అఙ్గ దుర్యోధనం కృష్ణ మన్దం శాస్త్రాతిగం మమ। అనునేతుం మహాబాహో యతస్వ పురుషోత్తమ
కృష్ణా, నా కుమారుడు దుర్యోధనుడు మూర్ఖుడు, శాస్త్రాలను పట్టించుకోడు. మహాబాహువా, పురుషోత్తమా, నీవు అతన్ని ఒప్పించేందుకు ప్రయత్నించు.
న శ్రృణోతి మహాబాహో వచనం సాధు భాషితమ్ । గాన్ధార్యాశ్చ హృషీకేశ విదురస్య చ ధీమతః । అన్యేషాం చైవ సుహృదాం భీష్మాదీనాం హితైషిణామ్
మహాబాహువా, గాంధారీ, మేధావి విధురుడు, భీష్ముడు మరియు ఇతర మిత్రులు, శ్రేయస్సు కోరే వారు చెప్పిన మంచి మాటలను అతను వినడు, హృషీకేశా.
స త్వం పాపమతిం క్రూరం పాపచిత్తమచేతనమ్ । అనుశాధి దురాత్మానం స్వయం దుర్యోధనం నృపమ్
కాబట్టి కృష్ణా, నీవే స్వయంగా దుర్యోధనుడిని బుద్ధి చెప్పాలి. అతను పాపబుద్ధి కలవాడు, క్రూరుడు, చెడ్డ మనసున్నవాడు, జ్ఞానం లేనివాడు.
సుహృత్కార్యం తు సుమహత్కృతం తే స్యాఞ్జనార్దన
జనార్దనా, నీవు ఇలా చేస్తే నిజంగా గొప్ప స్నేహపూర్వక కార్యం చేసినవాడవవుతావు.
తతోఽభ్యావృత్య వార్ష్ణేయో దుర్యోధనమమర్షణమ్ । అబ్రవీన్మధురాం వాచం సర్వధర్మార్థతత్త్వవిత్
ఆ తరువాత వృష్ణివంశజుడు దుర్యోధనుని దగ్గరకు వెళ్లి, ధర్మార్థ తత్వాన్ని బాగా తెలిసినవాడిగా మధురంగా మాట్లాడాడు.
దుర్యోధన నిబోధేదం మద్వాక్యం కురుసత్తమ। శర్మార్థం తే విశేషేణ సానుబన్ధస్య భారత
దుర్యోధనా, నా మాట విను, కురువంశశ్రేష్ఠుడా. ఇవి నీకూ, నీ బంధువులందరికీ శ్రేయస్సు కోసం చెప్పుతున్నాను, భారతవంశజా.
మహాప్రజ్ఞకులే జాతః సాధ్వేతత్కర్తుమర్హసి । శ్రుతవృత్తోపసంపన్నః సర్వైః సముదితో గుణైః
నీవు గొప్ప జ్ఞానుల వంశంలో పుట్టావు. నీకు విద్య, మంచి నడవడి, అన్ని గుణాలు ఉన్నాయి. కాబట్టి నీవు సత్కార్యమే చేయాలి.
దౌష్కులేయా దురాత్మానో నృశంసా నిరపత్రపాః । త ఏతదీదృశం కుర్యుర్యథా త్వం తాత మన్యసే
చెడ్డ వంశంలో పుట్టినవారు, దురాత్ములు, క్రూరులు, సిగ్గు లేని వారు — వాళ్లు నీవు చేయదలచుకున్నట్లే ప్రవర్తిస్తారు, ప్రియమైనవాడా.
ధర్మార్థయుక్తా లోకేఽస్మిన్ప్రవృత్తిర్లక్ష్యతే సతామ్। అసతాం విపరీతా తు లక్ష్యతే భరతర్షభ । విపరీతా త్వియం వృత్తిరసకృల్లక్ష్యతే త్వయి
ఈ లోకంలో సజ్జనుల ప్రవర్తన ధర్మార్థాలతో కూడి ఉంటుంది. దుర్జనుల ప్రవర్తన దానికి విరుద్ధంగా ఉంటుంది, భారతవంశశ్రేష్ఠుడా. కానీ నీలో మాత్రం ఈ విరుద్ధ ప్రవర్తన పదేపదే కనిపిస్తోంది.
అధర్మశ్చానుబన్ధోఽత్ర ఘోరః ప్రాణహరో మహాన్ । అనిష్టశ్చానిమిత్తశ్చ న చ శక్యశ్చ భారత
ఇక్కడ జరిగేది ఘోరమైన, ప్రాణహానికరమైన, పెద్ద అధర్మ ఫలితాన్ని ఇస్తుంది. ఇది ఇష్టమయినది కాదు, కారణం లేనిది, సాధించదగినది కాదు, భారతా.
తమనర్థం పరిహరన్నాత్మశ్రేయః కరిష్యసి। భ్రాతౄణామథ భృత్యానాం మిత్రాణాం చ పరన్తప
ఈ అపశ్రేయస్సును దూరం చేస్తే, నీవు నీకు, నీ అన్నదమ్ములకు, సేవకులకు, మిత్రులకు శ్రేయస్సు కలిగిస్తావు, శత్రువులను జయించేవాడా.
అధర్మ్యాదయశస్యాచ్చ కర్మణస్త్వం ప్రమోక్ష్యసే
ఈ అధర్మమైన, అపకీర్తికరమైన కార్యం నుండి నీవు విముక్తి పొందుతావు.
ప్రాజ్ఞైః శూరైర్మహోత్సాహైరాత్మవద్భిర్బహుశ్రుతైః। సన్ధత్స్వ పురుషవ్యాఘ్ర పాణ్డవైర్భరతర్షభ। తద్ధితం చ ప్రియం చైవ ధృతరాష్ట్రస్య ధీమతః
పురుషశార్దూలా, పాండవులు జ్ఞానులు, వీరులు, ధైర్యవంతులు, ఆత్మనిగ్రహం కలవారు, చదువులో ముందున్నారు. భరతవంశశ్రేష్ఠా, నీవు వారితో కలిసిపోవాలి. అలా చేయడం ధృతరాష్ట్రుడికి మేలు, ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
పితామహస్య ద్రోణస్య విదురస్య మహామతేః । కృపస్య సోమదత్తస్య బాహ్లీకస్య చ ధీమతః
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, మేధావి విదురుడు, కృపాచార్యుడు, సోమదత్తుడు, బాహ్లీకుడు — వీరందరితో కూడి ఉండాలి.
అశ్వత్థామ్నో వికర్ణస్య సఞ్జయస్య వివింశతేః। జ్ఞాతీనాం చైవ భూయిష్ఠం మిత్రాణాం చ పరన్తప
అశ్వత్థామా, వికర్ణుడు, సంజయుడు, వివింశతి, ఇంకా నీ బంధువులు, స్నేహితులు చాలా మంది ఉన్నారు, శత్రువులకు భయంకరుడా.
శమే శర్మ భవేత్తాత సర్వస్య జగతస్తథా। హ్రీమానసి కులే జాతః శ్రుతవానానృశంస్యవాన్ । తిష్ఠ తాత పితుః శాస్త్రే మాతుశ్చ భరతర్షభ
ప్రియమైనవాడా, ఈ లోకమంతా శాంతిగా, సురక్షితంగా ఉండాలి. నీవు మంచి వంశంలో పుట్టావు, విద్యావంతుడివి, దయగలవాడివి. తండ్రి, తల్లి చెప్పిన మార్గంలో నిలబడాలి, భరతవంశశ్రేష్ఠా.
ఏతచ్ఛ్రేయో హి మన్యన్తే పితా యచ్ఛాస్తి భారత । ఉక్తమాపద్గతః పూర్వం పితుః స్మరసి శాసనమ్
భారతా, నీ తండ్రి నీకు శ్రేయస్సే కోరుతున్నాడు. కష్టసమయంలో తండ్రి చెప్పిన మాటలు గుర్తు పెట్టుకో.
రోచతే తే పితుస్తాత పాణ్డవైః సహ సఙ్గమః। సామాత్యస్య కురుశ్రేష్ఠ తత్తుభ్యాం తాత రోచతామ్
తండ్రి, పాండవులతో కలవడం నీకు ఇష్టంగా ఉంటే, నీ మంత్రులతో కూడి అది నీకు మరింత ఆనందాన్ని ఇస్తుంది, కురువంశశ్రేష్ఠా.
శ్రుత్వా యః సుహృదాం శాస్త్రం మర్త్యో న ప్రతిపద్యతే । విపాకాన్తే దహత్యేనం కింపాకమివ భక్షితమ్
మిత్రులు చెప్పిన మంచి మాటలు వినిపించి, వాటిని పాటించని మనిషి, చివరికి పండని పండు తినినట్టు బాధపడతాడు.
యస్తు నిఃశ్రేయసం వాక్యం మోహాన్న ప్రతిపద్యతే। స దీర్ఘసూత్రో హీనార్థః పశ్చాత్తాపేన యుజ్యతే
ఎవరైనా మాయ వల్ల శ్రేయస్సు కలిగించే మాటలను పాటించకపోతే, వారు ఆలస్యంగా, దురదృష్టవశాత్తు, చివరికి పశ్చాత్తాపంతో బాధపడతారు.
యస్తు న్నిఃశ్రేయసం శ్రుత్వా ప్రాక్తదేవాభిపద్యతే। ఆత్మనో మతముత్సృజ్య స లోకే సుఖమేధతే
శ్రేయస్సు కలిగించే మాటలు విని, పూర్వీకులవలె తన అభిప్రాయాన్ని వదిలి వాటిని అనుసరించినవాడు, ఈ లోకంలో సుఖంగా ఉంటాడు.
యోఽర్థకామస్య వచనం ప్రాతికూల్యాన్న మృష్యతే। శృణోతి ప్రతికూలాని ద్విషతాం వశమేతి సః
ఎవరైనా తన మేలు కోరేవారి మాటలు సహించలేక, శత్రువుల మాటలు వింటే, చివరికి శత్రువుల ఆధీనంలో పడిపోతాడు.
సతాం మతమతిక్రమ్య యోఽసతాం వర్తతే మతే। శోచన్తే వ్యసనే తస్య సుహృదో నచిరాదివ
ధర్మవంతుల సలహా వదిలేసి, దుష్టుల మాటలు వినేవాడు, కష్టకాలంలో త్వరగా తన మిత్రులకు దుఃఖాన్ని కలిగిస్తాడు.
ముఖ్యానమాత్యానుత్సృజ్య యో నిహీనాన్నిషేవతే । స ఘోరామాపదం ప్రాప్య నోత్తారమధిగచ్ఛతి
ప్రధాన మంత్రులను వదిలి, అర్హతలేని వారిని ఆశ్రయించినవాడు, తీవ్రమైన కష్టంలో పడిపోతాడు, బయటపడలేడు.
యోఽసత్సేవీ వృథాచారో న శ్రోతా సుహృదాం సతామ్। పరాన్వృణీతి స్వాన్ద్వేష్టి తం గౌస్త్యజతి భారత
దుష్టులతో కలిసిపోతూ, వ్యర్థంగా ప్రవర్తిస్తూ, మంచి మిత్రుల మాటలు వినకుండా, పరాయివారిని ఆదరిస్తూ, తనవారిని ద్వేషించే వాడిని, ఓ భారతా, గోవు కూడా వదిలిపెడుతుంది.
తత్వం విరుద్ధా తైర్వీరైస్యేతత్రాణమిచ్ఛసి । అశిష్టేభ్యోఽసమర్థేభ్యో మూఢేభ్యో భరతర్షభ
నీకు వ్యతిరేకంగా ఉన్న, నియమం లేని, అసమర్థులు, మూర్ఖులైన వారిలో రక్షణను ఆశిస్తే, భరతవంశశ్రేష్ఠా—
కో హి శక్రసమాఞ్జ్ఞాతీనతిక్రమ్య మహారథాన్ । అన్యేభ్యస్త్రాణమాశంసేత్త్వదన్యో భువి మానవః
ఇంద్రుడితో సమానమైన బంధువులను, మహారథులను వదిలిపెట్టి, మరొకరినుండి రక్షణ ఆశించే వాడెవడు, నీతో పోల్చితే?
జన్మప్రభృతి కౌన్తేయా నిత్యం వినికృతాస్త్వయా । న చ తే జాతు కుప్యన్తి ధర్మాత్మానో హి పాణ్డవాః
కుంతీపుత్రా, పుట్టినప్పటి నుంచీ నువ్వు వారిని అన్యాయంగా ప్రవర్తించావు, అయినా ధర్మపరులు అయిన పాండవులు నీపై ఎప్పుడూ కోపపడలేదు.
మిథ్యోపచరితాస్తాత జన్మప్రభృతి బాన్ధవాః । త్వయి సమ్యఙ్భహాబాహో ప్రతిపన్నా యశస్వినః
ప్రియమైనవాడా, పుట్టినప్పటి నుంచీ నీ బంధువులు అన్యాయంగా ప్రవర్తించబడ్డారు, అయినా వారు నీకు నమ్మకంగా నిలిచారు.
త్వయాఽపి ప్రతిపత్తవ్యం తథైవ భరతర్షభ । స్వేషు బన్ధుషు ముఖ్యేషు మా మన్యువశమన్వగాః
భరతవంశశ్రేష్ఠా, నువ్వు కూడా అలాగే నీ ముఖ్య బంధువుల పట్ల ప్రవర్తించాలి. నీవారిపై కోపానికి లోనవ్వకూ.