యథా వారాణసీ దగ్ధా సాశ్వా సరథకుఞ్జరా । సానుబన్ధస్తు కృష్ణేన కాశీనామృషభో హతః
వారణాసి నగరాన్ని, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా కాల్చి, కృష్ణుడు కాశిరాజును అనుచరులతో సహా సంహరించినట్లు,
తథా నాగపురం దగ్ధ్వా శఙ్ఖచక్రగదాధరః । స్వయం కాలేశ్వరో భూత్వా నాశయిష్యతి కౌరవాన్
అలాగే, శంఖచక్రగదాధారి స్వయంగా కాలేశ్వరుడై, నాగపురాన్ని కాల్చి, కౌరవులను నాశనం చేస్తాడు.
పారిజాతహరం హ్యేనమేకం యదుసుఖావహమ్। నాభ్యవర్తత సంరబ్ధో వృత్రహా వసుభిః సహ
పారిజాతాన్ని తెచ్చి, యాదవులకు ఆనందం ఇచ్చిన ఈయన్ని, వజ్రాయుధుడైన ఇంద్రుడు కూడా కోపంతో వసువులతో కలిసి ఎదుర్కోలేకపోయాడు.
ప్రాప్య నిర్మోచనే పాశాన్షట్సహస్రాంస్తరస్వినః । హృతాస్తే వాసుదేవేన హ్యుపసఙ్క్రమ్య కౌరవాన్
నిర్మోచనంలో వేగంగా వచ్చిన ఆరు వేల పాశాలను కూడా, వాసుదేవుడు కౌరవులను చేరినప్పుడు తీసేసాడు.
ద్వారమాసాద్య సౌభస్య విధూయ గదయా గిరిమ్। ద్యుమత్సేనః సహామాత్యః కృష్ణేన వినిపాతితః
సౌభ నగర ద్వారం వద్దకు చేరుకున్న ద్యూమత్సేనుడు తన మంత్రులతో కలిసి, కృష్ణుడు గదతో కొట్టి, కొండను కూల్చినట్లు పడగొట్టాడు.
శేషవత్త్వాత్కురూణాం తు ధర్మాపేక్షీ తథాఽచ్యుతః । క్షమతే పుణ్డరీకాక్షః శక్తః సన్పాపకర్మణామ్
కౌరవుల్లో కొంతమంది ఇంకా మిగిలి ఉండటంతో, ధర్మాన్ని కాపాడాలనే ఉద్దేశంతో, పద్మనాభుడు అయిన అచ్యుతుడు, చెడు పనులు చేసే వారిని నాశనం చేయగలిగినా, వారిని సహించుతున్నాడు.
ఏతే హి యది గోవిన్దమిచ్ఛన్తి సహ రాజభిః । అద్యైవాతిథయః సర్వే భవిష్యన్తి యమస్య తే
ఈ మనుషులు, రాజులతో కలిసి, గోవిందునికి ఎదురు నిలవాలని కోరుకుంటే, వారు అందరూ ఈ రోజు యమునికి అతిథులవుతారు.
యథా వాయోస్తృణాగ్రణి వశం యాన్తి బలీయసః। తథా చక్రభృతః సర్వే వశమేష్యన్తి కౌరవాః
ఎలా వాయువు తాకినప్పుడు గడ్డి రెమ్మలు వంగిపోతాయో, అలాగే చక్రాన్ని ధరించినవాడి బలానికి కౌరవులు అందరూ లోబడి పోతారు.
విదురేణైవముక్తే తు కేశవో వాక్యమబ్రవీత్ । ధృతరాష్ట్రమభిప్రేక్ష్య సుహృదాం శ్రృణ్వతాం మిథః
విదురుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కేశవుడు ధృతరాష్ట్రుని వైపు చూసి, స్నేహితులు పరస్పరం వినిపిస్తూ ఉండగా, మాటలు చెప్పాడు.
రాజన్నేతే యది క్రుద్ధా మాం నిగృహ్ణీయురోజసా । ఏతే వా మామహం వైనాననుజానీహి పార్థివ
మహారాజా! ఈ మనుషులు కోపంతో నన్ను బలవంతంగా అడ్డగిస్తే, లేదా నేను వారిని అడ్డుకుంటే, నీవు అనుమతి ఇవ్వుము.
ఏతాన్హి సర్వాన్సంరబ్ధాన్నియన్తుమహముత్సహే । న త్వహం నిన్దితం కర్మ కుర్యాం పాపం కథంచన
ఈ కోపంతో ఉన్న వారిని నేను అదుపులో పెట్టగలను. కానీ, నేను ఎప్పుడూ అపకీర్తికరమైన లేదా పాపమైన పని చేయను.
పాణ్డవార్థే హి లుభ్యన్తః స్వార్థాన్హాస్యన్తి తే సుతాః । ఏతే చేదేవమిచ్ఛన్తి కృతకార్యో యుధిష్ఠిరః
పాండవుల కోసం ఆశపడుతూ, నీ కుమారులు తమ స్వార్థాన్ని వదిలేస్తారు. వీరు అలా కోరుకుంటే, యుధిష్ఠిరుని కోరిక నెరవేరుతుంది.
అద్యైవ హ్యహమేనాంశ్చ యే చైనానను భారత । నిగృహ్య రాజన్పార్థేభ్యో దద్యాం కిం దుష్కృతం భవేత్
భారతా! నేను ఈ మనుషులను, వారితో ఉన్నవారిని కూడా, ఈ రోజే అదుపులోకి తీసుకుని, పాండవులకు అప్పగించగలను. అందులో తప్పేముంటుంది?
ఏష మే నిశ్చయో రాజన్యద్యేషోఽస్య వినిశ్చయః । నర్దన్తు సహితాః శఙ్ఖాః పణవానకనిస్వనైః
ఇది నా నిర్ణయం మహారాజా! ఇది నీకూ సమ్మతమైతే, శంఖాలు, మృదంగాలు కలిసి గర్జించనివ్వు.
అనాయాసేన పార్థానాం పర్వతాం చ శివం మహత్। నిగృహ్య రాజన్పార్థేభ్యో దద్యాం చేత్సుకృతం భవేత్
పాండవుల కోసం, పెద్ద శుభకరమైన కొండను కూడా సులభంగా జయించి వారికి ఇస్తే, అది మంచి పని అవుతుంది.
ఇదం తు న ప్రవర్తేయం నిన్దితం కర్మ భారత । సన్నిధౌ తే మహారాజ క్రోధజం పాపబుద్ధిజమ్
భారతా! నీ సమక్షంలో, కోపంతో పుట్టిన, చెడు ఉద్దేశంతో జరిగే అపకీర్తికరమైన పనిని నేను ఎప్పుడూ చేయను మహారాజా.
ఏష దుర్యోధనో రాజన్యథేచ్ఛతి తథాఽస్తు తత్। అహం తు సర్వాంస్తనయాననుజానామి తే నృప
ఈ దుర్యోధనుడు ఎలా కోరుకుంటాడో అలా జరగనివ్వు రాజా! కానీ, నీ కుమారులందరికీ నేను అనుమతి ఇస్తున్నాను.
ఏతచ్ఛ్రుత్వా తు విదురం ధృతరాష్ట్రోఽభ్యభాషత । క్షిప్రమానయ తం పాపం రాజ్యలుబ్ధం సుయోధనమ్
ఇలా విన్న ధృతరాష్ట్రుడు, విదురునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఆ పాపి, రాజ్యానికి ఆశపడి ఉన్న సుయోధనుని త్వరగా తీసుకురా.'
సహమిత్రం సహామాత్యం ససోదర్యం సహానుగమ్। శక్నుయాం యది పన్థానమవతారయితుం పునః
వాడు తన మిత్రులు, మంత్రులు, అన్నదమ్ములు, అనుచరులతో కలిసి, మళ్లీ తన మార్గం నుంచి వెనక్కి తిప్పగలిగితే ఎంత బాగుంటుంది.
తతో దుర్యోధనం క్షత్తా పునః ప్రావేశయత్మభామ్ । అకామం భ్రాతృభిః సార్ధం రాజభిః పరివారితమ్
ఆ తర్వాత విదురుడు, తన అన్నదమ్ములతో, రాజులతో చుట్టుముట్టబడి, ఇష్టంలేని దుర్యోధనుని మళ్లీ తీసుకువచ్చాడు.
అథ దురోయధనం రాజా ధృతరాష్ట్రోఽభ్యభాషత । కర్ణదుఃశాసనాభ్యాం చ రాజభిశ్చాపి సంవృతమ్
అంతట దుర్యోధనుని, కర్ణుడు, దుఃశాసనుడు మరియు ఇతర రాజులతో కలిసి ఉన్నప్పుడు, ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా పలికాడు.
నృశంస పాపభూయిష్ఠ క్షుద్రకర్మసహాయవాన్। పాపైః సహాయైః సంహత్య పాపం కర్మ చికీర్షసి
నిష్ఠూరుడా! పాపంలో మునిగిపోయినవాడా! నీతో కలిసి దుష్టకార్యాలు చేసే వారితో కలిసి, పాపమైన పని చేయాలని ప్రయత్నిస్తున్నావు.
అశక్యమయశస్యం చ సద్భిశ్చాపి విగర్హితమ్ । యథా త్వాదృశకో మూఢో వ్యవస్యేత్కులపాంసనః
ఇలాంటి పని అసాధ్యం, అపకీర్తిని తెచ్చేది, మంచివారు కూడా దాన్ని తప్పుపడతారు. అయినా నీవు, మూర్ఖుడవు, వంశానికి మచ్చవు, దీన్ని చేయాలని నిర్ణయించుకున్నావు.
త్వమిమం పుణ్డరీకాక్షమప్రధృష్యం దురాసదమ్ । పాపైః సహాయైః సంహత్య నిగ్రహీతుం కిలేచ్ఛసి
నీవు పాపులైన సహాయులతో కలసి, అందరికీ అందని, ఎదుర్కోవడం కష్టమైన కమలనేత్రుడిని జయించాలని ఆశపడుతున్నావు.
యో న శక్యో బలాత్కర్తుం దేవైరపి సవాసవైః । తం త్వం ప్రార్థయసే మన్ద బాలశ్చన్ద్రమసం యథా
దేవతలు కూడా ఇంద్రునితో కలసి బలవంతంగా జయించలేని వాడిని, నీవు, మూర్ఖుడవు, చిన్నపిల్ల వాన్నిలా చంద్రుడిని పట్టుకోవాలని ఆశపడుతున్నావు.
దేవైర్మనుష్యైర్గన్ధర్వైరసురైరురగైశ్చ యః। న సోఢుం సమరే శక్యస్తం న బుధ్యసి కేశవమ్
దేవతలు, మనుషులు, గంధర్వులు, అసురులు, పాములు కూడా యుద్ధంలో ఎదుర్కోలేని వాడైన కేశవుడిని నీవు తెలుసుకోలేకపోతున్నావు.
దుర్గ్రాహ్యః పాణినా వాయుర్దుస్పర్శః పాణినా శశీ । దుర్ధరా పృథివీ మూర్ధ్నా దుర్గ్రాహ్యః కేశవో బలాత్
గాలి చేతితో పట్టుకోలేము, చంద్రుడిని చేతితో తాకలేము, భూమిని తలపై మోయలేము. అలాగే కేశవుడిని బలవంతంగా పట్టుకోవడం అసాధ్యం.
ఇత్యుక్తే ధృతరాష్ట్రేణ క్షత్తాఽపి విదురోఽబ్రవీత్। దుర్యోధనమభిప్రేక్ష్య ధార్తరాష్ట్రమమర్షణమ్
ధృతరాష్ట్రుడు ఇలా చెప్పిన తరువాత, మంత్రి విదురుడు, కోపంగా ఉన్న దుర్యోధనుని చూసి ఇలా అన్నాడు.
దుర్యోధన నిబోధేదం వచనం మమ సాంప్రతమ్। సౌభద్వారే వానరేన్ద్రో ద్వివిదో నామ నామతః। శిలావర్షేణ మహతా ఛాదయామాస కేశవమ్
దుర్యోధనా, ఇప్పుడు నా మాట విను. సౌభ ద్వారంలో వానరరాజు ద్వివిదుడు, భారీ రాళ్ల వర్షంతో కేశవుడిని కప్పేశాడు.
గ్రహీతుకామో విక్రమ్య సర్వయత్నేన మాధవమ్ । గ్రహీతుం నాశకచ్చైనం తం త్వం ప్రార్థయసే బలాత్
ద్వివిదుడు మాధవుడిని పట్టుకోవాలని ఎంతో శక్తి పెట్టినా, అతన్ని పట్టుకోలేకపోయాడు. అలాంటివాడిని నీవు బలవంతంగా జయించాలని ఆశపడుతున్నావు.