ప్రియాభ్యుపగతే ద్యూతే పాణ్డవా మధూసూదన। జితాః శకునినా రాజ్యం తత్ర కిం మమ దుష్కృతమ్
మధుసూదనా! పాండవులు ఆహ్వానం స్వీకరించి జూదానికి వచ్చి, శకుని చేతిలో ఓడి రాజ్యాన్ని కోల్పోయారు. అందులో నా తప్పేముంది?
యత్పునర్ద్రవిణం కించిత్తత్రాజీయన్త పాణ్డవాః । తేభ్య ఏవాభ్యనుజ్ఞాతం తత్తద మధుసూదన
ఆ జూదంలో పాండవులు మళ్లీ ఏదైనా ధనం పెట్టినప్పుడు, అది వారి ఒప్పందంతోనే జరిగింది, మధుసూదనా.
అపరాధో న చాస్మాకం యత్తే హ్యక్షైః పరాజితాః। అజేయా జయతాం శ్రేష్ఠ పార్థాః ప్రవ్రాజితా వనమ్
అందువల్ల జూదంలో వారు ఓడిపోవడంలో మా తప్పేమీ లేదు. జయించడంలో అగ్రగాములైన పాండవులు అడవికి వెళ్లారు.
కేన వాఽప్యపవాదేన విరుద్ధ్యన్త్యరిభిః సహ। అశక్తాః పాణ్డవాః కృష్ణ ప్రహృష్టాః ప్రత్యమిత్రవత్
కృష్ణా! శక్తి లేకపోయినా, పాండవులు తమ మిత్రులతో కలిసి మనపై ఎందుకు ఆరోపణలు చేస్తూ, శత్రువులను ఎదుర్కొనినట్టు ఆనందిస్తున్నారు?
కిమస్మాభిః కృతం తేషాం కస్మిన్వా పునరాగసి। ధార్తరాష్ట్రాఞ్జిఘాంసన్తి పాణ్డవాః సృఞ్జయైః సహ
మేము వారికి ఏమి చేశాము? లేక ఏ విషయంలో, పాండవులు శ్రీంజయులతో కలిసి, ధృతరాష్ట్రుని కుమారులను నాశనం చేయాలని చూస్తున్నారు?
న చాపి వయముగ్రేణ కర్మణా వచనేన వా। ప్రభ్రష్టాః ప్రణమామేహ భయాదపి శతక్రతుమ్
మేము ఎవరినీ కఠినమైన పనిలోనో, మాటలోనో అవమానించలేదు. భయంతో కూడా ఇక్కడ ఇంద్రునికి నమస్కరించను.
న చ తం కృష్ణ పశ్యామి క్షత్రధర్మమనుష్ఠితమ్ । ఉత్సహేత యుధా జేతుం యో నః శత్రునిబర్హణ
కృష్ణా! క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ, మనలాంటి శత్రువులను జయించగల యోధుడు ఎవరూ నాకు కనిపించడంలేదు.
న హి భీష్మకృపద్రోణాః సకర్ణా మధుసూదన। దేవైరపి యుధా జేతుం శక్యాః కిముత పాణ్డవైః
మధుసూదనా! భీష్ముడు, కృపాచార్యుడు, ద్రోణుడు, కర్ణుడు — వీరిని దేవతలు కూడా యుద్ధంలో ఓడించలేరు. మరి పాండవులు ఎలా జయించగలరు?
స్వధర్మమనుపశ్యన్తో యది మాధవ సంయుగే। అస్త్రేణ నిధనం కాలే ప్రాప్స్యామః స్వర్గ్యమేవ తత్
మాధవా! మనం క్షత్రియులు మన ధర్మాన్ని పట్టించుకోకపోయినా, యుద్ధంలో ఆయుధాల చేతిలో మరణిస్తే, అదే మనకు స్వర్గం.
ముఖ్యశ్చైవైష నో ధర్మః క్షత్రియాణాం జనార్దన । యచ్ఛయీమహి సఙ్గ్రామే శరతల్పగతా వయమ్
జనార్దనా! యుద్ధంలో బాణాల మంచంపై పడిపోవడం క్షత్రియులకు ప్రధానమైన ధర్మం.
తే వయం వీరశయనం ప్రాప్స్యామో యది సంయుగే। అప్రణమ్యైవ శత్రూణాం న నస్తప్స్యన్తి మాధవ
మా ధవా, యుద్ధంలో మేము వీరులా ప్రాణాలు కోల్పోయినా, శత్రువుల ఎదుట తలవంచం. వారు మమ్మల్ని బాధించలేరు.
కశ్చ జాతు కులే జాతః క్షత్రధర్మేణ వర్తయన్ । భయాద్వృత్తిం సమీక్ష్యైవం ప్రణమేదిహ కర్హిచిత్
ఒకవేళ మంచి వంశంలో పుట్టి, క్షత్రియ ధర్మాన్ని పాటించే వాడు భయంతో ఇక్కడ ఎప్పుడైనా తలవంచాడా?
ఉద్యచ్ఛేదేవ న నమేదుద్యమో హ్యేవ పౌరుషమ్ । అప్యపర్వణి భజ్యేత న నమేదిహ కర్హిచిత్
మనిషి ఎప్పుడూ లేచి నిలబడాలి, తలవంచకూడదు. ప్రయత్నమే పురుషార్థం. ఏదైనా అపవిత్ర దినానైనా విరిగిపోయినా, ఇక్కడ ఎప్పుడూ తలవంచకూడదు.
ఇతి మాతఙ్గవచనం పరిప్సన్తి హితేప్సవః । ధర్మాయ చైవ ప్రణమేద్బ్రాహ్మణేభ్యశ్చ మద్విధః
హితాన్ని కోరేవారు మాతంగుడు చెప్పిన మాటలను సమ్మతిస్తారు. ధర్మం కోసం, నా వంటి బ్రాహ్మణులకు మాత్రమే తలవంచాలి.
అచిన్తయన్కంచిదన్యం యావజ్జీవం తథా చరేత్। ఏష ధర్మః క్షత్రియాణాం మతమేతచ్చ మే సదా
ఇంకెవరినీ ఆలోచించకుండా, జీవితాంతం ఇలా నడుచుకోవాలి. ఇదే క్షత్రియుల ధర్మం, ఇదే నా అభిప్రాయం.
రాజ్యాంశశ్చాభ్యనుజ్ఞాతో యో మే పిత్రా పురాఽభవత్। న స లభ్యః పునర్జాతు మయి జీవతి కేశవ
కేశవా, నా తండ్రి నాకు ఇచ్చిన రాజ్య భాగం, నేను బ్రతికినంతవరకు మళ్లీ దక్కదు.
యావచ్చ రాజా ధ్రియతే ధృతరాష్ట్రో జనార్దన । న్యస్తశస్త్రా వయం తే వాఽప్యుపజీవామ మాధవ । అప్రదేయం పురా దత్తం రాజ్యం పరవతో మమ
జనార్దనా, ధృతరాష్ట్రుడు రాజుగా ఉన్నంతవరకు, మేము ఆయుధాలు వదిలినా, లేక వారు వదిలినా, మనం బ్రతికేలా ఉండవచ్చు. కానీ, నాకు అప్పట్లో ఇచ్చిన రాజ్యం మళ్లీ వేరొకరికి ఇవ్వలేరు.
అజ్ఞానాద్వా భయాద్వాఽపి మయి బాలే జనార్దన । న తదద్య పునర్లభ్యం పాణ్డవైర్వృష్ణినన్దన
జనార్దనా, చిన్నవాడిగా ఉండగా, అజ్ఞానంతో లేదా భయంతో నేను కోల్పోయినదాన్ని ఇప్పుడు పాండవులు తిరిగి పొందలేరు, వృష్ణికుల ఆనందమూర్తీ.
ధ్రియమాణే మహాబాహౌ మయి సంప్రతి కేశవ । యావద్ధి తీక్ష్ణయా సూచ్యా విద్ధ్యేదగ్రేణ కేశవ । తావదప్యపరిత్యాజ్యం భూమేర్నః పాణ్డవాన్ప్రతి
కేశవా, నేను బలవంతుడిగా ఉన్నంతవరకు, పదును గల సూచి ముందుతో పొడిచినా, పాండవుల కోసం ఈ భూమిని మేము వదిలిపెట్టం.
తతః ప్రహస్య దాశార్హః క్రోధపర్యాకులేక్షణః । దుర్యోధనమిదం వాక్యమబ్రవీత్కురుసంసది
అప్పుడూ దాశార్హుడు చిరునవ్వుతో, కోపంతో కళ్లు ఎర్రగా చేసి, కురు సభలో దుర్యోధనునితో ఇలా అన్నాడు.
లప్స్యసే వీరశయనం కామమేతదవాప్స్యసి। స్థిరో భవ సహామాత్యో విమర్దో భవితా మహాన్
నీకు వీరశయనం లభిస్తుంది, ఇది నీ కోరికైతే నీవు పొందవచ్చు. మంత్రులతో కలిసి స్థిరంగా ఉండు, పెద్ద పోరు జరుగుతుంది.
యచ్చైతన్మన్యసే మూఢ న మే కశ్చిద్వ్యతిక్రమః। పాణ్డవేష్వితి తత్సర్వం నిబోధ త్వం నరాధిప
మూఢుడా, పాండవులపై నేను ఏ తప్పూ చేయలేదని నీవు అనుకుంటున్నదాన్ని, రాజా, నీవు పూర్తిగా తెలుసుకో.
శ్రియాం సంతప్యమానేన పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్ । త్వయా దుర్మన్త్రితం ద్యూతం సౌబలేన చ భారత
పాండవుల మహిమను చూసి అసూయతో తగిలి, దుష్టమైన సలహాతో, శకునితో కలిసి, నీవే జూదాన్ని జరిపావు, భారతా.
కథం చ జ్ఞాతయస్తాత శ్రేయాంసః సాధుసంమతాః । తథాఽన్యాయ్యముపస్థాతుం జిహ్మేనాజిహ్మచారిణః
తండ్రీ, మంచి పేరున్న బంధువులు, నేరుగా ఉండే వారు, ఎలా తప్పుదారిలోకి వెళ్లగలరు? నేరుగా ఉండే వారిని వంచించి, అప్రమాణంగా ఎలా ప్రవర్తించగలరు?
అక్షద్యూతం మహాప్రజ్ఞ సతాం మతివినాశనమ్ । అసతాం తత్ర జాయన్తే భేదాశ్చ వ్యసనాని చ
మహాప్రజ్ఞుడా, జూదం మంచి వారిని నాశనం చేస్తుంది. చెడ్డవారిలో మాత్రం కలహాలు, అపాయాలు కలుగుతాయి.
తదిదం వ్యసనం ఘోరం త్వయా ద్యూతముఖం కృతమ్ । అసమీక్ష్య సదాచారాన్సార్ధం పాపానుబన్ధనైః
నీవు మంచి ఆచారాలను పట్టించుకోకుండా, పాపఫలితాలతో కూడిన ఈ భయంకరమైన జూదాన్ని కలిగించావు.
కశ్చాన్యో భ్రాతృభార్యాం వై విప్రకర్తృం తథార్హతి। ఆనీయ చ సభాం వ్యక్తం యథోక్తా ద్రౌపదీ త్వయా
ఇంకెవరు సోదరుని భార్యను అవమానించగలరు? ద్రౌపదిని సభలో అందరి ముందూ తీసుకొచ్చి, నీవు చేసినట్లుగా మాట్లాడగలరు?
కులీనా శీలసంపన్నా ప్రాణేభ్యోఽపి గరీయసీ । మహిషీ పాణ్డుపుత్రాణాం తథా వినికృతా త్వయా
కులీనురాలు, మంచి లక్షణాలు కలిగి, ప్రాణాలకన్నా గొప్పదైన పాండుపుత్రుల మహిషిని నీవే అలా అవమానించావు.
జానన్తి కురవః సర్వే యథోక్తాః కురుసంసది । దుఃశాసనేన కౌన్తేయాః ప్రవ్రజన్తః పరన్తపాః
కురువంశస్థులు అందరూ సభలో ఉన్నప్పుడు, దుఃశాసనుడు చేసిన దురాచారంతో కుంతీ కుమారులు ఎలా వనవాసానికి పంపించబడ్డారో బాగా తెలుసు.
సమ్యగ్వృత్తేష్వలుబ్ధేషు సతతం ధర్మచారిషు । స్వేషు బన్ధుషు కః సాధుశ్చరేదేవమసాంప్రతమ్
తన బంధువులలో నిత్యం ధర్మమార్గంలో నడిచే, స్వార్థం లేని మంచి మనుషులపై ఎవరు ఇలాంటి దుర్మార్గమైన పని చేయగలరు?