దౌహిత్రాః స్వేన ధర్మేణ యజ్ఞదానకృతేన వై । చతుర్షు రాజవంశేషు సంభూతాః కులవర్ధనాః। మాతామహం మహాప్రాజ్ఞం దివమారోపయన్త తే
నాలుగు రాజవంశాల్లో పుట్టిన మనవులు, తమ కుటుంబాలను పెంచినవారు, తమ ధర్మంతో, యజ్ఞాలు, దానాలు చేసి, తమ మాతామహుడైన మహాపండితుడిని స్వర్గానికి చేర్చారు.
రాజధర్మగుణోపేతాః సర్వధర్మగుణాన్వితాః । దౌహిత్రాస్తే వయం రాజన్దివమారోహ పార్థివ
రాజధర్మ గుణాలు, అన్ని ధర్మ గుణాలు ఉన్న మన మనవులమేమి, రాజా! మేము స్వర్గానికి చేరుతున్నాము.
సద్భిరారోపితః స్వర్గం పార్థివైర్భూరిదక్షిణైః । అభ్యనుజ్ఞాయ దౌహిత్రాన్యయాతిర్దివమాస్థితః
ధర్మబద్ధంగా, విరాళాలు ఇచ్చిన రాజులు యయాతిని స్వర్గానికి చేర్చారు. ఆయన మనవులకు అనుమతి ఇచ్చి, స్వర్గంలో స్థానం పొందాడు.
అభివృష్టశ్చ వర్షేణ నానాపుష్పసుగన్ధినా। పరిష్వక్తశ్చ పుణ్యేన వాయునా పుణ్యగన్ధినా
వివిధ పుష్పాల సువాసనతో కూడిన వర్షం ఆయనపై కురిసింది. పుణ్యమైన గాలి, పవిత్రమైన పరిమళంతో ఆయనను ఆప్యాయంగా ఆలింగనం చేసింది.
అచలం స్థానమాసాద్య దౌహిత్రఫలనిర్జితమ్ । కర్మభిః స్వైరుపచితో జజ్వాల పరయా శ్రియా
మనవుల ఫలితంతో, తన స్వంత కర్మలతో సంపాదించిన స్థిరమైన స్థానం పొందిన యయాతి, అత్యంత మహిమతో ప్రకాశించాడు.
ఉపగీతోపనృత్తశ్చ గన్ధర్వాప్సరసాం గణైః । ప్రీత్యా ప్రతిగృహీతశ్చ స్వర్గే దున్దుభినిఃస్వనైః
గంధర్వులు, అప్సరసలు పాటలు పాడుతూ, నృత్యం చేస్తూ, ఆనందంగా స్వాగతం పలికారు. స్వర్గంలో డుండుభి మేళాలు మోగాయి.
అభిష్టుతశ్చ వివిధైర్దేవరాజర్షిచారణైః । అర్చితశ్చోత్తమార్ఘేణ దైవతైరభినన్దితః
అతన్ని అనేక దేవతలు, రాజర్షులు, గంధర్వులు స్తుతించారు. దేవతలు అతనికి ఉత్తమమైన పూజలు చేసి, ఆనందంగా స్వాగతించారు.
ప్రాప్తః స్వర్గఫలం చైవ తమువాచ పితామహః । నిర్వృతం శాన్తమనసం వచోభిస్తర్పయన్నివ
స్వర్గఫలం పొందిన అతనికి, మనస్సు ప్రశాంతంగా, సంతృప్తిగా ఉన్నప్పుడు, పితామహుడు మధురమైన మాటలతో హర్షపరిచాడు.
చతుష్పాదస్త్వయా ధర్మశ్రితో లోక్యేన కర్మణా । అక్షయస్తవ లోకోఽయం కీర్తిశ్చైవాక్షయా దివి
నీ ద్వారా ధర్మం నాలుగు రూపాల్లో ప్రసిద్ధమైన కార్యాలతో నిలబడింది. నీ లోకం నిత్యంగా నిలిచి ఉంటుంది, నీ కీర్తి కూడా ఆకాశంలో శాశ్వతంగా ఉంటుంది.
పునస్త్వయైవ రాజర్షే స్వకృతేన విఘాతితమ్। ఆవృతం తమసా చేతః సర్వేషాం స్వర్గవాసినామ్
కాని రాజర్షీ, నీ స్వంత చర్య వల్ల అది మళ్లీ అడ్డుపడింది. అందరి స్వర్గవాసుల మనస్సులు అంధకారంతో కమ్ముకుపోయాయి.
యేన త్వాం నాభిజానన్తి తతోఽజ్ఞాతోసి పాతితః । ప్రీత్యైవ చాసి దౌహిత్రైస్తారితస్త్వమిహాగతః
దాంతో వారు నిన్ను గుర్తించలేకపోయారు, అందుకే నువ్వు కింద పడిపోయావు. కానీ నీ మనుమలు ప్రేమతో నిన్ను రక్షించి, ఇక్కడికి తీసుకువచ్చారు.
స్థానం చ ప్రతిపన్నోఽసి కర్మణా స్వేన నిర్జితమ్ । అచలం శాశ్వతం పుణ్యముత్తమం ధ్రువమవ్యయమ్
నీవు నీ స్వంత కార్యంతో తిరిగి నీ స్థానం పొందావు. అది అచంచలమైనది, శాశ్వతమైనది, పుణ్యమైనది, అత్యుత్తమమైనది, స్థిరమైనది, చెదరని దివ్యమైనది.
భగవన్సంశయో మేఽస్తి కశ్చితం ఛేత్తుమర్హసి । న హ్యన్యమహమర్హామి ప్రష్టుం లోకపితామహ
భగవంతుడా, నాకు ఒక సందేహం ఉంది, దయచేసి దాన్ని నివృత్తి చేయాలి. లోకపితామహుడా, నేను మరెవరికీ అడగటానికి యోగ్యుడిని కాను.
బహువర్షసహస్రాన్తం ప్రజాపాలనవర్ధితమ్। అనేకక్రతుదానౌఘైరార్జితం మే మహత్ఫలమ్
వెయ్యేళ్ల పాటు ప్రజలను రక్షించి, పెంచాను. అనేక యజ్ఞాలు, దానాల ద్వారా నేను గొప్ప ఫలితాన్ని సంపాదించాను.
కథం తదల్పకాలేన క్షీణం యేనాస్మి పాతితః । భగవన్వేత్థ లోకాంశ్చ శాశ్వతాన్మమ నిర్మితాన్ । కథం ను మమ తత్సర్వం విప్రనష్టం మహాద్యుతే
అంతటి ఫలం చిన్న కాలంలో ఎలా తగ్గిపోయింది? దాని వలన నేను ఎలా కింద పడిపోయాను? భగవంతుడా, నువ్వు నా శాశ్వత లోకాలను కూడా తెలుసు. మహాతేజస్వీ, నా వద్ద ఉన్నది అంతా ఎలా పోయింది?
బహువర్షసహస్రాన్తం ప్రజాపాలనవర్ధితమ్। అనేకక్రతుదానౌఘైర్యత్త్వయోపార్జితం ఫలమ్
వెయ్యేళ్ల పాటు ప్రజలను రక్షించి, పెంచావు. అనేక యజ్ఞాలు, దానాల ద్వారా నువ్వు ఆ ఫలితాన్ని సంపాదించావు.
తదనేనైవ దోషేణ క్షీణం యేనాసి పాతితః। అభిమానేన రాజేన్ద్ర ధిక్కృతః స్వర్గవాసిభిః
కాని అదే తప్పు వల్ల అది తగ్గిపోయింది, నువ్వు కింద పడిపోయావు. రాజేంద్రా, అహంకారంతో స్వర్గవాసులు నిన్ను తక్కువగా చూశారు.
నాయం మానేన రాజర్షే న బలేన న హింసయా। న శాఠ్యేన న మాయాభిర్లోకో భవతి శాశ్వతః
రాజర్షీ, ఈ లోకం అహంకారంతో, బలంతో, హింసతో, మోసంతో, మాయతో శాశ్వతంగా ఉండదు.
నావమాన్యాస్త్వయా రాజన్నధమోత్కృష్టమధ్యమాః। న హి మానప్రదగ్ధానాం కశ్చిదస్తి శమః క్వచిత్
రాజా, నీకు తక్కువ, ఎక్కువ, మధ్యస్థులని ఎవ్వరినీ తక్కువగా చూడకూడదు. అహంకారంలో కాలినవారికి ఎక్కడా శాంతి ఉండదు.
పతనారోహణమిదం కథయిష్యన్తి యే నరాః । విషమాణ్యపి తే ప్రాప్తాస్తరిష్యన్తి న సంశయః
ఈ పతనం, ఎదుగుదల కథను చెప్పేవారు, ఎంతటి కష్టాలు వచ్చినా, వాటిని తప్పక దాటిపోతారు — ఇందులో సందేహం లేదు.
ఏష దోషోఽభిమానేన పురా ప్రాప్తో యయాతినా । నిర్బధ్నతాఽతిమాత్రం చ గాలవేన మహీపతే
ఈ అహంకారదోషం పూర్వం యయాతికి కలిగింది. అలాగే, గాలవుడు కూడా అత్యంత దృఢంగా పట్టుబడటంతో ఈ దోషాన్ని పొందాడు.
శ్రోతవ్యం హితకామానాం సుహృదాం హితమిచ్ఛతామ్। న కర్తవ్యో హి నిర్బన్ధో నిర్బన్ధో హి క్షయోదయః
మనకు మేలు కోరే స్నేహితుల మంచి మాటలు వినాలి. దురదృష్టంగా పట్టుబడకూడదు, ఎందుకంటే దురదృష్టం నష్టానికీ, లాభానికీ దారి తీస్తుంది.
తస్మాత్త్వమపి గాన్ధారే మానం క్రోధం చ వర్జయ । సన్ధత్స్వ పాణ్డవైర్వీర సంరమ్భం త్యజ పార్థివ
అందువల్ల, గాంధారీ కుమారుడా, నువ్వు అహంకారాన్ని, కోపాన్ని విడిచిపెట్టు. పాండవులతో సఖ్యత చేసుకో, పరాక్రమవంతుడా, శత్రుత్వాన్ని వదిలిపెట్టు.
స భవాన్సుహృదాం పథ్యం వచో గృహ్ణాతు మాఽనృతమ్ । సమర్థైర్విగ్రహం కృత్వా విషమస్థో భవిష్యసి
నీవు స్నేహితుల మంచి మాటలు స్వీకరించు, అబద్ధాన్ని కాదు. శక్తివంతులతో కలహం చేస్తే, నువ్వు కష్టాల్లో పడతావు.
దదాతి యత్పార్థివ యత్కరతి యద్వా తపస్తప్యతి యఞ్జుహోతి। న తస్య నాశోఽస్తి న చాపకర్షో నాన్యస్తదశ్నాతి స ఏవ కర్తా
ఒక రాజు ఏమి ఇస్తాడో, ఏ పనులు చేస్తాడో, ఏ తపస్సు ఆచరిస్తాడో, ఏ యజ్ఞం చేస్తాడో — వాటిలో ఏదీ నశించదు, తగ్గిపోదు. వాటి ఫలితాన్ని మరొకరు అనుభవించరు; ఆ ఫలితం పూర్తిగా ఆ రాజుకే చెందుతుంది.
ఇదం మహాఖ్యానమనుత్తమం హితం బహుశ్రుతానాం గతరోషరాగిణామ్। సమీక్ష్య లోకే బహుధా ప్రధారితం త్రివర్గదృష్టిః పృథివీముపాశ్నుతే
ఈ గొప్ప, అపూర్వమైన కథ శాస్త్రాలు బాగా తెలిసినవారికి, కోపం, మోహం తగ్గినవారికి ఎంతో మేలు చేస్తుంది. ఈ లోకంలో దీన్ని బాగా పరిశీలించి, విస్తృతంగా చెప్పబడినది. ధర్మ, అర్ధ, కామాలను గమనించే వారు భూమిపై సుఖంగా జీవిస్తారు.
ఏతత్పుణ్యతమం రాజన్యయాతేశ్చరితం మహత్। యచ్ఛ్రుత్వా శ్రావయిత్వా చ స్వర్గం యాన్తీహ మానవాః
ఇది రాజుల నడవడిలో అత్యంత పుణ్యమైన, గొప్ప కథ. దీన్ని వినేవారు, ఇతరులకు వినిపించేవారు ఈ లోకంలోనే స్వర్గాన్ని పొందుతారు.
భగవన్నేవమేవైతద్యథా వదసి నారద। ఇచ్ఛామి చాహమప్యేవం న త్వీశో భగవన్నహమ్
భగవంతుడా, నారదా! మీరు చెప్పింది నిజమే. నేను కూడా అలాగే కోరుకుంటున్నాను. కానీ భగవంతుడా, నాకు నా మీద అధికారముండదు.
ఏవముక్త్వా తతః కృష్ణమభ్యభాషత కౌరవః । స్వర్గ్యం లోక్యం చ మామాత్థ ధర్మ్యం న్యాయ్యం చ కేశవ
అలా చెప్పిన తర్వాత కౌరవుడు కృష్ణుడితో ఇలా అన్నాడు: 'కేశవా! నీవు నాకు స్వర్గాన్ని, లోకంలో శ్రేయస్సును, ధర్మాన్ని, న్యాయాన్ని వివరంగా చెప్పావు.'
న త్వహం స్వవశస్తాత క్రియమాణం న మే ప్రియమ్ । `న మంస్యన్తే దురాత్మానః పుత్రా మమ జనార్దన
కానీ నన్ను నేను నియంత్రించుకోలేను, ప్రియమైనవాడా. జరుగుతున్నది నాకు ఇష్టం లేదు. దుర్మార్గమైన నా కుమారులు నన్ను పట్టించుకోరు, జనార్దనా.