నిర్యాయ చ మహాబాహుర్వాసుదేవో మహామనాః । నివేశాయ యయౌ వేశ్య విదురస్య మహాత్మనః
బయటకు వచ్చిన మహాబాహువు, మహామనస్కుడు వాసుదేవుడు, మహాత్ముడైన విదురుని ఇంటికి వెళ్లాడు.
తమభ్యగచ్ఛద్ద్రోణశ్చ కృపో భీష్మోఽథ బాహ్లికః । కురవశ్చ మహాబాహుం విదురస్య గృహే స్థితమ్
విదురుని ఇంట్లో ఉన్న ఆ మహాబాహువును, ద్రోణుడు, కృపుడు, భీష్ముడు, బాహ్లికుడు, కౌరవులు కలిసి వచ్చారు.
త ఊచుర్మాధవం వీరం కురవో మధుసూదనమ్ । నివేదయామో వార్ష్ణేయ సరత్నాంస్తే గృహాన్వయమ్
ఆ కౌరవులు, వీరుడైన మాధవుడిని, మధుసూదనుడిని ఇలా అడిగారు: 'వృష్ణివంశజా, మేము మా ఇంట్లో ఉన్న అన్ని రత్నాలతో కూడిన ఇళ్ళను నీకు సమర్పిస్తున్నాము.'
తానువాచ మహాతేజాః కౌరవాన్మధుసూదనః । సర్వే భవన్తే గచ్ఛన్తు సర్వా మేఽపచితిః కృతా
వారికి మహాతేజస్సుతో ఉన్న మధుసూదనుడు ఇలా చెప్పాడు: 'మీ అందరూ వెళ్లండి. మీరు నాకు కావలసిన గౌరవాన్ని అందించారు.'
యాతేషు కురుషు క్షత్తా దాశార్హమపరాజితమ్। అభ్యర్చయామాస తదా సర్వకామైః ప్రయత్నవాన్
కౌరవులు వెళ్లిపోయిన తరువాత, విదురుడు దాశార్హ వంశంలో జన్మించిన అపరాజితుడైన శ్రీకృష్ణుని అన్ని కావలసిన వస్తువులతో ఎంతో శ్రద్ధగా సత్కరించాడు.
తతః క్షత్రాఽన్నపానాని శుచీని గుణవన్తి చ। ఉపాహరదనేకాని కేశవాయ మహాత్మనే
తర్వాత విదురుడు, మహాత్ముడైన కేశవునికి అనేక రకాల స్వచ్ఛమైన, రుచికరమైన అన్నపానీయాలు తీసుకొచ్చాడు.
తైతర్పయిత్వా ప్రథమం బ్రాహ్మణాన్మధుసూదనః । వేదవిద్భ్యో దదౌ కృష్ణః పరమద్రవిణాన్యపి
ముందుగా బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరిచిన తరువాత, మధుసూదనుడు వేదాలు తెలిసిన వారికి అత్యుత్తమమైన ధనాలను ఇచ్చాడు.
భుక్తవత్సు ద్విజాగ్ర్యేషు నిషణ్ణేషు వరాసనే । శుచిః సుప్రయతో భూన్వా విదురోఽన్నముపారత్
బ్రాహ్మణులు భోజనం చేసి, మంచి ఆసనాలపై కూర్చున్న తరువాత, పరిశుద్ధుడైన విదురుడు ఎంతో శ్రద్ధతో అన్నాన్ని వడ్డించాడు.
శ్రద్ధయా పరయా యుక్త ఇదం వచనమబ్రవీత్। సంవృతైస్తుష్య గోవిన్ద ఏతన్నః ధనమ్। అన్యథా హి విశేషేణ కస్త్వామర్చితుమర్హతి
గాఢమైన భక్తితో, విదురుడు ఇలా అన్నాడు: 'గోవిందా! మా దగ్గర ఉన్న ఈ చిన్న సత్కారాన్ని మీరు సంతోషంగా స్వీకరించండి. లేకపోతే, మిమ్మల్ని యథావిధిగా సత్కరించగలిగేది ఎవరు?'
తతోఽనుయాయిభిః సార్ధం మరుద్భిరివ వాసవః। విదురాన్నాని బుభుజే శుచీని గుణవన్తి చ
అనుచరులతో కూడి, ఇంద్రుడు మరుతులతో ఉన్నట్లు, విదురుడు కూడా పరిశుద్ధమైన, రుచికరమైన ఆహారాన్ని భుజించాడు.
తం భుక్తవన్తం వివిధాః సుశబ్దాః సూతమాగధాః । అభితుష్టువురాసీనం దాశార్హమపరాజితమ్
ఆయన భోజనం చేసిన తరువాత, అక్కడ కూర్చున్న అపరాజితుడైన దాశార్హుని సూతులు, మాగధులు మధురమైన గీతాలతో ప్రశంసించారు.
తం భుక్తవన్తమాశ్వస్తం నిశాయాం విదురోఽబ్రవీత్। నేదం సమ్యగ్వ్యవసితం కేశవాగమనం తవ
ఆయన భోజనం చేసి విశ్రాంతిగా ఉన్నప్పుడు, రాత్రి సమయంలో విదురుడు ఇలా అన్నాడు: 'కేశవా! మీరు ఇక్కడికి రావడాన్ని సరిగ్గా నిర్ణయించలేదు.'
అర్థధర్మాతిగో మన్దః సంరమ్భీ చ జనార్దన । మానఘ్నో మానకామశ్చ వృద్ధానాం శాసనాతిగః
'ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, జనార్దనా! లాభధర్మాలను పట్టించుకోడు, త్వరగా కోపపడతాడు, గౌరవాన్ని తక్కువ చేస్తాడు, గౌరవం కోరుకుంటాడు, పెద్దవారి మాటలను పట్టించుకోడు.'
ధర్మశాస్త్రాతిగో మూఢో దురాత్మా ప్రగ్రహం గతః । అనేయః శ్రేయసాం మన్దో ధార్తరాష్ట్రో జనార్దన
'ధర్మశాస్త్రాలను అతిక్రమించే, మూర్ఖుడు, దురాత్ముడు, మూర్ఖంగా మొండిగా ఉండే ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, జనార్దనా! మంచి మార్గాన్ని ఎప్పటికీ అంగీకరించడు.'
కామాత్మా ప్రాజ్ఞమానీ చ మిత్రధ్రుక్సర్వశఙ్కితా । అకర్తా చాకృతజ్ఞశ్చ త్యక్తధర్మా ప్రియానృతః
'కామానికి లోబడి, తాను తెలివైనవాడినని భావించి, స్నేహితులను నమ్మడు, అందరినీ అనుమానిస్తాడు, ఏ పనీ చేయడు, కృతజ్ఞత తెలియని వాడు, ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టి, అబద్ధాన్ని ఇష్టపడతాడు.'
మూఢశ్వాకృతబుద్ధిశ్చ ఇన్ద్రియాణామనీశ్వరః। కామానుసారీ కృత్యేషు సర్వేష్వకృతనిశ్చయః
'అతడు మూర్ఖుడు, స్థిరమైన మనస్సు లేని వాడు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకోలేని వాడు, కోరికలకు లోబడి, ఏ పనిలోనూ నిర్ణయం తీసుకోడు.'
ఏతైశ్చాన్యైశ్చ బహుభిర్దోషైరేవ సమన్వితః । త్వయోచ్యమానః శ్రేయోఽపి సంరమ్భాన్న గ్రహీష్యతి
'ఈ లోపాలతో పాటు మరెన్నో దోషాలు ఉన్నవాడైన అతడు, మీరు ఎంత మంచి మాటలు చెప్పినా, కోపంతో వాటిని అంగీకరించడు.'
భీష్మే ద్రోణే కృపే కర్ణే ద్రోణపుత్రే జయద్రథే। భూయసీం వర్తతే వృత్తిం న శమే కురుతే మనః
'భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యుడు, కర్ణుడు, ద్రోణుని కుమారుడు, జయద్రథుడు వంటి వారితో అతనికి గొప్ప బలముంది. శాంతికి మనసు పెట్టడు.'
నిశ్చితం ధార్తరాష్ట్రాణాం సకర్ణానాం జనార్దన । భీష్మద్రోణముఖాన్పార్థా న శక్తాః ప్రతివీక్షితుమ్
'జనార్దనా! ధృతరాష్ట్రుని కుమారులు, కర్ణునితో కలిసి ఉన్నప్పుడు, భీష్ముడు, ద్రోణుడు ముందుండగా, పాండవులు వారిని ఎదుర్కొనలేరు అని నిశ్చయం.'
సేనాసముదయం కృత్వా పార్థివం మధుసూదన। కృతార్థం మన్యతే బాల ఆత్మానమవిచక్షణాః
'మధుసూదనా! రాజసేనను కూడగట్టిన ఆ మూర్ఖుడు, వివేకం లేకపోయినా తాను విజయవంతుడినని భావిస్తున్నాడు.'
ఏకః కర్ణః పరాఞ్జేతుం సమర్థ ఇతి నిశ్చితమ్ । ధార్తరాష్ట్రస్య దుర్బుద్ధేః స శమం నోపయాస్యతి
'కర్ణుడు ఒక్కడే శత్రువులను ఓడించగలడని ధృతరాష్ట్రుని దుర్మార్గుడు నమ్ముతున్నాడు. అందువల్ల శాంతి కలుగదు.'
సంవిచ్చ ధార్తరాష్ట్రాణాం సర్వేషామేవ కేశవ । శమే ప్రయతమానస్య తవ సౌభ్రాత్రకాఙ్క్షిణః
'ధృతరాష్ట్రుని కుమారుల మనసు తెలుసుకుని, కేశవా! మీరు అన్నదమ్ముల ప్రేమతో శాంతి కోసం ప్రయత్నిస్తున్నారు.'
న పాణ్డవానామస్మాభిః ప్రతిదేయం యథోచితమ్ । ఇతి వ్యవసితాస్తేషు వచనం స్యాన్నిరర్థకమ్
మేము పాండవులకు తగినట్టు ఏమీ తిరిగి ఇవ్వలేము. అందువల్ల, నీ మాటలు వాళ్ల మధ్య వ్యర్థంగా మారతాయి.
యత్ర సూక్తం దురుక్తం చ సమం స్యాన్మధుసూదన । న తత్ర ప్రలపేత్ప్రాజ్ఞో బధిరేష్వివ గాయనః
ఎక్కడ మంచి మాట, చెడు మాట రెండూ ఒకటేలా పరిగణిస్తారో, మధుసూదన, అక్కడ జ్ఞానులు మాట్లాడరాదు — అది చెవిటివాళ్ల మధ్య పాడే వాడిలా అవుతుంది.
అవిజానత్సు మూఢేషు నిర్మర్యాదేషు మాధవ । తత్త్వం వాక్యం బ్రువన్నిన్ద్యశ్చణ్డాలేషు ద్విజో యథా
తెలివిలేని, మూర్ఖులు, నియమాలు లేని వాళ్ల మధ్య, మాధవా, నిజం చెప్పడం నిందకు గురవుతుంది — అది చండాలుల మధ్య బ్రాహ్మణుడు ఉన్నట్టు.
సోఽయం బలస్థో మూఢశ్చన కరిష్యతి తే వచః । తస్మిన్నిరర్థకం వాక్యముక్తం సంపత్స్యతే తవ
ఈ వాడు బలవంతుడు, మూర్ఖుడు కూడా. నీ మాట వినడు. నీవు చెప్పేది అంతా వ్యర్థమే అవుతుంది.
తేషాం సముపవిష్టానాం సర్వేషాం పాపచేతసామ్ । తవ మధ్యావతరణం మమ కృష్ణ న రోచతే
పాపపు మనసు ఉన్న వాళ్లు అందరూ అక్కడ కూర్చున్నారు. కృష్ణా, వాళ్ల మధ్యకు నువ్వు వెళ్లడం నాకు ఇష్టం లేదు.
దుర్బుద్ధీనామశిష్టానాం బహూనాం దుష్టచేతసామ్ । ప్రతీపం వచనం మధ్యే తవ కృష్ణ న రోచతే
చెడ్డ మనసు ఉన్న, నియమాలు లేని, దురుద్దేశ్యంతో ఉన్నవాళ్లు చాలామంది ఉన్న చోట, కృష్ణా, వాళ్ల మధ్య నువ్వు ఎదురు మాటలు చెప్పడం నాకు నచ్చదు.
అనుపాసితవృద్ధత్వాచ్ఛ్రియో దర్పాచ్చ మోహితః । వయోదర్పాదమర్షాచ్చ న తే శ్రేయో గ్రహీష్యతి
పెద్దవాళ్లను గౌరవించని, ధనంతో, గర్వంతో మాయలో పడిపోయిన, యవ్వనంతో, కోపంతో మత్తులో ఉన్న వాడు తనకు మేలు జరిగేదాన్ని అంగీకరించడు.
బలం బలవదప్యస్య యది వక్ష్యసి మాధవ । త్వయ్యస్య మహతీ శఙ్కా న కరిష్యతి తే వచః
మాధవా, నీవు అతని బలం గురించి చెప్పినా, అతనికి నీ మీద పెద్ద అనుమానం ఉంటుంది. నీ మాట వినడు.