సంబన్ధీ దయితశ్చాసి ధృతరాష్ట్రస్య మాధవ । త్వం హి గోవిన్ద ధర్మార్థౌ వేత్థ తత్త్వేన సర్వశః । తత్ర కారణమిచ్ఛామి శ్రోతుం చక్రగదాధర
'మాధవా! నీవు ధృతరాష్ట్రునికి బంధువూ, ప్రీతిపాత్రుడవు. గోవిందా! నీవు ధర్మాన్ని, ధనాన్ని పూర్తిగా తెలుసు. అందుకే చక్రగదాధరా! దీనికి కారణం నీ నోటివెంట వినాలనుకుంటున్నాను.'
స ఏవముక్తో గోవిన్దః ప్రత్యువాచ మహామనాః । ఉద్యన్మేఘస్వనఃక కాలే ప్రగృహ్య విపులం భుజమ్
అలా అడిగినప్పుడు, గొప్ప మనస్సు కలిగిన గోవిందుడు తన బలమైన భుజాన్ని పట్టుకుని, మేఘం మోగినట్టు గంభీరంగా పలికాడు.
అలఘూకృతమగ్రస్తమనిరస్తమసంకులమ్ । రాజీవనేత్రో రాజానం హేతుమద్వాక్యముత్తమమ్
తామరపువ్వులాంటి కన్నులతో, రాజుని చూచి, బరువుగా, స్పష్టంగా, సందేహం లేకుండా, అర్థవంతమైన ఉత్తమమైన మాటలు చెప్పాడు.
కృతార్థా భుఞ్జతే దూతాః పూజాం గృహ్ణన్తి చైవ హ। కృతర్థం మాం సహామాత్యం సమర్చిష్యసి భారత
'తమ పని పూర్తిచేసిన దూతలు ఆతిథ్యాన్ని, కానుకలను స్వీకరిస్తారు. భరత వంశీయా! నా పని నెరవేరిన తర్వాత నన్ను, నా మిత్రులను సత్కరించవచ్చు.'
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ ధార్తరాష్ట్రో జనార్దనమ్ । న యుక్తం భవతాఽస్మాసు ప్రతిపత్తుమసాంప్తమ్
అలా అన్న తర్వాత, ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు జనార్దనునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీ పని పూర్తికాలేదని భావించి మమ్మల్ని ఇలా చూడడం సరికాదు.'
కృతార్థం వాఽకృతార్థం వా త్వాం వయం మధుసూదన। యతామహే పూజయితుం దాశార్హ న చ శక్నుమః
'నీ పని పూర్తయినా, పూర్తికాకపోయినా మేము నిన్ను సత్కరించడానికి ప్రయత్నిస్తున్నాం మధుసూదనా! దశార్హా! కానీ అది మాకు సాధ్యపడటం లేదు.'
న చ తత్కారణం విద్మో యస్మాన్నో మధుసూదన । పూజాం కృతాం ప్రీయమాణో నామంస్థాః పురుషోత్తమ
మధుసూదనా, మేము ఎందుకు నీకు పూజ చేసి నిన్ను సంతుష్టిపరిచినా, పరమపురుషుడవైన నీవు అక్కడ నిలవలేదు అనే కారణం మాకు తెలియదు.
వైరం నో నాస్తి భవతా గోవిన్ద న చ విగ్రహః । స భవాన్ప్రసమీక్ష్యైతన్నేదృశం వక్తుమర్హతి
గోవిందా, మాకు నీతో ఎటువంటి శత్రుత్వం లేదు, కలహం లేదు. అందువల్ల నీవు ఈ విషయాన్ని బాగా ఆలోచించి, తగినట్లు మాట్లాడాలి.
ఏవముక్తః ప్రత్యువాచ ధార్తరాష్ట్రం జనార్దనః। అభివీక్ష్య సహామాత్యం దాశార్హః ప్రహసన్నివ
అలా అడిగినపుడు జనార్దనుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుణ్ణి, అతని మంత్రులను చూసి, దాశార్హుడు చిరునవ్వుతో సమాధానం చెప్పాడు.
నాహం కామాన్న సంరమ్భాన్న ద్వేషాన్నార్థకారణాత్ । న హేతువాదాల్లోభాద్వా ధర్మం జహ్యాం కథంచన
నేను ఎప్పుడూ కోరిక, కోపం, ద్వేషం, లాభం, వాదం, లోభం వలన ధర్మాన్ని వదిలిపెట్టను.
సంప్రీతిభోజ్యాన్యన్నాని ఆపద్భోజ్యాని వా పునః । న చ సంప్రీయతే రాజన్న చైవాపద్గతా వయమ్
రాజా, ఆనందంగా తినే ఆహారం గానీ, కష్టంలో తినే ఆహారం గానీ నాకు ఇష్టం లేదు. మేము కూడా ఇబ్బందిలో లేము.
ద్విషదన్నం న భోక్తవ్యం ద్విషన్తం నైవ భోజయేత్ । పాణ్డవాన్ద్విషసే రాజన్మమ ప్రాణా హి పాణ్డవాః
శత్రువు ఇచ్చిన భోజనం తినకూడదు, శత్రువుకి భోజనం పెట్టకూడదు. రాజా, నువ్వు పాండవులపై ద్వేషం పెంచుకున్నావు. పాండవులు నాకు ప్రాణాల్లా ప్రియమైన వారు.
అకస్మాద్ద్విషసే రాజఞ్జన్మప్రభృతి పాణ్డవాన్ । ప్రియానువర్తినో భ్రాతౄన్సర్వైః సముదితాన్గుణైః
రాజా, నువ్వు పాండవులను, నీ సొంత సోదరులను, వారు అన్ని మంచి లక్షణాలతో ఉన్నా, ఏ కారణం లేకుండానే పుట్టినప్పటి నుంచి ద్వేషిస్తున్నావు.
అకస్మాచ్చైవ పార్థానాం ద్వేషణం నోపపద్యతే। ధర్మే స్థితాః పాణ్డవేయాః కస్తాన్కిం వక్తుమర్హతి
అలాగే, పాండవులను ద్వేషించడానికి కూడా ఎలాంటి కారణం లేదు. పాండవులు ధర్మంలో నిలిచినవారు. వారిని ఎవరూ తప్పుగా చెప్పలేరు.
యస్తాన్ద్వేష్టి స మాం ద్వేష్టి యస్తానను సమామను । ఐకాత్మ్యం మాం గతం విద్ధి పాణ్డవైర్ధర్మచారిభిః
వారిని ద్వేషించే వాడు నన్ను ద్వేషించినట్టే, వారిని అనుసరించే వాడు నన్ను అనుసరించినట్టే. ధర్మాన్ని పాటించే పాండవులతో నేను ఏకత్వంగా ఉన్నానని తెలుసుకో.
కామక్రోధానువర్తీ హి యో మోహాద్విరురుత్సతి। గుణవన్తం చ యో ద్వేష్టి తమాహుః పురుషాధమమ్
ఎవరైనా మాయవశంగా కోరిక, కోపానికి లోనై, మంచి వారిని హానిచేయాలని చూస్తే, అతడిని చెడ్డవాడిగా అంటారు.
యః కల్యాణగుణాఞ్జ్ఞాతీన్మోహాల్లోభాద్దిదృక్షతే । సోజితాత్మాఽజితక్రోధో న చిరం తిష్ఠతి శ్రియా
తన బంధువుల్లో ఉన్న మంచి లక్షణాలవారిని మాయ లేదా లోభంతో హానిచేయాలనుకునే వాడు, ఎంత నియమంగా, కోపం లేకపోయినా, ఎక్కువ కాలం ఐశ్వర్యంతో ఉండడు.
అథ యో గుణసంపన్నాన్హృదయస్యాప్రియానపి। ప్రియేణ కురుతే వశ్యాంశ్చిరం యశసి తిష్ఠతి
కానీ, మనసులో ఇష్టం లేకపోయినా, మంచి లక్షణాలున్నవారిని ప్రేమగా చూసుకునే వాడు, వారిని తనవైపు తిప్పుకునే వాడు, ఎక్కువ కాలం పేరు ప్రతిష్ఠ పొందుతాడు.
సర్వమేతన్న భోక్తవ్యమన్నం దుష్టాభిసంహితమ్। క్షుత్తురేకస్య భోక్తవ్యమితి మే ధీయతే మతిః
దురుద్దేశంతో తయారైన ఈ భోజనం ఏదీ తినకూడదు. ఒక్కొక్కరికి తనకు తగిన ఆహారమే తినాలి అని నా నిశ్చయమైన అభిప్రాయం.
ఏవముక్త్వా మహాబాహుర్దుర్యోధనమమర్షణమ్ । నిశ్చక్రామ తతః శుభ్రాద్ధార్తరాష్ట్రనివేశనాత్
అలా చెప్పి, మహాబాహువు అయినవాడు, దుర్యోధనుడు ఎంత చెప్పినా వినని వాడిని వదిలి, ధృతరాష్ట్రుని ఇంటి నుండి బయటకు వెళ్లిపోయాడు.
నిర్యాయ చ మహాబాహుర్వాసుదేవో మహామనాః । నివేశాయ యయౌ వేశ్య విదురస్య మహాత్మనః
బయటకు వచ్చిన మహాబాహువు, మహామనస్కుడు వాసుదేవుడు, మహాత్ముడైన విదురుని ఇంటికి వెళ్లాడు.
తమభ్యగచ్ఛద్ద్రోణశ్చ కృపో భీష్మోఽథ బాహ్లికః । కురవశ్చ మహాబాహుం విదురస్య గృహే స్థితమ్
విదురుని ఇంట్లో ఉన్న ఆ మహాబాహువును, ద్రోణుడు, కృపుడు, భీష్ముడు, బాహ్లికుడు, కౌరవులు కలిసి వచ్చారు.
త ఊచుర్మాధవం వీరం కురవో మధుసూదనమ్ । నివేదయామో వార్ష్ణేయ సరత్నాంస్తే గృహాన్వయమ్
ఆ కౌరవులు, వీరుడైన మాధవుడిని, మధుసూదనుడిని ఇలా అడిగారు: 'వృష్ణివంశజా, మేము మా ఇంట్లో ఉన్న అన్ని రత్నాలతో కూడిన ఇళ్ళను నీకు సమర్పిస్తున్నాము.'
తానువాచ మహాతేజాః కౌరవాన్మధుసూదనః । సర్వే భవన్తే గచ్ఛన్తు సర్వా మేఽపచితిః కృతా
వారికి మహాతేజస్సుతో ఉన్న మధుసూదనుడు ఇలా చెప్పాడు: 'మీ అందరూ వెళ్లండి. మీరు నాకు కావలసిన గౌరవాన్ని అందించారు.'
యాతేషు కురుషు క్షత్తా దాశార్హమపరాజితమ్। అభ్యర్చయామాస తదా సర్వకామైః ప్రయత్నవాన్
కౌరవులు వెళ్లిపోయిన తరువాత, విదురుడు దాశార్హ వంశంలో జన్మించిన అపరాజితుడైన శ్రీకృష్ణుని అన్ని కావలసిన వస్తువులతో ఎంతో శ్రద్ధగా సత్కరించాడు.
తతః క్షత్రాఽన్నపానాని శుచీని గుణవన్తి చ। ఉపాహరదనేకాని కేశవాయ మహాత్మనే
తర్వాత విదురుడు, మహాత్ముడైన కేశవునికి అనేక రకాల స్వచ్ఛమైన, రుచికరమైన అన్నపానీయాలు తీసుకొచ్చాడు.
తైతర్పయిత్వా ప్రథమం బ్రాహ్మణాన్మధుసూదనః । వేదవిద్భ్యో దదౌ కృష్ణః పరమద్రవిణాన్యపి
ముందుగా బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరిచిన తరువాత, మధుసూదనుడు వేదాలు తెలిసిన వారికి అత్యుత్తమమైన ధనాలను ఇచ్చాడు.
భుక్తవత్సు ద్విజాగ్ర్యేషు నిషణ్ణేషు వరాసనే । శుచిః సుప్రయతో భూన్వా విదురోఽన్నముపారత్
బ్రాహ్మణులు భోజనం చేసి, మంచి ఆసనాలపై కూర్చున్న తరువాత, పరిశుద్ధుడైన విదురుడు ఎంతో శ్రద్ధతో అన్నాన్ని వడ్డించాడు.
శ్రద్ధయా పరయా యుక్త ఇదం వచనమబ్రవీత్। సంవృతైస్తుష్య గోవిన్ద ఏతన్నః ధనమ్। అన్యథా హి విశేషేణ కస్త్వామర్చితుమర్హతి
గాఢమైన భక్తితో, విదురుడు ఇలా అన్నాడు: 'గోవిందా! మా దగ్గర ఉన్న ఈ చిన్న సత్కారాన్ని మీరు సంతోషంగా స్వీకరించండి. లేకపోతే, మిమ్మల్ని యథావిధిగా సత్కరించగలిగేది ఎవరు?'
తతోఽనుయాయిభిః సార్ధం మరుద్భిరివ వాసవః। విదురాన్నాని బుభుజే శుచీని గుణవన్తి చ
అనుచరులతో కూడి, ఇంద్రుడు మరుతులతో ఉన్నట్లు, విదురుడు కూడా పరిశుద్ధమైన, రుచికరమైన ఆహారాన్ని భుజించాడు.