దానం తపః సంత్యమథాఽపి ధర్మో హ్రీః శ్రీః క్షమా సౌమ్యమథో విధిత్సా। రాజన్నేతాన్యప్రమేయాణి రాజ్ఞః శిబేః స్థితాన్యప్రతిమస్య బుద్ధ్యా
దానం, తపస్సు, సత్యం, ధర్మం, లజ్జ, ఐశ్వర్యం, సహనం, మృదుత్వం, చేయాలనే కోరిక—ఈ అపారమైన గుణాలన్నీ రాజా, శిబి మనసులో నిలిచిపోయాయి.
ఏవం వృత్తో హ్రీనిషేవశ్చ యస్మా- త్తస్మాచ్ఛిబిరత్యగాద్వై రథేన
ఇలాంటి ఆచరణ, లజ్జతో జీవించినందువల్లే శిబి తన రథంతో మమ్మల్ని మించి వెళ్లిపోయాడు.
పృచ్ఛామి త్వాం నృపతే బ్రూహి సత్యం కుతశ్చ కశ్చాసి సుతశ్చ కస్య। కృతం త్వయా యద్ధి న తస్య కర్తా లోకే త్వదన్యః క్షత్రియో బ్రాహ్మణో వా
రాజా! నేను నిన్ను అడుగుతున్నాను, నిజం చెప్పు: నువ్వెక్కడి వాడు, ఎవరు, ఎవరి కుమారుడు? నువ్వు చేసిన పనిని లోకంలో మరే క్షత్రియుడు గానీ, బ్రాహ్మణుడు గానీ చేయలేరు.
యయాతిరస్మి నహుషస్య పుత్రః పూరోః పితా సార్వబౌమస్త్విహాసమ్। గుహ్యం చార్థం మామకేభ్యో బ్రవీమి మాతామహోఽహం భవతాం ప్రకాశమ్
నేను నహుషుని కుమారుడైన యయాతిని, పూరువు తండ్రిని, ఈ భూమికి అధిపతిని; ఈ రహస్య విషయాన్ని మీకు బహిరంగంగా చెబుతున్నాను—నేను మీ మామయ్యను.
సర్వామిమాం పృథివీం నిర్జిగాయ దత్త్వా ప్రతస్థే విపినం బ్రాహ్మణేభ్యః। మేధ్యానశ్వానేకశతాన్సురూపాం- స్తదా దేవాః పుణ్యభాజో భవన్తి
ఈ భూమంతా జయించి, బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చి, అరణ్యంలోకి వెళ్లాను; వంద శుద్ధమైన, మంచి గుర్రాలను ఇచ్చాను—అప్పుడు దేవతలు పుణ్యఫలాన్ని పొందుతారు.
అదామహం పృథివీం బ్రాహ్మణేభ్యః పూర్ణామిమామఖిలాం వాహనేన। గోభిః సువర్ణేన ధనైశ్చ ముఖ్యై- స్తదాఽదదం గాః శథమర్బుదాని
నేను ఈ భూమంతా, సంపూర్ణంగా, వాహనాలతో, ఆవులతో, బంగారంతో, ముఖ్యమైన ధనాలతో బ్రాహ్మణులకు ఇచ్చాను; అప్పుడు కోటి ఆవులను కూడా దానం చేశాను.
సత్యేన మే ద్యౌశ్చ వసున్ధరా చ తథైవాగ్నిజ్వర్లతే మానుషేషు। న మే వృథా వ్యాహృతమేవ వాక్యం సత్యం హి సన్తః ప్రతిపూజయన్తి
నా సత్యవాక్కుతోనే ఆకాశం, భూమి, అలాగే మానవుల్లో అగ్ని నిలబడుతున్నాయి; నేను చెప్పిన మాట వృథా కాదు, ఎందుకంటే మంచి వారు సత్యాన్ని ఎల్లప్పుడూ గౌరవిస్తారు.
యదష్టక ప్రబ్రవీమీహ సత్యం ప్రతర్దనం చౌషదశ్విం తథైవ। సర్వే చ లోకా మునయశ్చ దేవాః సత్యేన పూజ్యా ఇతి మే మనోగతమ్
అష్టకా! నేను ఇక్కడ చెప్పేది సత్యమే, అలాగే ప్రతర్దనుడికీ, ఉశదశ్వికీ కూడా; అన్ని లోకాలు, ఋషులు, దేవతలు సత్యంతో గౌరవించబడతారు—ఇది నా మనసులో నిశ్చయం.
యో నః స్వర్గజితః సర్వాన్యథావృత్తం నివేదయేత్। అనసూయుర్ద్విజాగ్ర్యేభ్యః స లభేన్నః సలోకతామ్
మనలో ఎవరు అయినా స్వర్గాన్ని పొందినవారు, అసూయ లేకుండా, బ్రాహ్మణులకు వేరే విధంగా చెప్పినా, అతడు మన లోకాన్ని పొందలేడు.
ఏవం రాజా స మహాత్మా హ్యతీవ స్వైర్దౌహిత్రైస్తారితోఽమిత్రసాహ। త్యక్త్వా మహీం పరమోదారకర్మా స్వర్గం గతః కర్మభిర్వ్యాప్య పృథ్వీమ్
అలా, ఆ మహాత్ముడు రాజు తన మనవళ్ల సహాయంతో, భూమిని వదిలి, అత్యుత్తమ కార్యాలు చేసి, తన కర్మలతో భూమిని పరిపూర్ణం చేసి, స్వర్గానికి చేరుకున్నాడు.
పుత్రం యయాతేః ప్రబూహి పూరుం ధర్మభృతాం వరమ్। ఆనుపూర్వ్యేణ యే చాన్యే పూరోర్వంశవివర్ధనాః
యయాతి కుమారుడైన పూరువును, ధర్మబద్ధులందరిలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని, అలాగే పూరువు వంశాన్ని పెంచిన ఇతరులను కూడా వరుసగా వివరించండి.
విస్తరేణ పునర్బ్రూహి దౌష్యన్తేర్జనమేజయాత్। సంబభూవ యథా రాజా భరతో ద్విజసత్తమ
దుశ్యంతుని కుమారుడైన జనమేజయ నుండి రాజు భరతుడు ఎలా జన్మించాడో, దయచేసి విస్తారంగా మళ్లీ వివరించండి, మునిశ్రేష్ఠ.
పూరుర్నృపతిశార్దూలో యథైవాస్య పితా నృప। ధర్మనిత్యః స్థితో రాజ్యే శక్రతుల్యపరాక్రమః
పూరువు రాజులలో సింహంలాంటి వాడు. తన తండ్రిలాగే ధర్మానికి నిత్యం కట్టుబడి, తన రాజ్యంలో స్థిరంగా ఉండి, పరాక్రమంలో ఇంద్రునితో సమానంగా ఉండేవాడు.
ప్రవీరేశ్వరరౌద్రాశ్వాస్త్రయః పుత్రా మహారథాః। పూరోః పౌష్ట్యామజాయన్త ప్రవీరో వంశకృత్తతః
పూరువుకు పౌష్ట్య అనే భార్య ద్వారా ప్రవీరుడు, ఐశ్వరుడు, రౌద్రాశ్వుడు అనే ముగ్గురు మహారథులు కుమారులుగా పుట్టారు. వారిలో ప్రవీరుడు వంశాన్ని కొనసాగించాడు.
మనస్యురభవత్తస్మాచ్ఛూరసేనీసుతః ప్రభుః। పృథివ్యాశ్చతురన్తాయా గోప్తా రాజీవలోచనః
ఆ ప్రవీరుని వంశంలో శూరసేనికి పుట్టిన మహాబలుడు మనస్యుడు జన్మించాడు. అతడు పదునైన కనులు కలిగి, నాలుగు వైపులా ఉన్న భూమిని రక్షించాడు.
శక్తః సంహననో వాగ్మీ సౌవీరీతనయాస్త్రయః। మనస్యోరభవన్పుత్రాః శూరాః సర్వే మహారథాః
మనస్యునికి సౌవీర రాజు కుమార్తె ద్వారా శక్తుడు, సంహననుడు, వాగ్మీ అనే ముగ్గురు కుమారులు పుట్టారు. వీరంతా మహారథులు, పరాక్రమశాలులు.
అన్వగ్భానుప్రభృతయో మిశ్రకేశ్యాం మనస్వినః। రౌద్రాశ్వస్య మహేష్వాసా దశాప్సరసి సూనవః
రౌద్రాశ్వునికి మిశ్రకేశి అనే అప్సరసుతో అన్వగ్భాను మొదలైన పది తెలివైన కుమారులు పుట్టారు. వారందరూ గొప్ప విలువిదులు.
యజ్వానో జజ్ఞిరే శూరాః ప్రజావన్తో బహుశ్రుతాః। సర్వే సర్వాస్త్రవిద్వాసః సర్వే ధర్మపరాయణాః
వారందరూ యజ్ఞాలు చేసే వారు, వీరులు, సంతానవంతులు, అనేక శాస్త్రాలలో నిపుణులు, అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవారు, ధర్మానికి పరాయణులు.
ఋచేయురథ కక్షేయుః కృకణేయుశ్చ వీర్యవాన్। స్థణ్డిలేయుర్వనేయుశ్చ జలేయుశ్చ మహాయశాః
వీరులైన ఋచేయు, కక్షేయు, కృకణేయు, స్థండిలేయు, వనేయు, గొప్ప ఖ్యాతి గల జలేయు—ఇలా పది మంది కుమారులు.
తేజేయుర్బలావాన్ధీమాన్సత్యేయుశ్చన్ద్రవిక్రమః। ధర్మేయుః సన్నతేయుశ్చ దశమో దేవవిక్రమః
బలవంతుడైన తేజేయు, ధీమంతుడు, చంద్రుడిలాంటి పరాక్రమం గల సత్యేయు, ధర్మేయు, సన్నతేయు, పదవవాడు దేవవిక్రముడు.
అనాధృష్టిరభూత్తేషాం విద్వాన్భువి తథైకరాట్। ఋచేయురథ విక్రాన్తో దేవానామివ వాసవః
వారిలో అనాధృష్టి విద్యావంతుడు, భూమిపై ఏకరాజుగా రాజ్యాన్ని పాలించాడు. ఋచేయు పరాక్రమంలో దేవేంద్రుని లాంటి వాడు.
అనాధృష్టిసుతస్త్వాసీద్రాజసూయాశ్వమేధకృత్। మతినార ఇతి ఖ్యాతో రాజా పరమధార్మికః
అనాధృష్టికి మతినారుడు అనే కుమారుడు జన్మించాడు. అతడు రాజసూయ, అశ్వమేధ యాగాలు చేసినవాడు, పరమధార్మికుడు.
మతినారసుతా రాజంశ్చత్వారోఽమితవిక్రమాః। తంసుర్మహానతిరథో ద్రుహ్యుశ్చాప్రతిమద్యుతిః
రాజా మతినారునికి అమితవిక్రమం గల నలుగురు కుమారులు పుట్టారు—తంసు, మహానతి, రథ, అపూర్వ తేజస్సు గల ద్రుహ్యు.
తేషాం తంసుర్మహావీర్యః పౌరవం వంశముద్వహన్। ఆజహార యశో దీప్తం జిగాయ చ వసుంధరామ్
వారిలో తంసు మహావీరుడు, పౌరవ వంశాన్ని నిలబెట్టాడు, అపూర్వమైన కీర్తిని సంపాదించి, భూమిని జయించాడు.
ఈలినం తు సుతం తంసుర్జనయామాస వీర్యవాన్। సోఽపి కృత్స్నామిమాం భూమిం విజిగ్యే జయతాం వరః
తంసు మహాబలుడు, ఇలిన అనే కుమారుణ్ణి కనుగొన్నాడు. అతడు జయాల్లో శ్రేష్ఠుడై, ఈ భూమంతటినీ జయించాడు.
రథన్తర్యాం సుతాన్పఞ్చ పఞ్చభూతోపమాంస్తతః। ఈలినో జనయామాస దుష్యన్తప్రభృతీన్నృపాన్
ఇలినుడు రథాంతర అనే భార్యతో ఐదుగురు కుమారులను కనాడు. వారు ఐదు భూతాలకు సమానమైనవారు—దుశ్యంతుడు మొదలైన రాజులు.
దుష్యన్తం శూరభీమౌ చ ప్రవసుం వసుమేవ చ। తేషాం శ్రేష్ఠోఽభవద్రాజా దుష్యన్తో దుర్జయో యుధి
దుశ్యంతుడు, శూరభీముడు, ప్రవసు, వసుమంతుడు—వీరిలో యుద్ధంలో దుర్జయుడైన దుశ్యంతుడు శ్రేష్ఠుడయ్యాడు.
దుష్యన్తాల్లక్షణాయాం తు జజ్ఞే వై జనమేజయః। శకున్తలాయాం భరతో దౌష్యన్తిరభవత్సుతః
దుశ్యంతుడు లక్షణతో కలసి జనమేజయుడిని కనగా, శకుంతలతో కలసి దుశ్యంతుని కుమారుడైన భరతుడు జన్మించాడు.
తస్మాద్భరతవంశస్య విప్రతస్థే మహద్యశః
అందువల్ల భరత వంశానికి గొప్ప పేరుప్రతిష్ట దూరదూరాల వరకు వ్యాపించింది.
భగవన్విస్తరేణేహ భరతస్య మహాత్మనః। జన్మ కర్మ చ సుశ్రూషోస్తన్మే శంసితుమర్హసి
భగవంతుడా, మహాత్ముడైన భరతుని జన్మ, కార్యాలు, అలాగే సుశ్రూషుని గురించి కూడా నాకు విపులంగా వినాలని ఉంది. దయచేసి వాటిని నాకు వివరంగా చెప్పండి.