న పశ్యేమ కురూన్సర్వాన్పాణ్డవాంశ్చైవ సంయుగే। క్షీణానుభయతః శూరాన్రాథినో రథిభిర్హతాన్
యుద్ధంలో, రెండు వైపులా వీరులు, రథసారథులు, రథారోహులు, కురువంశీయులు, పాండవులు అంతా నశించిన దృశ్యం మనం చూడకూడదు.
సమవేతాః పృథివ్యాం హి రాజానో రాజసత్తమ । అమర్షవశమాపన్నా నాశయేయురిమాః ప్రజాః
ఓ రాజశ్రేష్ఠా, భూమిపై రాజులు ఒక్కచోట చేరి, కోపానికి లోనైతే, ఈ ప్రజలను నాశనం చేస్తారు.
త్రాహి రాజన్నిమం లోకం న నశ్యేయురిమాః ప్రజాః। త్వయి ప్రకృతిమాపన్నే శేషః స్యాత్కురునన్దన
ఓ రాజా, ఈ లోకాన్ని రక్షించు. ఈ ప్రజలు నశించకుండా ఉండాలి. నీవు శాంతికి మొగ్గుచూపితే, ఓ కురునందన, కొంతమంది మిగిలిపోతారు.
శుక్లా వాదన్యా హ్రీమన్త ఆర్యాః పుణ్యాభిజాతయః ।। అన్యోన్యసచివా రాజంస్తాన్పాహి మహతో భయాత్
వారు పవిత్రులు, ఉదారులు, లజ్జాశీలులు, ఆర్యులు, పుణ్య వంశంలో పుట్టినవారు. పరస్పరం మిత్రులు కూడా. ఓ రాజా, వారిని ఈ మహా భయం నుండి రక్షించు.
శివేనేమే భూమిపాలాః సమాగమ్య పరస్పరమ్। సహ భుక్త్వా చ పీత్వా చ ప్రతియాన్తు యథాగృహమ్
ఈ భూమిపాళకులు శాంతితో కలసి, పరస్పరం భేటీ అయి, కలిసి తిని, తాగి, మునుపటిలా తమ ఇళ్లకు తిరిగి వెళ్లాలి.
సువాససః స్రగ్విణశ్చ సత్కృతా భరతర్షభ । అమర్షం చ నిరాకృత్య వైరాణి చ పరన్తప
మంచి వస్త్రాలు ధరించి, పుష్పమాలలు వేసుకుని, గౌరవింపబడుతూ, ఓ భరత వంశ శిరోమణి, కోపాన్ని, శత్రుత్వాన్ని విడిచిపెట్టి, ఓ శత్రునాశకుడా, వారు సంతోషంగా ఉండాలి.
హార్దం యత్పాణ్డవేష్వాసీత్ప్రాప్తోఽస్మిన్నాయుషః క్షయే । తదేవ తే భవత్వద్య సన్ధత్స్వ భరతర్షభ
పాండవుల మీద నీకు ఒకప్పుడు ఉన్న మానసిక సానుభూతి, వారి ప్రాణాలు ప్రమాదంలో ఉన్నప్పుడు పుట్టిన దయ, అదే మనసు నేడు నీలో కలగాలని కోరుతున్నాను, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా.
బాలా విహీనాః పిత్రా తే త్వయైవ పరివర్ధితాః । తాన్పాలయ యథాన్యాయం పుత్రాంశ్చ భరతర్షభ
వారు చిన్నపిల్లలు, తండ్రిని కోల్పోయి, నీవే వారిని పెంచావు. ఇప్పుడు నీవు నీ కుమారులను ఎలా కాపాడతావో, అలాగే న్యాయంగా వారిని కూడా రక్షించు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా.
భవతైవ హి రక్ష్యాస్తే వ్యసనేషు విశేషతః। మా తే ధర్మస్తథైవార్థో నశ్యేత భరతర్షభ
విపత్తుల సమయంలో ముఖ్యంగా నీవే వారిని రక్షించాలి. నీ ధర్మమూ, ధనమూ నశించిపోవకుండా జాగ్రత్తపడు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా.
ఆహుస్త్వాం పాణ్డవా రాజన్నభివాద్య ప్రసాద్య చ। భవతః శాసనాద్దుఃఖసముభూతం సహానుగైః
పాండవులు, రాజా, నిన్ను నమస్కరించి, నీ అనుగ్రహాన్ని కోరుతూ వచ్చారు. నీ ఆజ్ఞ వల్ల వారు తమ అనుచరులతో కలిసి ఎన్నో కష్టాలు భరించారు.
ద్వాదశేమాని వర్షాణి వనే నిర్వ్యుషితాని నః। త్రయోదశం తథాఽజ్ఞాతైః సజనే పరివత్సరమ్
పన్నెండు సంవత్సరాలు మేము అరణ్యంలో గడిపాము. పదమూడు వ సంవత్సరాన్ని గుర్తుపట్టకుండా, జనాల్లో కలిసిపోయి పూర్తిచేశాము.
స్థాతా నః సమయే తస్మిన్పితేతి కృతనిశ్చయాః । నాహాస్మ సమయం తాత తచ్చ నో బ్రాహ్మణా విదుః
ఆ ఒప్పందాన్ని మేము పాటించాలనే నిశ్చయంతో ఉన్నాము, తండ్రీ. మేము ఆ ఒప్పందాన్ని ఎక్కడా ఉల్లంఘించలేదు; బ్రాహ్మణులు కూడా దీనికి సాక్షులు.
తస్మిన్నః సమయే తిష్ఠ స్థితానాం భరతర్షభ । నిత్యం సంక్లేశితా రాజన్స్వరాజ్యాంశం లభేమహి
మేము ఆ ఒప్పందాన్ని గౌరవించాము, నీవు కూడా అదే విధంగా నడుచుకో, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా. ఎప్పుడూ బాధపడుతూ ఉన్న మేము, రాజా, మా రాజ్య భాగాన్ని పొందగలుగుతాము.
త్వం ధర్మమర్థం సంజానన్సమ్యఙ్వస్త్రాతుమర్హసి ।। గురుత్వం భవతి ప్రేక్ష్య బహూన్క్లేశాంస్తితిక్ష్మహే
ధర్మమూ, ధనమూ తెలిసిన నీవు, మమ్మల్ని న్యాయంగా కాపాడాలి. నీ గొప్పతనం చూసి మేము ఎన్నో కష్టాలను సహిస్తున్నాము.
స భవాన్మాతృపితృవ్రదస్మాసు ప్రతిపద్యతామ్ ।। గురోర్గరీయసీ వృత్తిర్యా చ శిష్యస్య భారత
నీవు మమ్మల్ని తల్లి, తండ్రిలా చూసుకోవాలి. గురువు ప్రవర్తన శిష్యుని కన్నా గొప్పది, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా.
వర్తామహే త్వయి చ తాం త్వం చ వర్తస్వ నస్తథా ।। పిత్రా స్థాపయితవ్యా హి వయముత్పథమాస్థితాః
మేము నీతో ఆ విధంగా ప్రవర్తిస్తున్నాము, నీవు కూడా మాతో అలాగే ఉండాలి. మేము తప్పుదారి పట్టినప్పుడు తండ్రే మళ్లీ సరిదిద్దాలి.
సంస్థాపయ పథిప్వస్మాంస్తిష్ఠ ధర్మే సువర్త్మని ।। ఆహుశ్చేమాం పరిషదం పుత్రాస్తే భరతర్షభ
మమ్మల్ని సత్పథంలో నిలిపి, ధర్మంలో నిలబడాలి. నీ కుమారులు ఈ సభలో ఇదే మాటలు చెప్పారు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా.
ధర్మజ్ఞేషు సభాసత్సు నేహ యుక్తమసాంప్రతమ్ ।। యత్ర ధర్మో హ్యధర్మేణ సత్యం యత్రానృతేన చ
ధర్మాన్ని తెలిసినవారు ఉన్న సభలో, ధర్మానికి విరుద్ధంగా ప్రవర్తించడం సరికాదు. అక్కడ ధర్మం, అధర్మం చేత, సత్యం, అసత్యం చేత జయించబడితే—
హన్యతే ప్రేక్షమాణానాం హతాస్తత్ర సభాసదః ।। విద్ధో ధర్మో హ్యధర్మేణ సభాం యత్ర ప్రపద్యతే
అక్కడ, అందరూ చూస్తుండగా, ధర్మం నశించిపోతుంది; ఆ సభలో ఉన్నవారు కూడా నాశనం అవుతారు. అధర్మం చేత గాయపడిన ధర్మం ఆ సభలోకి వచ్చినప్పుడు—
నచాస్య శల్యం కృన్తన్తి విద్ధాస్తత్ర సభాసదః ।। ధర్మ ఏతానారుజతి యథా నద్యనుకూలజాన్
ఆ గాయం తొలగించకపోతే, ఆ సభలో ఉన్నవారు నాశనం అవుతారు. ధర్మం, నది ఒడ్డున పుట్టిన మొక్కల్ని నీరు వదిలిపెట్టినట్లు, వారిని వదిలిపెడుతుంది.
యే ధర్మమనుపశ్యన్తస్తూష్ణీం ధ్యాయన్త ఆసతే । తే సత్యమాహుర్ధర్మ్యం చ న్యాయ్యం చ భరతర్షభ
ధర్మాన్ని తెలుసుకుని, మౌనంగా ఆలోచిస్తూ కూర్చుంటే, వారు చెప్పేది సత్యమూ, ధర్మమూ, న్యాయమూ అవుతాయని అంటారు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా.
శక్యం కిమన్యద్వక్తుం తే దానాదన్యఞ్జనేశ్వర । బ్రువన్తు తే మహీపాలాః సభాయాం యే సమాసతే
దానం, న్యాయం తప్ప నీకు ఇంకేమీ చెప్పడం సాధ్యం కాదు, ఓ రాజాధిరాజా. ఈ సభలో ఉన్న రాజులు మాట్లాడనివ్వు.
ధర్మార్థౌ సంప్రధార్యైవ యది సత్యం బ్రవీమ్యహమ్ । ప్రముఞ్చోమాన్మృత్యుపాశాత్క్షత్రియాన్పురుషర్షభ
ధర్మమూ, ధనమూ పరిగణించి, నేను సత్యాన్ని మాట్లాడితే, మమ్మల్ని మరణపు ఉయ్యాల నుంచి విడిపించు, ఓ పురుషశ్రేష్ఠా.
ప్రశామ్య భరతశ్రేష్ఠ మా మన్యువశమన్వగాః । పిత్ర్యం తేభ్యః ప్రదాయాంశం పాణ్డవేభ్యో యథోచితమ్ । తతః సపుత్రః సిద్ధార్థో భుఙ్క్ష భోగాన్పరన్తప
శాంతంగా ఉండు, ఓ భరతవంశశ్రేష్ఠా; కోపానికి లోనవద్దు. పాండవులకు తగిన విధంగా పితృసంపత్తిలో వాటా ఇవ్వు. అప్పుడు నీ కుమారులతో కలిసి సుఖంగా, విజయవంతంగా జీవించు, ఓ శత్రునాశకా.
అజాతశత్రుం జానీషే స్థితం ధర్మే సతాం సదా। సపుత్రే త్వయి వృత్తిం చ వర్తతే యాం నరాధిప
ధర్మంలో ఎప్పుడూ నిలబడే అజాతశత్రువును నువ్వు తెలుసు. నరాధిప, అతను నీవు, నీ కుమారుల పట్ల ఎప్పుడూ మంచిగా ప్రవర్తించాడు.
దాహితశ్చ నిరస్తశ్చ త్వామేవోపాశ్రితః పునః । ఇన్ద్రప్రస్థం త్వయైవాసౌ సపుత్రేణ వివాసితః
అతను కాలిపోయి, బయటకు పంపించబడ్డా, మళ్లీ నీ వద్ద ఆశ్రయం కోరాడు. నీవే అతనిని, అతని కుమారులతో కలిసి, ఇంద్రప్రస్థం నుంచి వెళ్లగొట్టావు.
స తత్ర వివసన్సర్వాన్వశమానీయ పార్థివాన్। త్వన్ముఖానకరోద్రాజన్న చ త్వామత్యవర్తత
అతను అక్కడ వనవాసంలో ఉన్నప్పుడు, నీ ఆజ్ఞతో అన్ని రాజులను తనవశం చేసుకున్నాడు రాజా, కానీ ఎప్పుడూ నీ మాటకు విరుద్ధంగా ప్రవర్తించలేదు.
తస్యైవం వర్తమానస్య సౌబలేన జిహీర్షతా। రాష్ట్రాణి ధనధాన్యం చ ప్రయుక్తః పరమోపధిః
అతను ఇలా నడుచుకుంటూ ఉండగా, సౌబలుడు అతని రాజ్యం, ధనం, ధాన్యాన్ని దక్కించుకోవాలని ఆశించి, అతి మోసాన్ని చేశాడు.
స తామవస్థాం సంప్రాప్య కృష్ణాం ప్రేక్ష్య సభాం గతామ్। క్షత్రధర్మాదమేయాత్మా నాకమ్పత యుధిష్ఠిరః
అలాంటి స్థితిలో, కృష్ణను సభలోకి లాక్కొచ్చిన దృశ్యం చూసినా, అపారమైన మనస్సు కల యుధిష్ఠిరుడు క్షత్రియ ధర్మం నుంచి వెనక్కి తగ్గలేదు.
అహం తు తవ తేషాం చ శ్రేయ ఇచ్ఛామి భారత । ధర్మాదర్థాత్సుఖాచ్చైవ మా రాజన్నీనశః ప్రజాః
భారతా, నేను నీవు, వారు ఇద్దరికీ మేలు కావాలని కోరుకుంటున్నాను. రాజా, ధర్మం, లాభం, సుఖం కోసం ప్రజలు నాశనం కాకుండా చూడాలి.