న మత్కృతం వైనతేయ న మాం క్రోద్ధుం త్వమర్హసి। దత్తాభయః స సుముఖో విష్ణునా ప్రభవిష్ణునా । శ్రత్వా పురన్దరేణోక్తమువాచ వినతాసుతః
వినతా కుమారుడా, ఇది నా వల్ల జరగలేదు. నన్ను కోపపడకూడదు. ఆ దయగలవాడు విష్ణువు చేత రక్షణ పొందాడు. పురందరుడు చెప్పిన మాటలు విని వినతా కుమారుడు ఇలా అన్నాడు.
ఏతచ్చైవాహమర్హామి భూయశ్చ బలవృత్రహన్। త్రైలోక్యస్యేశ్వరో యోఽహం పరభృత్యత్వమాగతః
వృత్రాసురుడిని సంహరించినవాడా, ఇది నాకు తగినదే. అంతేకాదు, ఇంకా ఎక్కువ కూడా. నేను మూడు లోకాలకు అధిపతినైనా, ఇప్పుడు పరుడికి సేవ చేయడానికి వచ్చాను.
త్వయి తిష్ఠతి దేవేశ న విష్ణుః కారణం మమ। త్రైలోక్యరాజరాజ్యం హి త్వయి వాసవ శాశ్వతమ్
దేవేంద్రుడా, నువ్వు ఉన్నంత కాలం నాకు విష్ణువు కారణం కాదు. మూడు లోకాలకు శాశ్వత రాజ్యాధికారం నీదే వాసవా.
మమాపి దక్షస్య సుతా జననీ కశ్యపః పితా। అహమత్యుత్సహే లోకాన్సమన్తాద్వోఢుమోజసా
నా తల్లి కూడా దక్షుడి కుమార్తె, నా తండ్రి కశ్యపుడు. నా బలంతో నేను కూడా అన్ని లోకాలను మోయగలను.
అసహ్యం సర్వభూతానాం మమాపి విపులం బలమ్। మయాఽపి సుమహత్కర్మ కృతం దైతేయవిగ్రహే
నా బలం కూడా అన్ని జీవులకు తట్టుకోలేనంత గొప్పది. దైత్యులతో యుద్ధంలో నేను కూడా మహత్తర కార్యాలు చేశాను.
శ్రుతశ్రీః శ్రుతసేనశ్చ వివస్వాన్రోచనాముఖః । ప్రస్రుతః కాలకాక్షశ్చ మయాఽపి దితిజా హతాః
శ్రుతశ్రీ, శ్రుతసేన, వివస్వాన్, రోచనాముఖుడు, ప్రసృతుడు, కాలకాక్షుడు — వీరందరిని నేను సంహరించాను.
యత్తు ధ్వజస్థానగతో యత్నాత్పరిచరామ్యహమ్। వహామి చైవానుజం తే తేన మామవమన్యసే
నీ జెండాపై నిలబడి, శ్రద్ధగా సేవ చేస్తూ, నీ తమ్ముడిని కూడా మోస్తున్నాను. అందుకే నువ్వు నన్ను తక్కువగా చూస్తున్నావు.
కోఽన్యో భారసహో హ్యస్తి కోఽన్యోస్తి బలవత్తరః । మయా యోఽహం విశిష్టః సన్వహామీమం సబాన్ధవం
ఇంత భారాన్ని మోయగలవాడు ఇంకెవరు ఉన్నాడు? నన్ను మించిన బలవంతుడు ఎవరు? నేను విశిష్టుడినైనా, అతడిని బంధువులతో కలిసి మోస్తున్నాను.
అవజ్ఞాయ తు యత్తేఽహం భోజనాద్వ్యపరోపితః । తేన మే గౌరవం నష్టం త్వత్తశ్చాస్మాచ్చ వాసవ
నన్ను పట్టించుకోకుండా, నన్ను భోజనం నుండి దూరం పెట్టావు. అందువల్ల నా గౌరవం నీ దగ్గరా, నా దగ్గరా పోయింది వాసవా.
అదిత్యాం య ఇమే జాతా బలవిక్రమశాలినః । త్వమేషాం కిల సర్వేషాం బలేన బలవత్తరః
అదితి నుండి పుట్టినవారు అందరూ బలవంతులే. కానీ వారిలో నువ్వే అత్యంత బలవంతుడివని అంటారు.
సోఽహం పక్షైకదేశేన వహామి త్వాం గతక్లమః । విమృశ త్వం శనైస్తాత కోఽన్వత్ర బలవానితి
నాకు ఒక రెక్క భాగంతోనే నిన్ను అలసట లేకుండా మోస్తున్నాను. తండ్రీ, ఇక్కడ ఎవరు నిజంగా బలవంతుడో నువ్వు బాగా ఆలోచించు.
స తస్య వచనం శ్రుత్వా ఖగస్యోదర్కదారుణమ్। అక్షోభ్యం క్షోభయంస్తార్క్ష్యమువాచ రథచక్రభృత్
ఆకాశంలో సంచరించే తార్క్ష్యుని గాఢమైన, దృఢమైన మాటలు విని, రథచక్రాన్ని మోసేవాడు అతన్ని కదిలిస్తూ ఇలా అన్నాడు.
గరుత్మన్మన్యసేత్మానం బలవన్తం సుదుర్బలమ్ । అలమస్మత్సమక్షం తే స్తోతుమాత్మానమణ్డజ
గరుత్మంతా, నువ్వు నిన్ను బలవంతుడనుకుంటున్నావు కానీ నిజానికి నీ బలం చాలా తక్కువ. మన ముందే నిన్ను నీవు పొగడడం చాలూ, అండజుడా.
త్రైలోక్యమపి మే కృత్స్నమశక్తం దేహధారణే। అహమేవాత్మనాత్మానం వహామి త్వాం చ ధారయే
మూడు లోకాలు కూడా నా శరీరాన్ని మోయలేవు. నేను నా బలంతో నన్ను మోయడమే కాకుండా, నిన్ను కూడా మోస్తున్నాను.
న త్వం వహసి మాం దోర్భ్యాం మోఘం తవ వికత్థనమ్ ।' ఇమం తావన్మమైకం త్వం బాహుం సవ్యేతరం వహ। యద్యేనం ధారయస్యేకం సఫలం తే వికత్థితమ్
నువ్వు నన్ను చేతులతో మోయడం లేదు. నీ పొగడ్తలు వృథా. ఇప్పుడు నా ఒక చేయి — కుడి కావచ్చు, ఎడమ కావచ్చు — దాన్ని మోయి. ఒకదాన్ని అయినా మోయగలిగితే నీ పొగడ్తలకు అర్ధం ఉంటుంది.
ఇత్యుక్త్వా భగవాంస్తస్య స్కన్ధే బాహుం సమాసజత్ । `ఆరోపితం సముద్వోఢుం భారం తం నాశకద్బలాత్ ।' నిపపాత స భారార్తో విహలో నష్టచేతనః
అలా చెప్పి, భగవంతుడు తన చేయిని గరుత్మంతుని భుజంపై ఉంచాడు. కానీ ఆ భారాన్ని గరుత్మంతుడు ఎంత ప్రయత్నించినా మోయలేకపోయాడు. భారానికి లోనై, అతడు చిత్తశుద్ధి కోల్పోయి పడిపోయాడు.
యావాన్హి భారః కృత్స్నాయాః పృథివ్యాః పర్వతైః సహ । ఏకస్యా దేహశాఖాయాస్తావద్భారమమన్యత
పూర్తి భూమి పర్వతాలతో కలిపి ఎంత బరువుంటుందో, అంత బరువు అతని శరీరంలోని ఒక శాఖపై ఉన్నట్టు అనిపించింది.
న త్వేనం పీడయామాస బలేన బలవత్తరః। తతో హి జీవితం తస్య న వ్యనీనశదచ్యుతః
అతను బలవంతుడైనా, తన బలంతో అతన్ని బాధించలేదు. అందువల్ల గరుత్మంతుని ప్రాణం అచ్యుతుని వల్ల నశించలేదు.
వ్యాత్తాస్యః స్రస్తకాయశ్చ విచేతా విహ్వలః ఖగః । ముమోచ పత్రాణి తదా గురుభారప్రపీడితః
నోట తెరిచి, శరీరం వదిలేసినట్టు, మనసు తికమకతో, బాధతో ఉన్న ఆ పక్షి, భారంగా మోసిన భారం తట్టుకోలేక తన రెక్కలు వదిలేసింది.
స విష్ణుం శిరసా పక్షీ ప్రణమ్య వినతాసుతః। విచేతా విహ్వలో దీనః కించిద్వచనమబ్రవీత్
వినతా కుమారుడు ఆ పక్షి, విష్ణువుకు తల వంచి నమస్కరించి, మనసు తికమకతో, దుఃఖంతో కొద్దిగా మాటలు చెప్పాడు.
భగవఁల్లోకసారస్య సదృశేన వపుష్మతా। భుజేన స్వైరముక్తేన నిష్పిష్టోఽస్మి మహీతలే
ప్రభూ! లోకాలకు సారమైన, కాంతివంతమైన నీ భుజం స్వేచ్ఛగా సాగినప్పుడు, నేను భూమిపై నలిగిపోయాను.
క్షన్తుమర్హసి మే దేవ విహ్వలస్యాల్పచేతసః। బలదాహవిదగ్ధస్య పక్షిణో ధ్వజవాసినః
దేవా! నాకు బలహీనత, తికమకతో ఉన్న పక్షిగా, నీ బలానికి కాలినట్టుగా, నీ జెండాపై నివసించే పక్షిగా ఉన్న నాకు క్షమించాలి.
న హి జ్ఞాతం బలం దేవ మయా తే పరమ విభో। తేన మన్యామ్యహం వీర్యమాత్మనో న సమం పరైః
ప్రభూ! నీ పరమ బలాన్ని నేను తెలియక, నా బలమే అందరికన్నా ఎక్కువ అని అనుకున్నాను.
తతశ్చక్రే స భగవాన్ప్రసాదం వై గరుత్మతః। మైవం భూయ ఇతి స్నేహాత్తదా చైనమువాచ హ
అప్పుడు భగవంతుడు ప్రేమతో గరుత్మంతునికి కృప చూపి, 'ఇలా మళ్లీ జరగకూడదు' అని చెప్పాడు.
పాదాఙ్గుష్ఠేన చిక్షేప సుముఖం గరుడోరసి। తతః ప్రభృతి రాజేన్ద్ర సహసర్పేణ వర్తతే
విష్ణువు తన పాదం వేలితో గరుత్మంతుని ఛాతీని తాకాడు. అప్పటి నుంచి, రాజా! గరుత్మంతుడు పాము తోడుగా ఉండసాగాడు.
ఏవం విష్ణుబలాక్రాన్తో గర్వనాశముపాగతః। గరుడో బలవాన్రాజన్వైనతేయో మహాయశాః
ఇలా విష్ణువు బలానికి లోనై, వినతా కుమారుడు గరుత్మంతుడు, మహాబలుడు, మహాప్రతిష్ఠ కలవాడు, గర్వాన్ని వదిలిపెట్టాడు.
తథా త్వమపి గాన్ధారే యావత్పాణ్డుసుతాన్రణే। నాసాదయసి తాన్వీరాంస్తావజ్జీవసి పుత్రక
అలాగే, గాంధార రాజకుమారా! నీవు పాండవులను యుద్ధంలో ఎదుర్కొనే వరకు జీవిస్తావు, బిడ్డా!
భీమః ప్రహరతాం శ్రేష్ఠో వాయుపుత్రో మహాబలః । ధనఞ్జయశ్చేన్ద్రసుతో న హన్యాతాం తు కం రణే
వాయుపుత్రుడు, మహాబలుడు, ప్రహారాలలో శ్రేష్ఠుడు భీముడు, ఇంద్రుని కుమారుడు ధనంజయుడు — వీరిలో ఎవ్వరూ యుద్ధంలో ఎవరినీ చంపరు.
విష్ణుర్వాయుశ్చ శక్రశ్చ ధర్మస్తౌ చాశ్వినావుభౌ । ఏతే దేవాస్త్వయా కేన హేతునా వీక్షితుం క్షమాః
విష్ణువు, వాయువు, శక్రుడు, ధర్ముడు, అశ్వినీదేవతలు — ఈ దేవతలను నీవు ఏ కారణంతో ఎదుర్కొనగలవు?
తదలం తే విరోధేన శమం గచ్ఛ నృపాత్మజ । వాసుదేవేన తీర్థేన కులం రక్షితుమర్హసి
నీ విరోధం చాలించు, రాజకుమారా! శాంతిని కోరుము. వాసుదేవుని ఆశ్రయంగా తీసుకుని, నీ వంశాన్ని కాపాడాలి.