కింస్విత్కృత్వా లభతే తాత లోకా- న్మర్త్యః శ్రేష్ఠాంస్తపసా విద్యయా చ। తన్మే పృష్టః శంస సర్వం యథావ- చ్ఛుభాఁల్లోకాన్యేన గచ్ఛేత్క్రమేణ
ఏ పనులు చేయడం వల్ల మానవుడు ఉత్తమ లోకాలను పొందుతాడు? తపస్సు వల్లా, జ్ఞానం వల్లా? నేను అడిగినందుకు, శుభమైన లోకాలను క్రమంగా ఎలా చేరుకోవచ్చో నన్ను పూర్తిగా వివరించు.
పుంసః సదైవేతి వదన్తి సన్తః
పండితులు ఎప్పుడూ ఇదే మార్గమని చెబుతారు.
అధీయానః పణ్డితంమన్యమానో యో విద్యయా హన్తి యశః పరేషామ్। తస్యాన్తవన్తశ్చ భవన్తి లోకా న చాస్య తద్బ్రహ్మ ఫలం దదాతి
తాను పండితుడనుకొని, చదువుతో ఇతరుల కీర్తిని నాశనం చేసే వాడు, అతని లోకాలు నశించిపోతాయి. ఆ బ్రహ్మం అతనికి ఫలితాన్ని ఇవ్వదు.
చత్వారి కర్మాణ్యభయఙ్కరాణి భయం ప్రయచ్ఛన్త్యయథాకృతాని। మానాగ్నిహోత్రముత మానమౌనం మానేనాధీతముత మానయజ్ఞః
నాలుగు పనులు ప్రమాదకరమైనవి, భయంకరమైనవి. అవి సరిగ్గా చేయకపోతే భయం కలుగుతుంది. అవి: అహంకారంతో హోమం చేయడం, అహంకారంతో మౌనం, అహంకారంతో విద్యాభ్యాసం, అహంకారంతో యజ్ఞం చేయడం.
న మానమాన్యో ముదమాదదీత న సన్తాపం ప్రాప్నుయాచ్చావమానాత్। సన్తః సతః పూజయన్తీహ లోకే నాసాధవః సాధుబుద్ధిం లభన్తే
ఇతరులు గౌరవిస్తే ఆనందించకూడదు, అవమానిస్తే బాధపడకూడదు. ఈ లోకంలో మంచి వారు మంచివారిని గౌరవిస్తారు. చెడ్డవారు మంచివారి మనసును పొందలేరు.
ఇతి దద్యామితి యజ ఇత్యదీయ ఇతి వ్రతమ్। ఇత్యేతాని భయాన్యాహుస్తాని వర్జ్యాని సర్వశః
'ఇవ్వాలి', 'యజ్ఞం చేయాలి', 'ఇది నాది', 'ఇది నా వ్రతం' — ఇవన్నీ భయానికి కారణాలు అని అంటారు. ఇవన్నీ పూర్తిగా నివారించాలి.
యే చాశ్రయం వేదయన్తే పురాణం మనీషిణో మానసమార్గరుద్ధమ్। తన్నిఃశ్రేయస్తేన సంయోగమేత్య పరాం శాన్తిం ప్రత్యుః ప్రేత్య చేహ
పురాతన ఆశ్రయాన్ని తెలుసుకున్న, మనస్సును నియంత్రించిన జ్ఞానులు, దానితో ఏకత్వం పొంది, మరణం తరువాత కూడా, ఇక్కడ కూడా, పరమ శాంతిని పొందుతారు.
చరన్గృహస్థః కథమేతి ధర్మాన్కథం భిక్షుః కథమాచార్యకర్మా। వానప్రస్థః సత్పథే సన్నివిష్టో బహూన్యస్మిన్సంప్రతి వేదయన్తి
ఇల్లు వదిలి తిరుగుతూ ఉన్నవాడు ధర్మాన్ని ఎలా ఆచరిస్తాడు? భిక్షువు ఎలా? గురువు తన కర్తవ్యాలను ఎలా నిర్వర్తిస్తాడు? సత్పథంలో ఉన్న వానప్రస్థుడు ఈ లోకంలో అనేక విషయాలు అనుభవిస్తాడు.
ఆహూతాధ్యాయీ గురుకర్మస్వచోద్యః పూర్వోత్థాయీ చరమం చోపశాయీ। మృదుర్దాన్తో ధృతిమానప్రమత్తః స్వాధ్యాశీలః సిధ్యతి బ్రహ్మచారీ
పఠనానికి పిలవబడినవాడు, గురువును సేవించే వాడు, ముందే లేచి, చివరగా పడుకునే వాడు, మృదువైనవాడు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవాడు, స్థిరమైనవాడు, అప్రమత్తుడైనవాడు, స్వాధ్యాయానికి అలవాటు పడినవాడు — అలాంటి బ్రహ్మచారి విజయవంతమవుతాడు.
ధర్మాగతం ప్రాప్య ధనం యజేత దద్యాత్సదైవాతిథీన్భోజయేచ్చ। అనాదదానశ్చ పరైరదత్తం సైషా గృహస్థోపనిషత్పురాణీ
ధర్మబద్ధంగా సంపాదించిన ధనంతో యజ్ఞాలు చేయాలి, ఎప్పుడూ దానం చేయాలి, అతిథులను భోజనం పెట్టాలి. ఇతరులు ఇవ్వనిదాన్ని తీసుకోకూడదు — ఇదే గృహస్థునికి పురాతన ఉపదేశం.
స్వవీర్యజీవీ వృజినాన్నివృత్తో దాతా పరేభ్యో న పరోపతాపీ। తాదృఙ్మునిః సిద్ధిముపైతి ముఖ్యాం వసన్నరణ్యే నియతాహారచేష్టః
తన శక్తితో జీవిస్తూ, దుష్కార్యాలనుండి దూరంగా ఉండి, ఇతరులకు దానం చేస్తూ, ఎవరికి హానిచేయని వాడు, అటువంటి ముని అడవిలో నివసిస్తూ, ఆహారంలో, ప్రవర్తనలో నియమంగా ఉండి, పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు.
అశిల్పజీవీ గుణవాంశ్చైవ నిత్యం జితేన్ద్రియః సర్వతో విప్రయుక్తః। అనోకశాయీ లఘురల్పప్రసార- శ్చరన్దేశానేకచరః స భిక్షుః
వృత్తి కోసం పనులు చేయని, ఎల్లప్పుడూ మంచి లక్షణాలు కలిగి, ఇంద్రియాలను జయించిన, అన్నిటినుండి విరక్తుడై, ఇల్లు లేకుండా పడుకుని, తేలికగా, తక్కువ కదలికతో, అనేక ప్రాంతాల్లో తిరిగే వాడు ఆ భిక్షువు.
రాత్ర్యా యయా వాఽభిజితాశ్చ లోకా భవన్తి కామాభిజితాః సుఖాశ్చ। తామేవ రాత్రిం ప్రయతేత విద్వా- నరణ్యసంస్థో భవితుం యతాత్మా
ఏ రాత్రి ద్వారా లోకాలు జయించబడతాయో, కోరికలు, సుఖాలు అధిగమించబడతాయో, ఆ రాత్రిని పొందేందుకు, ఆత్మనిగ్రహం కలిగి అడవిలో నివసించే జ్ఞాని ప్రయత్నించాలి.
దశైవ పూర్వాన్దశ చాపరాంశ్చ జ్ఞాతీనథాత్మానమథైకవింశమ్। అరణ్యవాసీ సుకృతే దధాతి విముచ్యారణ్యే స్వశరీరధాతూన్
పది మంది పూర్వీకులను, పది మంది వంశజులను, తనను ఇరవై ఒకవాడిగా భావించి, మంచి పనులు చేసే అడవివాసి తన శరీరాన్ని అక్కడే వదిలి, ముక్తి పొందుతాడు.
కతిస్విదేవ మునయః కతి మౌనాని చాప్యుత। భవన్తీతి తదాచక్ష్వ శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయమ్
ఎన్ని మునులు ఉన్నారు? ఎన్ని విధాల మౌనం ఉన్నాయి? ఈ విషయాలను మాకు చెప్పు, వినాలని మేము కోరుతున్నాము.
అరణ్యే వసతో యస్య గ్రామో భవతి పృష్ఠతః। గ్రామే వా వసతోఽరణ్యం స మునిః స్యాజ్జనాధిప
అడవిలో నివసించే వాడికి గ్రామం వెనుక ఉంటే, లేదా గ్రామంలో నివసించే వాడికి అడవి వెనుక ఉంటే, అటువంటి ముని మనుషులలో అధిపతి.
కథంస్విద్వసతోఽరణ్యే గ్రామో భవతి పృష్ఠతః। గ్రామే వా వసతోఽరణ్యం కథం భవతి పృష్ఠతః
ఎలా అడవిలో నివసిస్తూ గ్రామం వెనుకగా ఉంటుంది? లేదా గ్రామంలో ఉండగా అడవి వెనుకగా ఎలా ఉంటుంది?
న గ్రామ్యముపయుఞ్జీత య ఆరణ్యో మునిర్భవేత్। తథాస్య వసతోఽరణ్యే గ్రామో భవతి పృష్ఠతః
అడవిలో నివసించే ముని గ్రామానికి చెందిన దేనినీ ఉపయోగించకూడదు. అలా ఉంటే అతడు అడవిలో ఉన్నప్పటికీ గ్రామం అతని వెనుకగా ఉంటుంది.
అనగ్నిరనికేతశ్చాప్యగోత్రచరణో మునిః। కౌపీనాచ్ఛాదనం యావత్తావదిచ్ఛేచ్చ చీవరమ్
అగ్ని లేకుండా, ఇల్లు లేకుండా, బంధువుల సంబంధం లేకుండా తిరిగే ముని, కేవలం కౌపీనంతో ఉండేంతవరకు మాత్రమే వస్త్రాన్ని కోరాలి.
యావత్ప్రాణాభిసన్ధానం తావదిచ్ఛేచ్చ భోజనమ్। తథాఽస్య వసతో గ్రామేఽరణ్యం భవతి పృష్ఠతః
ప్రాణాలను నిలబెట్టుకునే సంకల్పం ఉన్నంతవరకు మాత్రమే భోజనం కోరాలి. అలా గ్రామంలో నివసించినా, అతనికి అడవి వెనుకగా ఉంటుంది.
యస్తు కామాన్పరిత్యజ్య త్యక్తకర్మా జితేన్ద్రియః। ఆతిష్ఠేచ్చ మునిర్మౌనం స లోకే సిద్ధిమాప్నుయాత్
ఎవరైతే కోరికలు, కర్మలను వదిలి, ఇంద్రియాలను జయించి, మౌనాన్ని ఆచరిస్తారో, వారు ఈ లోకంలో సిద్ధిని పొందుతారు.
ధౌతదన్తం కృత్తనఖం సదా స్నాతమలఙ్కృతమ్। అసితం సితకర్మాణం కస్తమర్హతి నార్చితుమ్
ఎప్పుడూ పళ్లను శుభ్రంగా ఉంచి, గోళ్లను కత్తిరించి, స్నానం చేసి, అలంకరించుకుని, నల్లగా ఉండి, శుభకార్యాలు చేసే వాడిని ఎవరు పూజించకపోతారు?
తపసా కర్శితః క్షామః క్షీణమాంసాస్థిశోణితః। స చ లోకమిమం జిత్వా లోకం విజయతే పరమ్
తపస్సుతో క్షీణించి, మాంసం, ఎముకలు, రక్తం తగ్గిపోయిన వాడు, ఈ లోకాన్ని జయించి, పరలోకాన్ని పొందుతాడు.
యదా భవతి నిర్ద్వన్ద్వో మునిర్మౌనం సమాస్థితః। అథ లోకమిమం జిత్వా లోకం విజయతే పరమ్
ముని మౌనంలో స్థిరంగా, ద్వంద్వాలను దాటి ఉన్నప్పుడు, ఈ లోకాన్ని జయించి, పరమ లోకాన్ని పొందుతాడు.
ఆస్యేన తు యదాఽహారం గోవన్మృగయతే మునిః। అథాస్య లోకః సర్వోఽయం సోఽమృతత్వాయ కల్పతే
ముని తన ఆహారాన్ని ఆవు లాగ తన నోటితో వెతుక్కుంటే, ఈ సర్వ లోకం అతనికి అమృతత్వానికి యోగ్యమవుతుంది.
సామాన్యధర్మః సర్వేషాం క్రోధో లోభో ద్రుహాఽక్షమా। విహాయ మత్సరం శాఠ్యం దర్పం దమ్భం చ పైశునమ్। క్రోధం లోభం మమత్వం చ యస్య నాస్తి స ధర్మవిత్
అందరికీ ఒకటే ధర్మం — కోపం, లోభం, ద్వేషం, అసహనం వదిలేయాలి. అసూయ, మాయ, అహంకారం, డంబం, అపవాదం వదిలి, ఎవరికీ కోపం, లోభం, మమకారం లేనివాడు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు.
నిత్యాశనో బ్రహ్మచారీ గృహస్థో వనగో మునిః। నాధర్మమశనాత్ప్రాప్యేత్కథం బ్రూహీహ పృచ్ఛతే
ఎప్పుడూ తినేవాడు, బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు, వనవాసి, ముని — ఎవరు అయినా భోజనంలో అధర్మాన్ని పొందకూడదు. ఇది ఎలా సాధ్యమో మాకు చెప్పు.
అష్టౌ గ్రాసా మునేః ప్రోక్తాః షోడశారణ్యవాసినః। ద్వాత్రింశత్తు గృహస్థస్య అమితం బ్రహ్మచారిణః
మునికి ఎనిమిది ముద్దలు, వనవాసికి పదహారు, గృహస్థునికి ముప్పై రెండు, బ్రహ్మచారికి పరిమితి లేకుండా భోజనం చెప్పబడింది.
ఇత్యేవం కారణైర్జ్ఞేయమష్టకైతచ్ఛుభాశుభమ్
ఈ విధంగా చెప్పిన కారణాల ద్వారా, అష్టకా పూజ వల్ల కలిగే శుభాశుభ ఫలితాలను మనం తెలుసుకోవాలి.
కతరస్త్వనయోః పూర్వం దేవానామేతి సామ్యతామ్। ఉభయోర్ధావతో రాజన్సూర్యాచన్ద్రమసోరివ
రాజా! ఈ ఇద్దరిలో ఎవరు ముందుగా దేవతల దగ్గరకు చేరుతారు? ఇద్దరూ సూర్యుడు, చంద్రుడు లాగా పరుగెత్తుతున్నప్పుడు ఎవరు ముందుగా చేరుతారో చెప్పు.