ఏకః కర్ణః పరాఞ్జేతుం సమర్థ ఇతి నిశ్చితమ్ । ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్బుద్ధేః స శమం నోపయాస్యతి
'కర్ణుడు ఒక్కడే శత్రువులను ఓడించగలడని ధృతరాష్ట్రుని దుర్మార్గుడు నమ్ముతున్నాడు. అందువల్ల శాంతి కలుగదు.'
సంవిచ్చ ధార్తరాష్ట్రాణాం సర్వేషామేవ కేశవ । శమే ప్రయతమానస్య తవ సౌభ్రాత్రకాఙ్క్షిణః
'ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల మనసు తెలుసుకుని, కేశవా! మీరు అన్నదమ్ముల ప్రేమతో శాంతి కోసం ప్రయత్నిస్తున్నారు.'
న పాణ్డవానామస్మాభిః ప్రతిదేయం యథోచితమ్ । ఇతి వ్యవసితాస్తేషు వచనం స్యాన్నిరర్థకమ్
మేము పాండవులకు తగినట్టు ఏమీ తిరిగి ఇవ్వలేము. అందువల్ల, నీ మాటలు వాళ్ల మధ్య వ్యర్థంగా మారతాయి.
యత్ర సూక్తం దురుక్తం చ సమం స్యాన్మధుసూదన । న తత్ర ప్రలపేత్ప్రాజ్ఞో బధిరేష్వివ గాయనః
ఎక్కడ మంచి మాట, చెడు మాట రెండూ ఒకటేలా పరిగణిస్తారో, మధుసూదన, అక్కడ జ్ఞానులు మాట్లాడరాదు — అది చెవిటివాళ్ల మధ్య పాడే వాడిలా అవుతుంది.
అవిజానత్సు మూఢేషు నిర్మర్యాదేషు మాధవ । తత్త్వం వాక్యం బ్రువన్నిన్ద్యశ్చణ్డాలేషు ద్విజో యథా
తెలివిలేని, మూర్ఖులు, నియమాలు లేని వాళ్ల మధ్య, మాధవా, నిజం చెప్పడం నిందకు గురవుతుంది — అది చండాలుల మధ్య బ్రాహ్మణుడు ఉన్నట్టు.
సోఽయం బలస్థో మూఢశ్చన కరిష్యతి తే వచః । తస్మిన్నిరర్థకం వాక్యముక్తం సంపత్స్యతే తవ
ఈ వాడు బలవంతుడు, మూర్ఖుడు కూడా. నీ మాట వినడు. నీవు చెప్పేది అంతా వ్యర్థమే అవుతుంది.
తేషాం సముపవిష్టానాం సర్వేషాం పాపచేతసామ్ । తవ మధ్యావతరణం మమ కృష్ణ న రోచతే
పాపపు మనసు ఉన్న వాళ్లు అందరూ అక్కడ కూర్చున్నారు. కృష్ణా, వాళ్ల మధ్యకు నువ్వు వెళ్లడం నాకు ఇష్టం లేదు.
దుర్బుద్ధీనామశిష్టానాం బహూనాం దుష్టచేతసామ్ । ప్రతీపం వచనం మధ్యే తవ కృష్ణ న రోచతే
చెడ్డ మనసు ఉన్న, నియమాలు లేని, దురుద్దేశ్యంతో ఉన్నవాళ్లు చాలామంది ఉన్న చోట, కృష్ణా, వాళ్ల మధ్య నువ్వు ఎదురు మాటలు చెప్పడం నాకు నచ్చదు.
అనుపాసితవృద్ధత్వాచ్ఛ్రియో దర్పాచ్చ మోహితః । వయోదర్పాదమర్షాచ్చ న తే శ్రేయో గ్రహీష్యతి
పెద్దవాళ్లను గౌరవించని, ధనంతో, గర్వంతో మాయలో పడిపోయిన, యవ్వనంతో, కోపంతో మత్తులో ఉన్న వాడు తనకు మేలు జరిగేదాన్ని అంగీకరించడు.
బలం బలవదప్యస్య యది వక్ష్యసి మాధవ । త్వయ్యస్య మహతీ శఙ్కా న కరిష్యతి తే వచః
మాధవా, నీవు అతని బలం గురించి చెప్పినా, అతనికి నీ మీద పెద్ద అనుమానం ఉంటుంది. నీ మాట వినడు.
నేదమద్య యుధా శక్యమిన్ద్రేణాపి సహామరైః । ఇతి వ్యవసితాః సర్వే ధార్తరాష్ట్రా జనార్దన
ఈ రోజు యుద్ధంలో దేవతలతో కూడిన ఇంద్రుడికీ గెలవడం సాధ్యం కాదు. ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు అందరూ ఇదే నిర్ణయానికి వచ్చారు, జనార్దన.
తేష్వేవముపపన్నేషు కామక్రోధానువర్తిషు । సమర్థమపి తే వాక్యమసమర్థం భవిష్యతి
కామం, కోపానికి లోనై ఉన్న వాళ్ల మధ్య, నీవు ఎంత మంచి మాట చెప్పినా అది ఫలించదు.
మధ్యే తిష్ఠన్హస్త్యనీకస్య మన్దో రథాశ్వయుక్తస్య బలస్య మూఢః। దుర్యోధనో మన్యతే బీతభీతిః కృత్స్నా మయేయం పృథివీ జితేతి
ఏనుగుల సేన మధ్య, రథాలు, గుర్రాలు ఉన్న బలగంలో, మూర్ఖుడైన దుర్యోధనుడు భయంతో ఉన్నా, ధైర్యంగా నటిస్తూ, ఈ భూమంతా తానే గెలిచేశానని అనుకుంటున్నాడు.
ఆశంసతే వై ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రో మహారాజ్యమసపత్నం పృథివ్యామ్। తస్మిఞ్శమః కేవలో నోపలభ్యో బద్ధం సన్తం మన్యతే లబ్ధమర్థమ్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు భూమిపై ఎవ్వరూ ఎదురులేని మహారాజ్యాన్ని ఆశిస్తున్నాడు. అతనిలో నిజమైన శాంతి ఉండదు. కట్టిపడేసినదాన్ని సంపాదించుకున్నదిగా భావిస్తున్నాడు.
పర్యస్తేయం పృథివీ కాలపక్వా దుర్యోధనార్థే పాణ్డవాన్యోద్ధుకామాః । సమాగతాః సర్వయోధాః పృథివ్యాం రాజానశ్చ క్షితిపాలైః సమేతాః
ఈ భూమి కాలానికి లోనై చుట్టుముట్టబడి ఉంది. దుర్యోధనుని కోసం పాండవులు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు. భూమిపై ఉన్న యోధులంతా, రాజులు తమ రక్షకులతో కూడి వచ్చారు.
సర్వే చైతే కృతవైరాః పురస్తా- త్త్వయా రాజానో హృతసారాశ్చ కృష్ణ । తవోద్వేగాత్సంశ్రితా ధార్తరాష్ట్రా- న్సుసంహతాః సహ కర్ణేన వీరాః
కృష్ణా, నువ్వు ముందు వారిని శత్రువులుగా మార్చావు. ఆ రాజులు బలహీనమయ్యారు. నీ భయంతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, కర్ణుడు, వీరులు అందరూ కలిసి ఉన్నారు.
న తన్మతం మమ దాశార్హవీర
దాశార్హ వంశ వీరా, అది నా అభిప్రాయం కాదు.
తేషాం సముపవిష్టానాం బహూనాం దుష్టచేతసామ్। కథం మధ్యం ప్రపద్యేథాః శత్రూణాం శత్రుకర్శన
చెడ్డ మనసు ఉన్న చాలామంది అక్కడ కూర్చున్నారు. శత్రువుల మధ్య నువ్వు ఎలా వెళ్ళగలవు, శత్రువులను సంహరించే వాడా?
సర్వథా త్వం మహాబాహో దేవైరపి దురుత్సహః । ప్రభావం పౌరుషం బుద్ధిం జానామి తవ శత్రుహన్
మహాబాహువా, నిన్ను దేవతలకైనా ఎదుర్కోవడం చాలా కష్టం. నీ శక్తి, పరాక్రమం, బుద్ధి నాకు తెలుసు, శత్రువులను సంహరించేవాడా.
యా మే ప్రీతిః పాణ్డవేషు భూయఃక సా త్వయి మాధవ । ప్రేమ్ణా చ బహుమానాచ్చ సౌహృదాచ్చ బ్రవీమ్యహమ్
పాండవులపై నాకు ఉన్న ప్రేమ కన్నా నీపై మరింత ప్రేమ ఉంది, మాధవా. ప్రేమతో, గౌరవంతో, స్నేహంతోనే నేను ఇలా మాట్లాడుతున్నాను.
యా మే ప్రీతిః పుష్కరాక్ష త్వద్దర్శనసముద్భవా। సా కిమాఖ్యాయతే తుభ్యమన్తరాత్మాఽసి దేహినాం
పద్మాక్షుడా, నిన్ను చూసిన ఆనందంతో నా హృదయంలో పుట్టిన ప్రేమను నీకు చెప్పాల్సిన అవసరం ఏముంది? నీవు సర్వజీవుల హృదయాల్లో అంతరాత్మవు కదా.
విదురస్య వచః శ్రుత్వా ప్రశ్రితం పురుషోత్తమః । ఇదం హోవాచ వచనం మధురం మధుసూదనః
విదురుడు వినయంగా చెప్పిన మాటలు విని, మానవులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన మధుసూదనుడు ఈ మధురమైన మాటలు పలికాడు.
యథా వ్రూయాన్మహాప్రాజ్ఞో యథా బ్రూయాద్విచక్షణః। సథా వాచ్యస్త్వద్విధేన భవతా మద్విధః సుహృత్
ఎలా జ్ఞానులు, వివేకులు మాట్లాడతారో, అలాగే నీవు నాకు స్నేహితుడిగా చెప్పిన మాటలు నాకు తగినవే.
ధర్మార్థయుక్తం తథ్యం చ యథా త్వయ్యుపపద్యతే। తథా వచనముక్తోఽస్తి త్వయైతత్పితృమాతృవత్
ధర్మానికి, సత్యానికి అనుగుణంగా నీవు చెప్పిన మాటలు, తండ్రి తల్లి చెప్పినట్లే నాకు అనువైనవిగా ఉన్నాయి.
సత్యం ప్రాప్తం చ యుక్తం వాఽప్యేవమేవ యథాఽఽత్థ మామ్। శ్రృణుష్వాగమనే హేతుం విదురావహితో మమ
నీవు చెప్పింది నిజమైనదే, సముచితమైనదే. ఇప్పుడు నేను ఎందుకు వచ్చానో, వినయంగా విను విదురా.
దౌరాత్మ్యం ధార్తరాష్ట్రస్య క్షత్రియాణాం చ వైరితామ్। సర్వమేతదహం జానన్క్షత్తః ప్రాప్తోఽద్య కౌరవాన్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల దురాశ, క్షత్రియుల మధ్య ఉన్న శత్రుత్వాన్ని బాగా తెలుసుకుని, ఈ రోజు కౌరవుల వద్దకు వచ్చాను విదురా.
పర్యస్తాం పృథివీం సర్వాం సాశ్వాం సరథకుఞ్జరామ్ । యో మోచయేన్మృత్యుపాశాత్ప్రాప్నుయాద్ధర్మముత్తమమ్
ఈ భూమిని, గుర్రాలు, రథాలు, ఏనుగులతో సహా, మరణపు ఉచ్చులోనుంచి ఎవడు విడిపిస్తాడో, అతడు పరమధర్మాన్ని పొందుతాడు.
ధర్మకార్యం యతఞ్శక్త్యా నో చేత్ప్రాప్నోతి మానవః । ప్రాప్తో భవతి తత్పుణ్యమత్ర మే నాస్తి సంశయః
ఒకడు తన శక్తికి తగినంత ధర్మకార్యానికి ప్రయత్నించి విజయం సాధించకపోయినా, అతడికి పుణ్యం లభిస్తుంది — ఇందులో నాకు సందేహమే లేదు.
మనసా చిన్తయన్పాపం కర్మణా నాతిరోచయన్। న ప్రాప్నోతి ఫలం తస్యేత్యేవం ధర్మవిదో విదుః
మనసులో పాపాన్ని ఆలోచించి, చేతల్లో చేయకపోతే, దాని ఫలం కలగదు అని ధర్మజ్ఞులు అంటారు.
సోఽహం యతిష్యే ప్రశమం క్షత్తః కర్తుమమాయయా। కురూణాం సృఞ్జయానాం చ సఙ్గ్రానే వినశిష్యతామ్
కాబట్టి విదురా, కౌరవులు, శృఞ్జయులు యుద్ధంలో నాశనం కాకుండా, వారికి శాంతి కలిగించేందుకు నేను హృదయపూర్వకంగా ప్రయత్నిస్తాను.