దుర్యోధనస్య కర్ణస్య శకునేః సౌబలస్య చ। దుఃశాసనచతుర్థానామిదమాసీద్విచేష్టితమ్
దుర్యోధనుడు, కర్ణుడు, సౌబలుని కుమారుడు శకుని, దుఃశాసనుడు — ఈ నలుగురూ కలసి ఇదే కుట్రను పన్నారు.
పురాఽయమస్మాన్గృహ్ణాతి క్షిప్రకారీ జనార్దనః । సహితో ధృతరాష్ట్రేణ రాజ్ఞా శాన్తనవేన చ
'జనార్దనుడు, వెంటనే చర్య తీసుకునే వాడు, ధృతరాష్ట్రుడు, శాంతనువు కుమారుడు రాజుతో కలసి మనల్ని పట్టుకునే ముందు…'
వయమేవ హృషీకేశం నిగృహ్ణీమ బలాదివ। ప్రసహ్య పురుషవ్యాఘ్రమిన్ద్రో వైరోచనిం యథా
'మనమే ఈ కేశవుణ్ని బలవంతంగా పట్టుకోవాలి. పురుషశార్దూలుడైన వాడిని, ఇంద్రుడు విరోచనుని కుమారుణ్ని ఎలా పట్టుకున్నాడో అలా.'
శ్రుత్వా గృహీతం వార్ష్ణేయం పాణ్డవా హతచేతసః । నిరుత్సాహా భవిష్యన్తి భగ్నదంష్ట్రా ఇవోరగాః
'వృష్ణివంశీయుడైన కృష్ణుడిని పట్టుకున్నారని విని, పాండవులు ధైర్యం కోల్పోతారు. పాములు పంజాలు విరిగినట్టు అవుతారు.'
అయం హ్యేషాం మహాబాహుః సర్వేషాం శర్మ వర్మ చ । అస్మిన్గృహీతే వరదే ఋషభే సర్వసాత్వతామ్। నిరుద్యమా భవిష్యన్తి పాణ్డవాః సోమకైః సహ
'అతడే వాళ్లకు రక్షకుడు, కవచం. వృష్ణివంశంలో ఉత్తముడైన ఈ రుషభుణ్ని పట్టుకుంటే, పాండవులు, సోమకులు — అందరూ ఉత్సాహం కోల్పోతారు.'
తస్మాద్వయమిహైవైకం కేశవం క్షిప్రకారిణమ్ । క్రోశతో ధృతరాష్ట్రస్య బద్ధ్వా యోత్స్యామహే రిపూన్
'కాబట్టి, ఇక్కడే త్వరగా చర్యలు తీసుకునే కేశవుణ్ని, ధృతరాష్ట్రుడు అరుస్తున్నా పట్టుకుని, తర్వాత శత్రువులతో యుద్ధం చేద్దాం.'
తేషాం పాపమభిప్రాయం పాపానాం దుష్టచేతసామ్। ఇఙ్గితజ్ఞః కవిః క్షిప్రమన్వబుద్ధ్యత సాత్యకిః
ఆ దుష్టహృదయులైన పాపాత్ములు ఏదో చెడ్డ ఉద్దేశంతో ఉన్నారని, సంకేతాలు బాగా గ్రహించగలవాడైన సాత్యకి వెంటనే అర్థం చేసుకున్నాడు.
తదర్థమభినిష్క్రమ్య హార్దిక్యేన సహాస్థితః । అబ్రవీత్కృతవర్మాణం క్షిప్రం యోజయ వాహినీమ్
ఆ కారణంగా హార్దిక్యుడితో కలిసి బయటకు వచ్చి, కృతవర్ముడు వెంటనే, 'సేనను సిద్ధం చేయి' అని ఆజ్ఞాపించాడు.
వ్యూఢానీకః సభాద్వారముపతిష్ఠస్వ దంశితః । యావదాఖ్యామ్యహం చైతత్కృష్ణాయాక్లిష్టకారిణే
సైన్యం ఏర్పాటుచేసి, సభ ద్వారంలో జాగ్రత్తగా నిలబడి ఉండు. నేను ఈ సంగతిని నిష్కళంకుడైన కృష్ణుడికి చెప్పేవరకు అక్కడే ఉండు.
స ప్రవిశ్య సభాం వీరః సింహో గిరిగుహామివ । ఆచష్ట తమభిప్రాయం కేశవాయ మహాత్మనే
అతడు సింహంలా ధైర్యంగా సభలోకి ప్రవేశించి, ఆ ఉద్దేశాన్ని మహాత్ముడైన కేశవునికి వివరించాడు.
ధృతరాష్ట్రం తతశ్చైవ విదురం చాన్వభాషత । తేషామేతమభిప్రాయమాచచక్షే స్మయన్నివ
తర్వాత ధృతరాష్ట్రుడిని, విదురుని కూడా ఉద్దేశించి, చిరునవ్వుతో ఆ యోచనను వారికి తెలియజేశాడు.
ధర్మాదర్థాచ్చ కామాచ్చ కర్మ సాధువిగర్హితమ్ । మన్దాః కర్తుమిహేచ్ఛన్తి న చావాప్యం కథంచన
ధర్మానికి, లాభానికి, కామానికి వ్యతిరేకంగా, ఎవ్వరూ చేయరాని పనిని, మూర్ఖులు ఇక్కడ చేయాలని కోరుకుంటున్నారు.
పురా వికుర్వతే మూఢాః పాపాత్మానః సమాగతాః । ధర్షితాః కామమన్యుభ్యాం క్రోధలోభవశానుగాః
ఇంతకుముందు కూడా, ఈ మూర్ఖ పాపాత్ములు కోపం, లోభం వల్ల కూడి, కామమూ క్రోధానికి లోనై చెడు పనులు చేశారు.
ఇమం హి పుణ్డరీకాక్షం జిఘృక్షన్త్యల్పచేతసః। పటేనాగ్నిం ప్రజ్వలితం యథా బాలా యథా జడాః
ఈ చిన్న మనస్కులు, పద్మనేత్రుడైన ఈయన్ని పట్టుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నారు. అది చిన్నపిల్లలు లేదా మూర్ఖులు మంటను బట్టతో పట్టుకోవడంలాంటిది.
సాత్యకేస్తద్వచః శ్రుత్వా విదురో దీర్ఘదర్శివాన్ । ధృతరాష్ట్రం మహాబాహుమబ్రవీత్కురుసంసది
సాత్యకిప్రసంగాన్ని వినిన దూరదృష్టి గల విదురు, కురు సభలో ధృతరాష్ట్ర మహాబాహువుతో ఇలా అన్నాడు.
రాజన్పరీతకాలాస్తే పుత్రాః సర్వే పరన్తప । అసక్యమయశస్యం చ కర్తుం కర్మ సముద్యతాః
రాజా! శత్రువులను భయపెట్టేవాడా, నీ కుమారులందరినీ విధి ముట్టుకుంది. వారు సాధ్యం కాని, అపకీర్తి తెచ్చే పనికి సిద్ధమయ్యారు.
ఇమం హి పుణ్డరీకాక్షమభిభూయ ప్రసహ్య చ । నిగ్రహీతుం కిలేచ్ఛన్తి సహితా వాసవానుజమ్
వారు పద్మనేత్రుడైన ఈయన్ని, వాసవుని తమ్ముడితో కలిసి బలవంతంగా జయించి, అదుపులో పెట్టాలని కోరుకుంటున్నారు.
ఇమం పురుషశార్దూలమప్రధృష్యం దురసదమ్ । ఆసాద్య నభవిష్యన్తి పతఙ్గా ఇవ పావకమ్
ఈ మానవసింహుడిని, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని వీరుణ్ణి చేరితే, వారు జ్యోతిలోకి దూకే పురుగుల్లా నశించిపోతారు.
అయమిచ్ఛన్హి తాన్సర్వాన్యుధ్యమానాఞ్జనార్దనః । సింహో నాగానివ క్రుద్ధో గమయేద్యమసాదనమ్
జనార్దనుడు కోరితే, తనతో యుద్ధం చేసే వారందరినీ, కోపంతో ఉన్న సింహం ఏనుగులను సంహరించ듯, యమలోకానికి పంపగలడు.
న త్వయం నిన్దితం కర్మ కుర్యాత్పాపం కథంచన । న చ ధర్మాదపక్రామదేచ్యుతః పురుషోత్తమః
కానీ, అచ్యుతుడు, పురుషోత్తముడు, ఎప్పుడూ నిందించదగిన లేదా పాపమైన పనిని చేయడు. ధర్మాన్ని ఎప్పుడూ విడిచిపెట్టడు.
యథా వారాణసీ దగ్ధా సాశ్వా సరథకుఞ్జరా । సానుబన్ధస్తు కృష్ణేన కాశీనామృషభో హతః
వారణాసి నగరాన్ని, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా కాల్చి, కృష్ణుడు కాశిరాజును అనుచరులతో సహా సంహరించినట్లు,
తథా నాగపురం దగ్ధ్వా శఙ్ఖచక్రగదాధరః । స్వయం కాలేశ్వరో భూత్వా నాశయిష్యతి కౌరవాన్
అలాగే, శంఖచక్రగదాధారి స్వయంగా కాలేశ్వరుడై, నాగపురాన్ని కాల్చి, కౌరవులను నాశనం చేస్తాడు.
పారిజాతహరం హ్యేనమేకం యదుసుఖావహమ్। నాభ్యవర్తత సంరబ్ధో వృత్రహా వసుభిః సహ
పారిజాతాన్ని తెచ్చి, యాదవులకు ఆనందం ఇచ్చిన ఈయన్ని, వజ్రాయుధుడైన ఇంద్రుడు కూడా కోపంతో వసువులతో కలిసి ఎదుర్కోలేకపోయాడు.
ప్రాప్య నిర్మోచనే పాశాన్షట్సహస్రాంస్తరస్వినః । హృతాస్తే వాసుదేవేన హ్యుపసఙ్క్రమ్య కౌరవాన్
నిర్మోచనంలో వేగంగా వచ్చిన ఆరు వేల పాశాలను కూడా, వాసుదేవుడు కౌరవులను చేరినప్పుడు తీసేసాడు.
ద్వారమాసాద్య సౌభస్య విధూయ గదయా గిరిమ్। ద్యుమత్సేనః సహామాత్యః కృష్ణేన వినిపాతితః
సౌభ నగర ద్వారం వద్దకు చేరుకున్న ద్యూమత్సేనుడు తన మంత్రులతో కలిసి, కృష్ణుడు గదతో కొట్టి, కొండను కూల్చినట్లు పడగొట్టాడు.
శేషవత్త్వాత్కురూణాం తు ధర్మాపేక్షీ తథాఽచ్యుతః । క్షమతే పుణ్డరీకాక్షః శక్తః సన్పాపకర్మణామ్
కౌరవుల్లో కొంతమంది ఇంకా మిగిలి ఉండటంతో, ధర్మాన్ని కాపాడాలనే ఉద్దేశంతో, పద్మనాభుడు అయిన అచ్యుతుడు, చెడు పనులు చేసే వారిని నాశనం చేయగలిగినా, వారిని సహించుతున్నాడు.
ఏతే హి యది గోవిన్దమిచ్ఛన్తి సహ రాజభిః । అద్యైవాతిథయః సర్వే భవిష్యన్తి యమస్య తే
ఈ మనుషులు, రాజులతో కలిసి, గోవిందునికి ఎదురు నిలవాలని కోరుకుంటే, వారు అందరూ ఈ రోజు యమునికి అతిథులవుతారు.
యథా వాయోస్తృణాగ్రణి వశం యాన్తి బలీయసః। తథా చక్రభృతః సర్వే వశమేష్యన్తి కౌరవాః
ఎలా వాయువు తాకినప్పుడు గడ్డి రెమ్మలు వంగిపోతాయో, అలాగే చక్రాన్ని ధరించినవాడి బలానికి కౌరవులు అందరూ లోబడి పోతారు.
విదురేణైవముక్తే తు కేశవో వాక్యమబ్రవీత్ । ధృతరాష్ట్రమభిప్రేక్ష్య సుహృదాం శ్రృణ్వతాం మిథః
విదురుడు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, కేశవుడు ధృతరాష్ట్రుని వైపు చూసి, స్నేహితులు పరస్పరం వినిపిస్తూ ఉండగా, మాటలు చెప్పాడు.
రాజన్నేతే యది క్రుద్ధా మాం నిగృహ్ణీయురోజసా । ఏతే వా మామహం వైనాననుజానీహి పార్థివ
మహారాజా! ఈ మనుషులు కోపంతో నన్ను బలవంతంగా అడ్డగిస్తే, లేదా నేను వారిని అడ్డుకుంటే, నీవు అనుమతి ఇవ్వుము.