర్తిని తెచ్చేది, మంచివారు కూడా దాన్ని తప్పుపడతారు. అయినా నీవు, మూర్ఖుడవు, వంశానికి మచ్చవు, దీన్ని చేయాలని నిర్ణయించుకున్నావు.
త్వమిమం పుణ్డరీకాక్షమప్రధృష్యం దురాసదమ్ । పాపైః సహాయైః సంహత్య నిగ్రహీతుం కిలేచ్ఛసి
నీవు పాపులైన సహాయులతో కలసి, అందరికీ అందని, ఎదుర్కోవడం కష్టమైన కమలనేత్రుడిని జయించాలని ఆశపడుతున్నావు.
యో న శక్యో బలాత్కర్తుం దేవైరపి సవాసవైః । తం త్వం ప్రార్థయసే మన్ద బాలశ్చన్ద్రమసం యథా
దేవతలు కూడా ఇంద్రునితో కలసి బలవంతంగా జయించలేని వాడిని, నీవు, మూర్ఖుడవు, చిన్నపిల్ల వాన్నిలా చంద్రుడిని పట్టుకోవాలని ఆశపడుతున్నావు.
దేవైర్మనుష్యైర్గన్ధర్వైరసురైరురగైశ్చ యః। న సోఢుం సమరే శక్యస్తం న బుధ్యసి కేశవమ్
దేవతలు, మనుషులు, గంధర్వులు, అసురులు, పాములు కూడా యుద్ధంలో ఎదుర్కోలేని వాడైన కేశవుడిని నీవు తెలుసుకోలేకపోతున్నావు.
దుర్గ్రాహ్యః పాణినా వాయుర్దుస్పర్శః పాణినా శశీ । దుర్ధరా పృథివీ మూర్ధ్నా దుర్గ్రాహ్యః కేశవో బలాత్
గాలి చేతితో పట్టుకోలేము, చంద్రుడిని చేతితో తాకలేము, భూమిని తలపై మోయలేము. అలాగే కేశవుడిని బలవంతంగా పట్టుకోవడం అసాధ్యం.
ఇత్యుక్తే ధృతరాష్ట్రేణ క్షత్తాఽపి విదురోఽబ్రవీత్। దుర్యోధనమభిప్రేక్ష్య ధార్తరాష్ట్రమమర్షణమ్
ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, మంత్రి విదురుడు, కోపంగా ఉన్న దుర్యోధనుని చూసి ఇలా అన్నాడు.
దుర్యోధన నిబోధేదం వచనం మమ సాంప్రతమ్। సౌభద్వారే వానరేన్ద్రో ద్వివిదో నామ నామతః। శిలావర్షేణ మహతా ఛాదయామాస కేశవమ్
దుర్యోధనా, ఇప్పుడు నా మాట విను. సౌభ ద్వారంలో వానరరాజు ద్వివిదుడు, భారీ రాళ్ల వర్షంతో కేశవుడిని కప్పేశాడు.
గ్రహీతుకామో విక్రమ్య సర్వయత్నేన మాధవమ్ । గ్రహీతుం నాశకచ్చైనం తం త్వం ప్రార్థయసే బలాత్
ద్వివిదుడు మాధవుడిని పట్టుకోవాలని ఎంతో శక్తి పెట్టినా, అతన్ని పట్టుకోలేకపోయాడు. అలాంటివాడిని నీవు బలవంతంగా జయించాలని ఆశపడుతున్నావు.
ప్రాగ్జ్యోతిషగతం శౌరిం నరకః సహ దానవైః । గ్రహీతుం నాశకత్తత్ర తం త్వం ప్రార్థయసే బలాత్
ప్రాగ్జ్యోతిషపురంలో నరకాసురుడు దానవులతో కలసి శౌరిని పట్టుకోవాలని ప్రయత్నించాడు, కానీ సాధించలేకపోయాడు. అలాంటి వాడిని నీవు బలవంతంగా పట్టుకోవాలని ఆశిస్తున్నావు.
అనేకయుగవర్షాయుర్నిహత్య నరకం మృధే । నీత్వా కన్యాసహస్రాణి ఉపయేమే యథావిధి
అనేక యుగాలు బ్రతికిన నరకాసురుడిని యుద్ధంలో చంపి, ఆ తరువాత వేల మంది కన్యలను విధిగా పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
నిర్మోచనే షట్సహస్రాః పాశైర్బద్ధ్వా మహాసురాః । గ్రహీతుం నాశకంశ్చైనం తం త్వం ప్రార్థయసే బలాత్
నిర్మోచనంలో ఆరు వేల గొప్ప అసురులు అతన్ని గొలుసులతో కట్టేసి పట్టుకోవాలని చూశారు, కానీ సాధించలేకపోయారు. అలాంటి వాడిని నీవు బలవంతంగా జయించాలని ఆశపడుతున్నావు.
అనేన హి హతా బాల్యే పూతనా శిశునా తదా। గోవర్ధనో ధారితశ్చ గవార్థే భరతర్షభ
బాల్యంలోనే ఈయన పూతనను చంపాడు. ఆ తరువాత, ఆవుల కోసం గోవర్ధన పర్వతాన్ని పైకి ఎత్తాడు, భరత వంశశ్రేష్ఠా.
అరిష్టో ధేనుకశ్చైవ చాణూరశ్చ మహాబలః। అశ్వరాజశ్చ నిహతః కంసశ్చారిష్టమాచరన్
అరిష్టుడు, ధేనుకుడు, మహాబలుడు చాణూరుడు, అశ్వరాజు, కంసుడు— వీరందరినీ వీడు పరాక్రమంతో సంహరించాడు.
జరాసన్ధశ్చ వక్రశ్చ శిశుపాలశ్చ వీర్యవాన్ । బాణాశ్చ నిహతః సఙ్ఖ్యే రాజానశ్చ నిషూదితాః
జరాసంధుడు, వక్రుడు, వీరుడైన శిశుపాలుడు, బాణుడు యుద్ధంలో చనిపోయారు. ఇంకా అనేక రాజులు నాశనం అయ్యారు.
వరుణో నిర్జితో రాజా పావకశ్చామితౌజసా । పారిజాతం చ హరతా జితః సాక్షాచ్ఛచీపతిః
వరుణుడు ఓడిపోయాడు, అపార శక్తిగల పవకుడు కూడా జయించబడ్డాడు. పారిజాతాన్ని తీసుకువెళ్లినప్పుడు స్వయంగా ఇంద్రుడిని కూడా ఓడించాడు.
ఏకార్ణవే చ స్వపతా నిహతౌ మధుకైటభౌ । జన్మాన్తరముపాగమ్య హయగ్రీవస్తథా హతః
ఒకే సముద్రంలో నిద్రిస్తున్నప్పుడు మధు, కైటభులను సంహరించాడు. తరువాత జన్మలో హయగ్రీవుడిని కూడా చంపాడు.
అయం కర్తా న క్రియతే కారణం చాపి పౌరుషే । యద్యదిచ్ఛేదయం శౌరిస్తత్తత్కుర్యాదయత్నతః
ఈయన చేసే వాడు, కానీ పనికి కారణం కాదు; మనుషుల ప్రయత్నంలో కూడా కారణం కాదు. ఈ శౌరి ఏది కోరితే, అది సులభంగా సాధిస్తాడు.
తం న బుధ్యసి గోవిన్ద ఘోరవిక్రమమచ్యుతమ్। ఆశీవిషమివ క్రూద్ధం తేజోరాశిమనిన్దితమ్
నీవు గోవిందుడి మహాపరాక్రమాన్ని, అపరాజితుడైన, తప్పులేని, తేజస్సుతో నిండిన, కోపంగా ఉన్న పామువలె భయంకరుడైన వాడిని తెలుసుకోలేకపోతున్నావు.
ప్రధర్షయన్మహాబాహుం కృష్ణమక్లిష్టకారిణమ్। పతఙ్గోఽగ్నిమివాసాద్య సామాత్యో నభవిష్యసి
నీవు మహాబలుడు అయిన కృష్ణుణ్ని, ఎలాంటి అపవాదం లేని కార్యాలు చేసే వాడిని, ఎదిరించాలనుకుంటే, అగ్నిలోకి పడి పోయే పురుగు లా, నీ స్నేహితులతో కలిసి నాశనం అవుతావు.
విదురేణైవముక్తస్తు కేశవః శత్రుపూగహా । దుర్యోధనం ధార్తరాష్ట్రమభ్యభాషత వీర్యవాన్
విదురుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, శత్రువులను సంహరించే, పరాక్రమశాలి కేశవుడు, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడైన దుర్యోధనుని ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.
ఏకోఽహమితి యన్మోహాన్మన్యసే మాం సుయోధన। పరిభూయ సుదుర్బుద్ధే గ్రహీతుం మాం చికీర్షసి
సుయోధనా! నీవు మాయలో పడి, నేను ఒక్కడినే అనుకుంటున్నావు. నీ దుష్టమైన మనసుతో నన్ను పట్టుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నావు.
ఇహైవ పాణ్డవాః సర్వే తథైవాన్ధకవృష్ణయః । ఇహాదిత్యాశ్చ రుద్రాశ్చ వసవశ్చ మహర్షిభిః
ఇక్కడ పాండవులందరూ ఉన్నారు. అలాగే అంధకులు, వృష్ణులు కూడా ఉన్నారు. ఇక్కడే ఆదిత్యులు, రుద్రులు, వసువులు, మహర్షులు కూడా ఉన్నారు.
ఏవముక్త్వా జాహాసోచ్చైః కేశవః పరవీరహా । తస్య సంస్మయతః శౌరేర్విద్యుద్రూపా మహాత్మనః । `యుగపచ్చ వినిష్పేతుః సాక్షాత్సర్వాస్తు దేవతాః
ఇలా చెప్పి, శత్రువులను సంహరించే కేశవుడు బలంగా నవ్వాడు. ఆ శౌరీ మహాత్ముడి ముఖంలో చిరునవ్వుతో పాటు, మెరుపులా ఆకారంతో, అక్కడే అన్ని దేవతలు ప్రత్యక్షంగా కనిపించాయి.
అఙ్గుష్ఠమాత్రాస్త్రిదశా బభూవుః పావకార్చిషః । తస్య బ్రహ్మా లలాటస్థో రుద్రో వక్షసి చాభవత్
ఆ దేవతలు ఒక్కొక్కరు వేలుపు పరిమాణంలో, అగ్నిజ్వాలల్లా ప్రకాశిస్తూ కనిపించారు. బ్రహ్మ ఆయన నుదుటిపై, రుద్రుడు ఆయన ఛాతీపై ప్రత్యక్షమయ్యారు.
లోకపాలా భుజేష్వాసన్నగ్నిరాస్యాదజాయత। ఆదిత్యాశ్చైవ సాధ్యాశ్చ వసవోఽథాశ్వినావపి
లోకపాళకులు ఆయన భుజాలపై కనిపించారు. అగ్ని ఆయన నోటి నుంచి వెలిసింది. ఆదిత్యులు, సాధ్యులు, వసువులు, అశ్వినీదేవతలు కూడా అక్కడే కనిపించారు.
మరుతశ్చ సహేన్ద్రేణ విశ్వేదేవాస్తథైవ చ। బభూవుశ్చైవ యక్షాశ్చ గన్ధర్వోరగరాక్షసాః
మరుత్గణాలు ఇంద్రునితో పాటు, విశ్వదేవతలు, యక్షులు, గంధర్వులు, నాగులు, రాక్షసులు కూడా అక్కడే ప్రత్యక్షమయ్యారు.
ప్రాదురాస్తాం తథా దోర్భ్యాం సఙ్కర్షణధనఞ్జయౌ। దక్షిణేఽథార్జునో ధన్వీ హలీ రామశ్చ సవ్యతః
ఆయన రెండు భుజాల నుంచి సంకర్షణుడు, ధనంజయుడు వెలిశారు. కుడి వైపున అర్జునుడు తన విల్లు పట్టుకుని, ఎడమవైపు రాముడు తన హలంతో కనిపించాడు.
భీమో యుధిష్ఠిరశ్చైవ మాద్రీపుత్రౌ చ పృష్ఠతః। అన్ధకా వృష్ణయశ్చైవ ప్రద్యుమ్నపరముఖాస్తతః
భీముడు, యుధిష్ఠిరుడు, మాద్రీ కుమారులు వెనుకవైపు నిలిచారు. అంధకులు, వృష్ణులు, ప్రద్యుమ్నుడు ముందుండి అక్కడే ఉన్నారు.