యత్రతత్రశయో నిత్యం యేనకేనచిదాశితః। యేనకేనచిదాచ్ఛన్నః స గోవ్రత ఇహోచ్యతే
ఎక్కడ పడితే అక్కడ పడుకుని, ఏదైనా తిని, ఏదైనా కప్పుకుని ఉండేవారిని ఇక్కడ గోవ్రతాన్ని పాటించేవారని అంటారు.
పశ్య యద్యత్ర తే కశ్చిద్రోచతే గుణతో వరః । వరయిష్యామి తం గత్వా యత్నమాస్థాయ మాతలే
ఇక్కడ నీకు ఎవరు గుణంగా నచ్చితే, ఓ మాతలి, నేను అక్కడికి వెళ్లి, శ్రమపడి, అతడిని ఎంచుకుంటాను.
అణ్డమేతఞ్జలే న్యస్తం దీప్యమానమివ శ్రియా । ఆప్రజానాం నిసర్గాద్వై నోద్భిద్యతి న సర్పతి
ఈ గుడ్డు చేతిలో పెట్టి మెరిసిపోతుంది; ఇది సహజంగా, పిండలలో నుంచి బయటకు రాదు, చీలిపోదు కూడా.
నాస్య జాతిం నిసర్గం వా కథ్యమానం శ్రృణోమి వై। పితరం మాతరం చాపి నాస్య జానాతి కశ్చన
దీనికి జన్మ, స్వభావం ఎవ్వరూ చెప్పడం వినిపించదు; దీని తండ్రి, తల్లి ఎవరో కూడా ఎవ్వరికీ తెలియదు.
అతః కిల మహానగ్నిరన్తకాలే సముత్థితః। ధక్ష్యతే మాతలే సర్వం త్రైలోక్యం సచరాచరమ్
అందుకే, కాలాంతంలో, ఇక్కడినుంచి గొప్ప అగ్ని పుట్టి, మూడు లోకాల్లోని చరాచరమంతా కాల్చేస్తుందని అంటారు, ఓ మాతలి.
మాతలిస్త్వబ్రవీచ్ఛ్రుత్వా నారదస్యాథ భాషితమ్ । న మేఽత్ర రోచతే కశ్చిదన్యతో వ్రజ మాచిరమ్
నారదుడు చెప్పిన మాటలు విని, మాతలి ఇలా అన్నాడు: 'ఇక్కడ నాకు ఎవరూ నచ్చరు; ఆలస్యం చేయకుండా ఇంకెక్కడికైనా వెళ్ళు.'
హిరణ్యపురమిత్యేతత్ఖ్యాతం పురవరం మహత్। దైత్యానాం దానవానాం చ మాయాశతవిచారిణామ్
ఈ మహా నగరాన్ని హిరణ్యపురం అంటారు; ఇది దైత్యులు, దానవులు, అనేక మాయలు తెలిసినవారి నగరం.
అనల్పేన ప్రయత్నేన నిర్మితం విశ్వకర్మణా । మయేన మనసా సృష్టం పాతాలతలమాశ్రితమ్
విశ్వకర్మ ఎంతో శ్రమతో నిర్మించిన ఈ నగరాన్ని, మాయుడు మనసులో ఊహించి, పాతాళంలో స్థాపించాడు.
అత్ర మాయాసహస్రాణి వవికుర్వాణా మహౌజసః । దానవా నివసన్తి స్మ శూరా దత్తవరాః పురా
ఇక్కడ, శక్తివంతమైన దానవులు, వరాలు పొంది, వేలాది మాయలు ప్రదర్శిస్తూ, ఒకప్పుడు నివసించేవారు.
నైతే శక్రేణ నాన్యేన యమేన వరుణేన వా। శక్యన్తే వశమానేతుం తథైవ ధనదేన చ
వీరిని ఇంద్రుడు గానీ, మరెవరైనా గానీ, యముడు, వరుణుడు, ధనదుడు కూడా వశపరచలేరు.
అసురాః కాలఖఞ్జాశ్చ తథా వుష్ణుపదోద్భవాః । నైర్ఋతా యాతుధానాశ్చ బ్రహ్మపాదోద్భవాశ్చ యే
ఇక్కడ అసురులు, కాలకంజులు, విష్ణు పాదాలనుంచి పుట్టినవారు, నైరుతులు, యాతుధానులు, బ్రహ్మ పాదాలనుంచి పుట్టినవారు నివసిస్తున్నారు.
దంష్ట్రిణో భీమవేగాశ్చ వాతవేగపరాక్రమాః । మాయావీర్యోపసంపన్నా నివసన్త్యత్ర మాతలే
ఇక్కడ, ఓ మాతలి, పంజాలున్న, భయంకర వేగంతో, గాలి వేగానికి సమానమైన శక్తితో, మాయాశక్తి కలిగినవారు నివసిస్తున్నారు.
నివాతకవచా నామ దానవా యుద్ధదుర్మదాః । జానాసి చ యథా శక్రో నైతాఞ్శక్రోతి బాధితుం
నివాతకవచ అనే దానవులు యుద్ధంలో భయంకరంగా ఉంటారు. శక్రుడు వారిని ఓడించలేకపోతాడని నీకు తెలుసు.
బహుశో మాతలే త్వం చ తవ పుత్రశ్చ గోముఖః । నిర్భగ్నో దేవరాజశ్చ సహపుత్రః శచీపతిః
మాతలి, నీవు, నీ కుమారుడు గోముఖుడు, దేవేంద్రుడు, ఆయన కుమారుడు — మీరు అందరూ ఎన్నోసార్లు ఓడిపోయారు.
పశ్య వేశ్మాని రౌక్మాణి మాతలే రాజతాని చ । కర్మణా విధియుక్తేన యుక్తాన్యుపగతాని చ
మాతలి, ఈ బంగారు, వెండి మేడలు చూడు. ఇవన్నీ నియమిత కర్మల వల్ల లభించాయి.
వైదూర్యమణిచిత్రాణి ప్రవాలరుచిరాణి చ । అర్కస్ఫటికశుభ్రాణి వజ్రసారోఞ్జ్వలాని చ
ఇవి వజ్ర మాణిక్యాలు, పచ్చలు, ప్రవాళాలు, సూర్యకాంతి రత్నాలు, మెరిసే వజ్రాలతో అలంకరించబడ్డాయి.
పార్థివానీవ చాభాస్తి పద్మరాగమయాని చ। శైలానీవ చ దృశ్యన్తే దారవాణీవ చాప్యుత
కొన్ని భూమిపై ఉన్న రాజమహళ్లలా మెరిసిపోతున్నాయి, కొన్ని పద్మరాగంతో తయారయ్యాయి, కొన్ని కొండల్లా కనిపిస్తున్నాయి, మరికొన్ని కలపతో చేసినవల్లా అనిపిస్తున్నాయి.
సూర్యరూపాణి చాభాన్తి దీప్తాగ్నిసదృశాని చ । మణిజాలవిచిత్రాణి ప్రాంశూని నిబిడాని చ
కొన్ని సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తున్నాయి, మరికొన్ని అగ్నిలా వెలుగుతున్నాయి. ఇవి ఎత్తుగా, దట్టంగా, మాణిక్యాల అలంకరణతో ఉన్నవి.
నైతాని శక్యం నిర్దేష్టు రూపతో ద్రవ్యతస్తథా । గుణతశ్చైవ సిద్ధాని ప్రమాణగుణవన్తి చ
ఇవి రూపంలోనో, పదార్థంలోనో వివరించలేవు. ఇవి అన్ని గుణాలతో, పరిమాణంతో, శ్రేష్ఠతతో కూడినవే.
ఆక్రీడాన్పశ్య దైత్యానాం తథైవ శయనాన్యుత । రత్నవన్తి మహార్హాణి భాజనాన్యాసనాని చ
దానవుల ఆటస్థలాలు, మంచాలు, రత్నాలతో అలంకరించబడిన విలువైన పాత్రలు, ఆసనాలు చూడు.
జలదాభాంస్తథా శైలాంస్తోయప్రస్రవణాని చ । కామపుష్పఫలాంశ్చాపి పాదపాన్కాపచారిణః
మేఘాల్లా కనిపించే కొండలు, నీటి ప్రవాహాలు, కావలసిన పుష్పాలు, ఫలాలు ఇస్తూ సంచరించే వృక్షాలు చూడు.
మాతలే కశ్చిదత్రాపి రుచిరస్తే వరో భవేత్ । అథవాఽన్యాం దిశం భూమేర్గచ్ఛావ యది మన్యసే
మాతలి, వీటిలో ఏదైనా నీకు నచ్చితే ఎంచుకో. లేకపోతే, నీకు ఇష్టం ఉంటే, మనం భూమిపై ఇంకొక ప్రాంతానికి వెళ్ళొచ్చు.
మాతలిస్త్వబ్రవీదేనం భాషమాణం తథావిధమ్ । దేవర్షే నైవ మే కార్యం విప్రియం త్రిదివౌకసామ్
అప్పుడు మాతలి అతనితో ఇలా అన్నాడు: దేవర్షీ, నాకు స్వర్గవాసులకు నచ్చని పని చేయాలనే అభిలాష లేదు.
నిత్యానుషక్తవైరా హి భ్రాతరో దేవదానవాః । పరపక్షేణ సంబన్ధం రోచయిష్యామ్యహం కథమ్
దేవతలు, దానవులు అన్నదమ్ములే అయినా, ఎప్పటికీ శత్రుత్వంతో ఉంటారు. నేను శత్రువులవైపు చేరాలని ఎలా భావించగలను?
అన్యత్ర సాధు గచ్ఛావ ద్రష్టుం నార్హామి దానవాన్ । జానామి తవ చాత్మానం హింసాత్మకమనం తథా
మనం ఇంకెక్కడికైనా వెళ్ళుదాం. నేను దానవులను చూడకూడదు. నీకు హింసకు ఆసక్తి ఉందని నాకు తెలుసు.
అయం లోకః సుపర్ణానాం పక్షిణాం పన్నగాశినామ్ । విక్రమే గమనే భారే నైషామస్తి పరిశ్రమః
ఈ లోకం సుపర్ణులది, వారు పాములను తినే పక్షులు. వీరికి శక్తి, వేగం, భారంలో ఎప్పుడూ అలసట ఉండదు.
వైనతేయసుతైః సూత పఙ్భిస్తతమిదం కులమ్ । సుముఖేన సునామ్నా చ సునేత్రేణ సువర్చసా
వినతా కుమారులైన సుముఖుడు, సునామ్నుడు, సునేత్రుడు, సువర్చసుడు వంటి పక్షులు ఈ వంశాన్ని నింపారు.
సురుచా పక్షిరాజేన సుబలేన చ మాతలే। వర్ధితాని ప్రసృత్యా వై వినాతాకులకర్తృభిః
సురుచా అనే పక్షిరాజు, సుబలుడు, వీరిని వినతా వంశస్థులు పెంచారు, మాతలి.
పక్షిరాజాభిజాత్యానాం సహస్రాణి శతాని చ। కశ్యపస్య తతో వంశే జాతైర్భూతివివర్ధనైః
పక్షిరాజ వంశానికి చెందిన వందలాది, వేలాది పక్షులు కశ్యపుని వంశంలో పుట్టి, ఐశ్వర్యంతో అభివృద్ధి చెందాయి.
సర్వే హ్యేతే శ్రియా యుక్తాః సర్వే శ్రీవత్సలక్షణాః । సర్వే శ్రియమభీప్సన్తో ధారయన్తి బలాన్యుత
వీళ్లందరికీ ఐశ్వర్యం ఉంది, అందరూ శ్రీవత్స చిహ్నం ధరించారు, అందరికీ ఐశ్వర్యం కావాలని ఉంది, అందరూ బలవంతులు.