సా నూనం మ్రియతే దుఃఖైః సా చేజ్జీవతి కేశవ। తథా పుత్రాధిభిర్గాఢమార్తామర్చయ సత్కృత
ఆమె ఖచ్చితంగా దుఃఖంతో చనిపోతుందేమో. ఇంకా బ్రతికుంటే, కేశవా, తన కుమారుల బాధతో బాగా బాధపడుతున్న ఆమెను గౌరవించు.
అభివాద్యాఽథ సా కృష్ణ త్వయా మద్వచవాద్విభో । ధృతరాష్ట్రశ్చ కౌరవ్యో రాజానశ్చ వయోధికాః
తర్వాత, కృష్ణా, ఆమెకు నమస్కరించి, నా తరఫున మాటలు చెప్పు. అలాగే ధృతరాష్ట్రుడు, కౌరవుడు, వయసులో పెద్ద రాజులకు కూడా చెప్పు.
భీష్మం ద్రోణం కృపం చైవ మహారాజం చ వాహ్లికమ్। ద్రౌణిం చ సోమదత్తం చ సర్వాంశ్చ భరతాన్పృథక్
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, వాహ్లిక మహారాజు, ద్రోణుని కుమారుడు, సోమదత్తుడు, ఇతర భారతవంశీయులందరికి వేర్వేరుగా చెప్పు.
యథావయో యథాస్థానం ప్రపద్యస్వ జనార్దన।' విదురం చ మహాప్రాజ్ఞం కురూణాం మన్త్రధారిణమ్। అగాధబుద్ధిం మర్మజ్ఞం స్వజేథా మధుసూదన
వయస్సు, స్థానం ప్రకారం వారిని కలవు, జనార్దనా. అలాగే, కురువంశానికి మంత్రిగా ఉన్న మహాప్రజ్ఞుడైన విదురుని దగ్గరికి వెళ్లి, మధుసూదనా, అతనితో మాట్లాడు.
ఇత్యుక్త్వా కేశవం తత్ర రాజమధ్యే యుధిష్ఠిరః। అనుజ్ఞాతో నివవృతే కృష్ణం కృత్వా ప్రదక్షిణమ్
అలా కేశవుడితో రాజుల మధ్య యుధిష్ఠిరుడు మాట్లాడి, అనుమతి తీసుకుని, కృష్ణుడిని ప్రదక్షిణగా చేసి అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయాడు.
వ్రజన్నేవ తు బీభత్సుః సఖాయం పురుషర్షభమ్ । అబ్రవీత్పరవీరఘ్రం దాశార్హమపరాజితమ్
బీభత్సుడు వెళ్ళేటప్పుడు, తన మిత్రుడైన పురుషోత్తముడిని, శత్రువులను సంహరించేవాడిని, దశార్హ వంశంలో పుట్టిన అపరాజితుడిని ఇలా అన్నాడు.
యదస్మాకం విభో వృత్తం పురా వై మన్త్రనిశ్చయే । అర్ధరాజ్యస్య గోవిద విదితం సర్వరాజసు
ప్రభూ, రాజ్యాన్ని అర్ధంగా పంచుకోవాలనే విషయాన్ని మనమందరం కలిసి నిర్ణయించినప్పుడు, అది అన్ని రాజులకు తెలిసినదే.
తచ్చేద్దద్యాదఖఙ్గేన సత్కృత్యానవమత్య చ। ప్రియం మే స్యాన్మహాబాహో ముచ్యేరన్మహతో భయాత్
అది మోసం లేకుండా, గౌరవంగా, తక్కువగా చూడకుండా ఇస్తే, మహాబాహువా, నాకు ఎంతో ఆనందంగా ఉంటుంది. మేము పెద్ద భయాల నుంచి విముక్తి పొందగలుగుతాము.
అతశ్చేదన్యథాకర్తా ధార్తరాష్ట్రోఽనుపాయవిత్। అన్తం నూనం కరిష్యామి క్షత్రియాణాం జనార్దన
ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు సరైన మార్గాన్ని విడిచి వేరేలా ప్రవర్తిస్తే, జనార్దనా, నేను క్షత్రియుల అంతాన్ని తప్పక కలిగిస్తాను.
ఏవముక్తే పాణ్డవేన సమహృష్యద్వృకోదరః। ముహుర్ముహుః క్రోధవశాత్ప్రావేపత చ పాణ్డవః
పాండవుడు ఇలా చెప్పగానే, భీముడు ఆనందంతో ఉప్పొంగి, కోపానికి లోనై మళ్లీ మళ్లీ వణికిపోయాడు.
వేపమానశ్చ కౌన్తేయః ప్రాక్రోశన్మహతో రజన్। ధనఞ్జయవచః శ్రుత్వా హర్షోత్సిక్తమనా భృశమ్
కుంతీ కుమారుడు వణికుతూ, ధనంజయుని మాటలు విని, హర్షంతో మనసు ఉప్పొంగి, గొప్ప అరుపు వేసాడు.
తస్య తం నినదం శ్రుత్వా సంప్రావేపన్త ధన్వినః । వాహనాని చ సర్వామి శకృన్మూత్రే ప్రముస్రువుః
ఆ అరుపు విని, విల్లు పట్టినవారు అందరూ వణికిపోయారు. అన్ని జంతువులు అక్కడే మలమూత్రాలు విడిచాయి.
ఇత్యుక్త్వా కేశవం తత్ర తథా చోహ్వా వినిశ్చయమ్। అనుజ్ఞాతో నివవృతే పరిష్వజ్య జనార్దనమ్
అక్కడ కేశవునికి తన నిర్ణయం చెప్పి, జనార్దనుని ఆలింగనం చేసి, అనుమతి తీసుకుని వెనక్కు వెళ్లిపోయాడు.
తేషు రాజసు సర్వేషు నివృత్తేషు జనార్దనః। తూర్ణమభ్యగమద్ధృష్టః శైబ్యసుగ్రీవవాహనః
అన్ని రాజులు వెళ్ళాక, ధైర్యంగా, వేగంగా, శైబ్య, సుగ్రీవ అనే గుర్రాలపై జనార్దనుడు రథంలో ఎక్కాడు.
తే హయా వాసుదేవస్య దారుకేణ ప్రచోదితాః । పన్థానమాచేమురివ గ్రసమానా ఇవామ్బరమ్
వాసుదేవుని ఆ గుర్రాలు, దారుకుడు హంకరించగా, ఆకాశాన్ని మింగుతున్నట్టు దారిలో పరుగెత్తాయి.
అథాపశ్యన్మహాబాహుర్ఋషీనధ్వని కేశవః । బ్రాహ్యా శ్రియా దీప్యమానాన్స్థితానుభయతః పథి
అప్పుడు బలమైన భుజాల కేశవుడు, దారిలో రెండు వైపులా బ్రాహ్మణ తేజంతో ప్రకాశిస్తున్న మహర్షులను చూశాడు.
సోఽవతీర్య రథాత్తూర్ణమభివాద్య జనార్దనః। యథావృత్తానృషీన్సర్వానభ్యభాషత పూజయన్
జనార్దనుడు వెంటనే రథం నుండి దిగిపోతూ, సంప్రదాయ ప్రకారం మహర్షులను నమస్కరించి, గౌరవంగా పలికాడు.
కచ్చిల్లోకేషు కుశలం కచ్చిద్ధర్మః స్వనుష్ఠితః । బ్రాహ్మణానాం త్రయో వర్ణాః కచ్చిత్తిష్ఠన్తి శాసనే । ` పితృదేవాతిథిభ్యశ్చ కచ్చిత్పూతా స్వనుష్ఠితాః
లోకంలో అన్నీ క్షేమంగా ఉన్నాయా? ధర్మం సరిగా పాటించబడుతోందా? బ్రాహ్మణులలో మూడు వర్ణాలు నియమంలో ఉన్నాయా? పితృదేవతలకూ అతిథులకు కూడా యాజ్ఞాలు సరిగ్గా జరుగుతున్నాయా?
తేభ్యః ప్రయుజ్య తాం పూజాం ప్రోవాచ మధుసూదనః। భగవన్తః క్వ సంసిద్ధాః కోఽవధిర్భవతామిహ
వారికి యథావిధిగా గౌరవం చేసి, మధుసూదనుడు ఇలా అడిగాడు: 'భగవంతులు, మీరు ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? ఇక్కడ మీ ఉద్దేశ్యం ఏమిటి?'
కిం వా కార్యం భగవతామహం కిం కరవాణి యః । కేనార్థేనోపప్తంప్రాప్తా భగవన్తో మహీతలమ్
'భగవంతులారా, మీకు ఏ పని ఉంది? నేను మీకేమి చేయాలి? మీరు ఈ భూమికి ఎందుకు వచ్చారు?' అని అడిగాడు.
ఏవముక్తాః కేశవేన మునయః శంసితవ్రతాః । నారదప్రముఖాః సర్వే ప్రత్యనన్దన్త కేశవమ్
కేశవుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, నారదుడు ముందుండి, వ్రత నిష్ఠతో ఉన్న అన్ని మహర్షులు కేశవుని ఆహ్వానించారు.
అధశ్శిరాః సర్పమాలీ మహర్షిః స హి దేవలః । అర్వావసుః సుజానుశ్చ మైత్రేయః శునకో బలీ
పాముల మాల ధరించిన మహర్షి దేవళుడు తలవంచి, అర్వావసు, సుజాను, మైత్రేయుడు, బలవంతుడు శుణకుడు అక్కడ ఉన్నారు.
బకో దాల్భ్యః స్థూలశిరాః కృష్ణద్వైపాయనస్తథా। ఆపోదధౌమ్యో ధౌమ్యశ్చ ఆణిమాణ్డవ్యకౌశికౌ
బకుడు, దాల్భ్యుడు, స్థూలశిరుడు, కృష్ణద్వైపాయనుడు, ఆపోదధౌమ్యుడు, ధౌమ్యుడు, ఆణిమాండవ్యుడు, కౌశికుడు కూడా ఉన్నారు.
దామోష్ణీషస్త్రిషవణః పర్ణాదో ఘటజానుకః। మౌఞ్జాయనో వాయుభక్షః పారాశర్యోఽథ శాలికః
దాముడు, ఉష్ణీషుడు, త్రిశవణుడు, పర్ణాదుడు, ఘటజానుకుడు, మౌంజాయనుడు, వాయుభక్షుడు, పారాశర్యుడు, శాలికుడు కూడా ఉన్నారు.
శీలవానశనిర్ధాతా శూన్యపాలోఽకృతవ్రణః। శ్వేతకేతుః కహోలశ్చ రామశ్చైవ మహాతపాః
శీలవంతుడు, అశనిర్ధాత, శూన్యపాలుడు, అకృతవ్రణుడు, శ్వేతకేతు, కహోలుడు, మహాతపస్వి రాముడు కూడా ఉన్నారు.
తమబ్రవీజ్జామదగ్న్య ఉపేత్య మధుసూదనమ్। పరిష్వజ్య చ గోవిన్దం సురాసురపతేః సఖా
జామదగ్న్యుడు మధుసూదనుని దగ్గరకు వచ్చి, దేవతలూ దానవుల ప్రభువు స్నేహితుడు అయిన గోవిందుని ఆలింగనం చేసి, మాట్లాడాడు.
దేవర్షయః పుణ్యకృతో బ్రాహ్మణాశ్చ బహుశ్రుతాః । రాజర్షయశ్చ దాశార్హ మానయన్తి తపస్వినః
దాశార్హా, పుణ్యమైన కార్యాలు చేసే దేవర్షులు, విద్యలో నిపుణులైన బ్రాహ్మణులు, రాజర్షులు — వీరందరూ తపస్సు చేసే వారిని గౌరవిస్తారు.
దైవాసురస్య ద్రుష్టారః పురాణస్య మహామతే। సమేత పార్థివం క్షత్రం దిదృక్షన్తశ్చ సర్వతః। సభాసదశ్చ రాజానస్త్వాం చ సత్యం జనార్దనమ్
మహామతివంతుడా, దేవతలు, అసురుల మధ్య జరిగిన పురాతన యుద్ధాన్ని చూసిన ఋషులు, అన్ని దిక్కుల నుంచి వచ్చిన రాజులు, యోధులు, సభలో ఉన్నవారు, రాజులు — వీరందరూ నీవు, సత్యస్వరూపుడైన జనార్దన, కనబడాలని కోరుకుంటున్నారు.
ఏతన్మహత్ప్రేక్షణీయం ద్రుష్టుమిచ్ఛామ కేశవ
కేశవా, ఈ గొప్ప, ఆశ్చర్యకరమైన దృశ్యాన్ని మేము చూడాలని కోరుకుంటున్నాం.
ధర్మార్థసహితా వాచః శ్రోతుమిచ్ఛామ మాధవ। త్వయోచ్యమానాః కురుషు రాజమధ్యే పరన్తప
మాధవా, నీ వచనాలు ధర్మం, అర్థంతో కూడినవి; అవి నీవు కౌరవుల మధ్య, రాజుల సమక్షంలో పలికినప్పుడు మేము వినాలని ఆశిస్తున్నాం, శత్రువులను భయపెట్టువాడా.