తం భుక్తవన్తం వివిధాః సుశబ్దాః సూతమాగధాః । అభితుష్టువురాసీనం దాశార్హమపరాజితమ్
ఆయన భోజనం చేసిన తరువాత, అక్కడ కూర్చున్న అపరాజితుడైన దాశార్హుని సూతులు, మాగధులు మధురమైన గీతాలతో ప్రశంసించారు.
తం భుక్తవన్తమాశ్వస్తం నిశాయాం విదురోఽబ్రవీత్। నేదం సమ్యగ్వ్యవసితం కేశవాగమనం తవ
ఆయన భోజనం చేసి విశ్రాంతిగా ఉన్నప్పుడు, రాత్రి సమయంలో విదురుడు ఇలా అన్నాడు: 'కేశవా! మీరు ఇక్కడికి రావడాన్ని సరిగ్గా నిర్ణయించలేదు.'
అర్థధర్మాతిగో మన్దః సంరమ్భీ చ జనార్దన । మానఘ్నో మానకామశ్చ వృద్ధానాం శాసనాతిగః
'ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, జనార్దనా! లాభధర్మాలను పట్టించుకోడు, త్వరగా కోపపడతాడు, గౌరవాన్ని తక్కువ చేస్తాడు, గౌరవం కోరుకుంటాడు, పెద్దవారి మాటలను పట్టించుకోడు.'
ధర్మశాస్త్రాతిగో మూఢో దురాత్మా ప్రగ్రహం గతః । అనేయః శ్రేయసాం మన్దో ధార్తరాష్ట్రో జనార్దన
'ధర్మశాస్త్రాలను అతిక్రమించే, మూర్ఖుడు, దురాత్ముడు, మూర్ఖంగా మొండిగా ఉండే ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, జనార్దనా! మంచి మార్గాన్ని ఎప్పటికీ అంగీకరించడు.'
కామాత్మా ప్రాజ్ఞమానీ చ మిత్రధ్రుక్సర్వశఙ్కితా । అకర్తా చాకృతజ్ఞశ్చ త్యక్తధర్మా ప్రియానృతః
'కామానికి లోబడి, తాను తెలివైనవాడినని భావించి, స్నేహితులను నమ్మడు, అందరినీ అనుమానిస్తాడు, ఏ పనీ చేయడు, కృతజ్ఞత తెలియని వాడు, ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టి, అబద్ధాన్ని ఇష్టపడతాడు.'
మూఢశ్వాకృతబుద్ధిశ్చ ఇన్ద్రియాణామనీశ్వరః। కామానుసారీ కృత్యేషు సర్వేష్వకృతనిశ్చయః
'అతడు మూర్ఖుడు, స్థిరమైన మనస్సు లేని వాడు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకోలేని వాడు, కోరికలకు లోబడి, ఏ పనిలోనూ నిర్ణయం తీసుకోడు.'
ఏతైశ్చాన్యైశ్చ బహుభిర్దోషైరేవ సమన్వితః । త్వయోచ్యమానః శ్రేయోఽపి సంరమ్భాన్న గ్రహీష్యతి
'ఈ లోపాలతో పాటు మరెన్నో దోషాలు ఉన్నవాడైన అతడు, మీరు ఎంత మంచి మాటలు చెప్పినా, కోపంతో వాటిని అంగీకరించడు.'
భీష్మే ద్రోణే కృపే కర్ణే ద్రోణపుత్రే జయద్రథే। భూయసీం వర్తతే వృత్తిం న శమే కురుతే మనః
'భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు, కర్ణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, జయద్రథుడు వంటి వారితో అతనికి గొప్ప బలముంది. శాంతికి మనసు పెట్టడు.'
నిశ్చితం ధార్తరాష్ట్రాణాం సకర్ణానాం జనార్దన । భీష్మద్రోణముఖాన్పార్థా న శక్తాః ప్రతివీక్షితుమ్
'జనార్దనా! ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, కర్ణునితో కలిసి ఉన్నప్పుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండగా, పాండవులు వారిని ఎదుర్కొనలేరు అని నిశ్చయం.'
సేనాసముదయం కృత్వా పార్థివం మధుసూదన। కృతార్థం మన్యతే బాల ఆత్మానమవిచక్షణాః
'మధుసూదనా! రాజసేనను కూడగట్టిన ఆ మూర్ఖుడు, వివేకం లేకపోయినా తాను విజయవంతుడినని భావిస్తున్నాడు.'
ఏకః కర్ణః పరాఞ్జేతుం సమర్థ ఇతి నిశ్చితమ్ । ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్బుద్ధేః స శమం నోపయాస్యతి
'కర్ణుడు ఒక్కడే శత్రువులను ఓడించగలడని ధృతరాష్ట్రుని దుర్మార్గుడు నమ్ముతున్నాడు. అందువల్ల శాంతి కలుగదు.'
సంవిచ్చ ధార్తరాష్ట్రాణాం సర్వేషామేవ కేశవ । శమే ప్రయతమానస్య తవ సౌభ్రాత్రకాఙ్క్షిణః
'ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల మనసు తెలుసుకుని, కేశవా! మీరు అన్నదమ్ముల ప్రేమతో శాంతి కోసం ప్రయత్నిస్తున్నారు.'
న పాణ్డవానామస్మాభిః ప్రతిదేయం యథోచితమ్ । ఇతి వ్యవసితాస్తేషు వచనం స్యాన్నిరర్థకమ్
మేము పాండవులకు తగినట్టు ఏమీ తిరిగి ఇవ్వలేము. అందువల్ల, నీ మాటలు వాళ్ల మధ్య వ్యర్థంగా మారతాయి.
యత్ర సూక్తం దురుక్తం చ సమం స్యాన్మధుసూదన । న తత్ర ప్రలపేత్ప్రాజ్ఞో బధిరేష్వివ గాయనః
ఎక్కడ మంచి మాట, చెడు మాట రెండూ ఒకటేలా పరిగణిస్తారో, మధుసూదన, అక్కడ జ్ఞానులు మాట్లాడరాదు — అది చెవిటివాళ్ల మధ్య పాడే వాడిలా అవుతుంది.
అవిజానత్సు మూఢేషు నిర్మర్యాదేషు మాధవ । తత్త్వం వాక్యం బ్రువన్నిన్ద్యశ్చణ్డాలేషు ద్విజో యథా
తెలివిలేని, మూర్ఖులు, నియమాలు లేని వాళ్ల మధ్య, మాధవా, నిజం చెప్పడం నిందకు గురవుతుంది — అది చండాలుల మధ్య బ్రాహ్మణుడు ఉన్నట్టు.
సోఽయం బలస్థో మూఢశ్చన కరిష్యతి తే వచః । తస్మిన్నిరర్థకం వాక్యముక్తం సంపత్స్యతే తవ
ఈ వాడు బలవంతుడు, మూర్ఖుడు కూడా. నీ మాట వినడు. నీవు చెప్పేది అంతా వ్యర్థమే అవుతుంది.
తేషాం సముపవిష్టానాం సర్వేషాం పాపచేతసామ్ । తవ మధ్యావతరణం మమ కృష్ణ న రోచతే
పాపపు మనసు ఉన్న వాళ్లు అందరూ అక్కడ కూర్చున్నారు. కృష్ణా, వాళ్ల మధ్యకు నువ్వు వెళ్లడం నాకు ఇష్టం లేదు.
దుర్బుద్ధీనామశిష్టానాం బహూనాం దుష్టచేతసామ్ । ప్రతీపం వచనం మధ్యే తవ కృష్ణ న రోచతే
చెడ్డ మనసు ఉన్న, నియమాలు లేని, దురుద్దేశ్యంతో ఉన్నవాళ్లు చాలామంది ఉన్న చోట, కృష్ణా, వాళ్ల మధ్య నువ్వు ఎదురు మాటలు చెప్పడం నాకు నచ్చదు.
అనుపాసితవృద్ధత్వాచ్ఛ్రియో దర్పాచ్చ మోహితః । వయోదర్పాదమర్షాచ్చ న తే శ్రేయో గ్రహీష్యతి
పెద్దవాళ్లను గౌరవించని, ధనంతో, గర్వంతో మాయలో పడిపోయిన, యవ్వనంతో, కోపంతో మత్తులో ఉన్న వాడు తనకు మేలు జరిగేదాన్ని అంగీకరించడు.
బలం బలవదప్యస్య యది వక్ష్యసి మాధవ । త్వయ్యస్య మహతీ శఙ్కా న కరిష్యతి తే వచః
మాధవా, నీవు అతని బలం గురించి చెప్పినా, అతనికి నీ మీద పెద్ద అనుమానం ఉంటుంది. నీ మాట వినడు.
నేదమద్య యుధా శక్యమిన్ద్రేణాపి సహామరైః । ఇతి వ్యవసితాః సర్వే ధార్తరాష్ట్రా జనార్దన
ఈ రోజు యుద్ధంలో దేవతలతో కూడిన ఇంద్రుడికీ గెలవడం సాధ్యం కాదు. ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు అందరూ ఇదే నిర్ణయానికి వచ్చారు, జనార్దన.
తేష్వేవముపపన్నేషు కామక్రోధానువర్తిషు । సమర్థమపి తే వాక్యమసమర్థం భవిష్యతి
కామం, కోపానికి లోనై ఉన్న వాళ్ల మధ్య, నీవు ఎంత మంచి మాట చెప్పినా అది ఫలించదు.
మధ్యే తిష్ఠన్హస్త్యనీకస్య మన్దో రథాశ్వయుక్తస్య బలస్య మూఢః। దుర్యోధనో మన్యతే బీతభీతిః కృత్స్నా మయేయం పృథివీ జితేతి
ఏనుగుల సేన మధ్య, రథాలు, గుర్రాలు ఉన్న బలగంలో, మూర్ఖుడైన దుర్యోధనుడు భయంతో ఉన్నా, ధైర్యంగా నటిస్తూ, ఈ భూమంతా తానే గెలిచేశానని అనుకుంటున్నాడు.
ఆశంసతే వై ధృతరాష్ట్రస్య పుత్రో మహారాజ్యమసపత్నం పృథివ్యామ్। తస్మిఞ్శమః కేవలో నోపలభ్యో బద్ధం సన్తం మన్యతే లబ్ధమర్థమ్
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు భూమిపై ఎవ్వరూ ఎదురులేని మహారాజ్యాన్ని ఆశిస్తున్నాడు. అతనిలో నిజమైన శాంతి ఉండదు. కట్టిపడేసినదాన్ని సంపాదించుకున్నదిగా భావిస్తున్నాడు.
పర్యస్తేయం పృథివీ కాలపక్వా దుర్యోధనార్థే పాణ్డవాన్యోద్ధుకామాః । సమాగతాః సర్వయోధాః పృథివ్యాం రాజానశ్చ క్షితిపాలైః సమేతాః
ఈ భూమి కాలానికి లోనై చుట్టుముట్టబడి ఉంది. దుర్యోధనుని కోసం పాండవులు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు. భూమిపై ఉన్న యోధులంతా, రాజులు తమ రక్షకులతో కూడి వచ్చారు.
సర్వే చైతే కృతవైరాః పురస్తా- త్త్వయా రాజానో హృతసారాశ్చ కృష్ణ । తవోద్వేగాత్సంశ్రితా ధార్తరాష్ట్రా- న్సుసంహతాః సహ కర్ణేన వీరాః
కృష్ణా, నువ్వు ముందు వారిని శత్రువులుగా మార్చావు. ఆ రాజులు బలహీనమయ్యారు. నీ భయంతో ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, కర్ణుడు, వీరులు అందరూ కలిసి ఉన్నారు.
న తన్మతం మమ దాశార్హవీర
దాశార్హ వంశ వీరా, అది నా అభిప్రాయం కాదు.
తేషాం సముపవిష్టానాం బహూనాం దుష్టచేతసామ్। కథం మధ్యం ప్రపద్యేథాః శత్రూణాం శత్రుకర్శన
చెడ్డ మనసు ఉన్న చాలామంది అక్కడ కూర్చున్నారు. శత్రువుల మధ్య నువ్వు ఎలా వెళ్ళగలవు, శత్రువులను సంహరించే వాడా?
సర్వథా త్వం మహాబాహో దేవైరపి దురుత్సహః । ప్రభావం పౌరుషం బుద్ధిం జానామి తవ శత్రుహన్
మహాబాహువా, నిన్ను దేవతలకైనా ఎదుర్కోవడం చాలా కష్టం. నీ శక్తి, పరాక్రమం, బుద్ధి నాకు తెలుసు, శత్రువులను సంహరించేవాడా.
యా మే ప్రీతిః పాణ్డవేషు భూయఃక సా త్వయి మాధవ । ప్రేమ్ణా చ బహుమానాచ్చ సౌహృదాచ్చ బ్రవీమ్యహమ్
పాండవులపై నాకు ఉన్న ప్రేమ కన్నా నీపై మరింత ప్రేమ ఉంది, మాధవా. ప్రేమతో, గౌరవంతో, స్నేహంతోనే నేను ఇలా మాట్లాడుతున్నాను.