వనస్పతీనోషధీశ్చావిశన్తి ఆపో వాయుం పృథివీం చాన్తరిక్షమ్। చతుష్పదం ద్విపదం చాతి సర్వ- మేవంభూతా గర్భభూతా భవన్తి
వారు వృక్షాలు, ఔషధాలు, నీరు, గాలి, భూమి, ఆకాశంలోనూ, నలుగురు కాళ్లు ఉన్నవారిలోనూ, ఇద్దరు కాళ్లు ఉన్నవారిలోనూ ప్రవేశిస్తారు. ఇలా వారు గర్భరూపంగా అవుతారు.
అన్యద్వపుర్విదధాతీహ గర్భ- ముతాహోస్విత్స్వేన కాయేన యాతి। ఆపద్యమానో నరయోనిమేతా- మాచక్ష్వ మే సంశయాత్ప్రబ్రవీమి
ఇక్కడ గర్భంలో వేరే శరీరాన్ని ధరిస్తారా? లేక తమ శరీరంతోనే ప్రవేశిస్తారా? మనుష్యునిగా ఎలా పుడతారో నాకు సందేహంగా ఉంది. దయచేసి వివరంగా చెప్పు.
శరీరదేహాతిసముచ్ఛ్రయం చ చక్షుఃశ్రోత్రే లభతే కేన సంజ్ఞామ్। ఏతత్తత్త్వం సర్వమాచక్ష్వ పృష్టః క్షేత్రజ్ఞం త్వాం తాత మన్యామ సర్వే
ఈ శరీరానికి ఇంత గొప్ప ఆకారం ఎలా వస్తుంది? కళ్లకు, చెవులకు వాటి పనులు ఎలా కలుగుతాయి? నీవు అడిగినప్పుడు ఈ సత్యాన్ని పూర్తిగా చెప్పు. ఎందుకంటే మేమంతా నిన్ను, తాత, ఈ శరీరాన్ని తెలిసినవాడివిగా భావిస్తున్నాము.
వాయుః సముత్కర్షతి గర్భయోని- మృతౌ రేతః పుష్పఫలానుపృక్తమ్। స తత్ర తన్మాత్రకృతాధికారః క్రమేణ సంవర్ధయతీహ గర్భమ్
గర్భంలో వాయువు శిశువును పెంచుతుంది. మరణ సమయంలో, పుష్పం, ఫలం తో కూడిన బీజం బయటకు వెళుతుంది. అక్కడ, సూక్ష్మభూతాలపై అధికారంతో, అది ఈ లోకంలో శిశువును క్రమంగా అభివృద్ధి చేస్తుంది.
స జాయమానో విగృహీతమాత్రః సంజ్ఞామధిష్ఠాయ తతో మనుష్యః। స శ్రోత్రాభ్యాం వేదయతీహ శబ్దం స వై రూపం పశ్యతి చక్షుషా చ
శిశువు జన్మించిన వెంటనే శరీరాన్ని స్వీకరించి, మనిషిగా అవగాహనను పొందుతాడు. అప్పుడు చెవులతో శబ్దాన్ని తెలుసుకుంటాడు, కళ్లతో రూపాన్ని చూస్తాడు.
ఘ్రాణేన గన్ధం జిహ్వయాఽథో రసం చ త్వచా స్పర్శం మనసా వేదభావమ్। ఇత్యష్టకేహోపహితం హి విద్ధి మహాత్మనః ప్రాణభృతః శరీరే
ముక్కుతో వాసనను, నాలుకతో రుచిని, చర్మంతో తాకిడిని, మనసుతో భావాన్ని తెలుసుకుంటాడు. ఇలా, మహాత్ముడు అయిన జీవి శరీరంలో ఎనిమిది ఇంద్రియాలతో కూడి ఉంటాడు అని తెలుసుకో.
యః సంస్థితః పురుషో దహ్యతే వా నిఖన్యతే వాపి నికృష్యతే వా। అభావభూతః స వినాశమేత్య కేనాత్మానం చేతయతే పరస్తాత్
ఆ పురుషుడు శరీరంలో ఉండగా కాల్చినా, పాతిపెట్టినా, పారేసినా, అతడు లేనివాడై నశించిన తర్వాత, ఆత్మ మరల ఎలా తనను తాను తెలుసుకుంటుంది?
హిత్వా సోఽసూన్సుప్తవన్నిష్టనిత్వా పురోధాయ సుకృతం దుష్కృతం వా। అన్యాం యోనిం పవనాగ్రానుసారీ హిత్వా దేహం భజతే రాజసింహ
ఆత్మ, నిద్రలో ఉన్నట్టు ప్రాణాలను వదిలి, చేసిన మంచి చెడు పనులను వెనక్కి వదిలి, గాలిపాటను అనుసరించి, ఈ శరీరాన్ని విడిచి మరొక గర్భాన్ని పొందుతుంది, రాజసింహా.
పుణ్యాం యోనిం పుణ్యకృతో వ్రజన్తి పాపాం యోనిం పాపకృతో వ్రజన్తి। కీటాః పతఙ్గాశ్చ భవన్తి పాపా న మే వివక్షాస్తి మహానుభావ
మంచి పనులు చేసినవారు పుణ్యమైన గర్భాన్ని పొందుతారు. చెడు పనులు చేసినవారు పాపమైన గర్భాన్ని పొందుతారు. పాపులు పురుగులు, చిమ్మలు అవుతారు. మహానుభావా, దీనిపై నాకు ఇంకా చెప్పాలనే ఆసక్తి లేదు.
చతుష్పదా ద్విపదాః షట్పదాశ్చ తథాభూతా గర్భభూతా భవన్తి। ఆఖ్యాతమేతన్నిఖిలేన సర్వం భూయస్తు కిం పృచ్ఛసి రాజసింహ
నాలుగు కాళ్లు, రెండు కాళ్లు, ఆరు కాళ్లు ఉన్న జీవులు కూడా ఇలాగే గర్భంలో పుడతారు. ఇవన్నీ నీకు పూర్తిగా వివరించాను. ఇంకా ఏమి అడగాలనుకుంటున్నావు, రాజసింహా?
కింస్విత్కృత్వా లభతే తాత లోకా- న్మర్త్యః శ్రేష్ఠాంస్తపసా విద్యయా చ। తన్మే పృష్టః శంస సర్వం యథావ- చ్ఛుభాఁల్లోకాన్యేన గచ్ఛేత్క్రమేణ
ఏ పనులు చేయడం వల్ల మానవుడు ఉత్తమ లోకాలను పొందుతాడు? తపస్సు వల్లా, జ్ఞానం వల్లా? నేను అడిగినందుకు, శుభమైన లోకాలను క్రమంగా ఎలా చేరుకోవచ్చో నన్ను పూర్తిగా వివరించు.
పుంసః సదైవేతి వదన్తి సన్తః
పండితులు ఎప్పుడూ ఇదే మార్గమని చెబుతారు.
అధీయానః పణ్డితంమన్యమానో యో విద్యయా హన్తి యశః పరేషామ్। తస్యాన్తవన్తశ్చ భవన్తి లోకా న చాస్య తద్బ్రహ్మ ఫలం దదాతి
తాను పండితుడనుకొని, చదువుతో ఇతరుల కీర్తిని నాశనం చేసే వాడు, అతని లోకాలు నశించిపోతాయి. ఆ బ్రహ్మం అతనికి ఫలితాన్ని ఇవ్వదు.
చత్వారి కర్మాణ్యభయఙ్కరాణి భయం ప్రయచ్ఛన్త్యయథాకృతాని। మానాగ్నిహోత్రముత మానమౌనం మానేనాధీతముత మానయజ్ఞః
నాలుగు పనులు ప్రమాదకరమైనవి, భయంకరమైనవి. అవి సరిగ్గా చేయకపోతే భయం కలుగుతుంది. అవి: అహంకారంతో హోమం చేయడం, అహంకారంతో మౌనం, అహంకారంతో విద్యాభ్యాసం, అహంకారంతో యజ్ఞం చేయడం.
న మానమాన్యో ముదమాదదీత న సన్తాపం ప్రాప్నుయాచ్చావమానాత్। సన్తః సతః పూజయన్తీహ లోకే నాసాధవః సాధుబుద్ధిం లభన్తే
ఇతరులు గౌరవిస్తే ఆనందించకూడదు, అవమానిస్తే బాధపడకూడదు. ఈ లోకంలో మంచి వారు మంచివారిని గౌరవిస్తారు. చెడ్డవారు మంచివారి మనసును పొందలేరు.
ఇతి దద్యామితి యజ ఇత్యదీయ ఇతి వ్రతమ్। ఇత్యేతాని భయాన్యాహుస్తాని వర్జ్యాని సర్వశః
'ఇవ్వాలి', 'యజ్ఞం చేయాలి', 'ఇది నాది', 'ఇది నా వ్రతం' — ఇవన్నీ భయానికి కారణాలు అని అంటారు. ఇవన్నీ పూర్తిగా నివారించాలి.
యే చాశ్రయం వేదయన్తే పురాణం మనీషిణో మానసమార్గరుద్ధమ్। తన్నిఃశ్రేయస్తేన సంయోగమేత్య పరాం శాన్తిం ప్రత్యుః ప్రేత్య చేహ
పురాతన ఆశ్రయాన్ని తెలుసుకున్న, మనస్సును నియంత్రించిన జ్ఞానులు, దానితో ఏకత్వం పొంది, మరణం తరువాత కూడా, ఇక్కడ కూడా, పరమ శాంతిని పొందుతారు.
చరన్గృహస్థః కథమేతి ధర్మాన్కథం భిక్షుః కథమాచార్యకర్మా। వానప్రస్థః సత్పథే సన్నివిష్టో బహూన్యస్మిన్సంప్రతి వేదయన్తి
ఇల్లు వదిలి తిరుగుతూ ఉన్నవాడు ధర్మాన్ని ఎలా ఆచరిస్తాడు? భిక్షువు ఎలా? గురువు తన కర్తవ్యాలను ఎలా నిర్వర్తిస్తాడు? సత్పథంలో ఉన్న వానప్రస్థుడు ఈ లోకంలో అనేక విషయాలు అనుభవిస్తాడు.
ఆహూతాధ్యాయీ గురుకర్మస్వచోద్యః పూర్వోత్థాయీ చరమం చోపశాయీ। మృదుర్దాన్తో ధృతిమానప్రమత్తః స్వాధ్యాశీలః సిధ్యతి బ్రహ్మచారీ
పఠనానికి పిలవబడినవాడు, గురువును సేవించే వాడు, ముందే లేచి, చివరగా పడుకునే వాడు, మృదువైనవాడు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవాడు, స్థిరమైనవాడు, అప్రమత్తుడైనవాడు, స్వాధ్యాయానికి అలవాటు పడినవాడు — అలాంటి బ్రహ్మచారి విజయవంతమవుతాడు.
ధర్మాగతం ప్రాప్య ధనం యజేత దద్యాత్సదైవాతిథీన్భోజయేచ్చ। అనాదదానశ్చ పరైరదత్తం సైషా గృహస్థోపనిషత్పురాణీ
ధర్మబద్ధంగా సంపాదించిన ధనంతో యజ్ఞాలు చేయాలి, ఎప్పుడూ దానం చేయాలి, అతిథులను భోజనం పెట్టాలి. ఇతరులు ఇవ్వనిదాన్ని తీసుకోకూడదు — ఇదే గృహస్థునికి పురాతన ఉపదేశం.
స్వవీర్యజీవీ వృజినాన్నివృత్తో దాతా పరేభ్యో న పరోపతాపీ। తాదృఙ్మునిః సిద్ధిముపైతి ముఖ్యాం వసన్నరణ్యే నియతాహారచేష్టః
తన శక్తితో జీవిస్తూ, దుష్కార్యాలనుండి దూరంగా ఉండి, ఇతరులకు దానం చేస్తూ, ఎవరికి హానిచేయని వాడు, అటువంటి ముని అడవిలో నివసిస్తూ, ఆహారంలో, ప్రవర్తనలో నియమంగా ఉండి, పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు.
అశిల్పజీవీ గుణవాంశ్చైవ నిత్యం జితేన్ద్రియః సర్వతో విప్రయుక్తః। అనోకశాయీ లఘురల్పప్రసార- శ్చరన్దేశానేకచరః స భిక్షుః
వృత్తి కోసం పనులు చేయని, ఎల్లప్పుడూ మంచి లక్షణాలు కలిగి, ఇంద్రియాలను జయించిన, అన్నిటినుండి విరక్తుడై, ఇల్లు లేకుండా పడుకుని, తేలికగా, తక్కువ కదలికతో, అనేక ప్రాంతాల్లో తిరిగే వాడు ఆ భిక్షువు.
రాత్ర్యా యయా వాఽభిజితాశ్చ లోకా భవన్తి కామాభిజితాః సుఖాశ్చ। తామేవ రాత్రిం ప్రయతేత విద్వా- నరణ్యసంస్థో భవితుం యతాత్మా
ఏ రాత్రి ద్వారా లోకాలు జయించబడతాయో, కోరికలు, సుఖాలు అధిగమించబడతాయో, ఆ రాత్రిని పొందేందుకు, ఆత్మనిగ్రహం కలిగి అడవిలో నివసించే జ్ఞాని ప్రయత్నించాలి.
దశైవ పూర్వాన్దశ చాపరాంశ్చ జ్ఞాతీనథాత్మానమథైకవింశమ్। అరణ్యవాసీ సుకృతే దధాతి విముచ్యారణ్యే స్వశరీరధాతూన్
పది మంది పూర్వీకులను, పది మంది వంశజులను, తనను ఇరవై ఒకవాడిగా భావించి, మంచి పనులు చేసే అడవివాసి తన శరీరాన్ని అక్కడే వదిలి, ముక్తి పొందుతాడు.
కతిస్విదేవ మునయః కతి మౌనాని చాప్యుత। భవన్తీతి తదాచక్ష్వ శ్రోతుమిచ్ఛామహే వయమ్
ఎన్ని మునులు ఉన్నారు? ఎన్ని విధాల మౌనం ఉన్నాయి? ఈ విషయాలను మాకు చెప్పు, వినాలని మేము కోరుతున్నాము.
అరణ్యే వసతో యస్య గ్రామో భవతి పృష్ఠతః। గ్రామే వా వసతోఽరణ్యం స మునిః స్యాజ్జనాధిప
అడవిలో నివసించే వాడికి గ్రామం వెనుక ఉంటే, లేదా గ్రామంలో నివసించే వాడికి అడవి వెనుక ఉంటే, అటువంటి ముని మనుషులలో అధిపతి.
కథంస్విద్వసతోఽరణ్యే గ్రామో భవతి పృష్ఠతః। గ్రామే వా వసతోఽరణ్యం కథం భవతి పృష్ఠతః
ఎలా అడవిలో నివసిస్తూ గ్రామం వెనుకగా ఉంటుంది? లేదా గ్రామంలో ఉండగా అడవి వెనుకగా ఎలా ఉంటుంది?
న గ్రామ్యముపయుఞ్జీత య ఆరణ్యో మునిర్భవేత్। తథాస్య వసతోఽరణ్యే గ్రామో భవతి పృష్ఠతః
అడవిలో నివసించే ముని గ్రామానికి చెందిన దేనినీ ఉపయోగించకూడదు. అలా ఉంటే అతడు అడవిలో ఉన్నప్పటికీ గ్రామం అతని వెనుకగా ఉంటుంది.
అనగ్నిరనికేతశ్చాప్యగోత్రచరణో మునిః। కౌపీనాచ్ఛాదనం యావత్తావదిచ్ఛేచ్చ చీవరమ్
అగ్ని లేకుండా, ఇల్లు లేకుండా, బంధువుల సంబంధం లేకుండా తిరిగే ముని, కేవలం కౌపీనంతో ఉండేంతవరకు మాత్రమే వస్త్రాన్ని కోరాలి.
యావత్ప్రాణాభిసన్ధానం తావదిచ్ఛేచ్చ భోజనమ్। తథాఽస్య వసతో గ్రామేఽరణ్యం భవతి పృష్ఠతః
ప్రాణాలను నిలబెట్టుకునే సంకల్పం ఉన్నంతవరకు మాత్రమే భోజనం కోరాలి. అలా గ్రామంలో నివసించినా, అతనికి అడవి వెనుకగా ఉంటుంది.