యాదృశే చ కులే జన్మ సర్వరాజాభిపూజితే । బన్ధుభిశ్చ సుహృద్భిశ్చ భీమ త్వమసి తాదృశః
ప్రతి రాజు గౌరవించే వంశంలో పుట్టి, బంధువులు, స్నేహితులతో చుట్టుముట్టబడి ఉన్నావు, భీమా, నువ్వు కూడా అలాంటి వాడివే.
జిజ్ఞాసన్తో హి ధర్మస్య సన్దిగ్ధస్య వృకోదర । పర్యాయం నాధ్యవస్యన్తి దేవమానుషయోర్జనాః
ధర్మం గురించి సందేహం ఉన్నప్పుడు తెలుసుకోవాలని ప్రయత్నించే వారు, వృకోదరా, దేవతల మార్గం, మానవుల మార్గం మధ్య తేడా చేయలేరు.
స ఏవ హేతుర్భూత్వా హి పురుషస్యార్థసిద్ధిషు। వినాశేఽపి స ఏవాస్య సన్దిగ్ధం కర్మ పౌరుషమ్
అదే కారణం మనిషికి విజయాన్ని ఇస్తుంది; నాశనం జరిగినా, అదే కారణం అతని కార్యాన్ని సందిగ్ధంగా చేస్తుంది.
అన్యథా పరిదృష్టాని కవిభిర్దోవదర్శిభిః । అన్యథా పరివర్తన్తే వేగా ఇవ నభస్వతః
కవులు, జ్ఞానులు ఒక విషయాన్ని ఒక విధంగా చూస్తారు, కానీ అది వేరేలా జరుగుతుంది; ఇది గాలివేగం మారినట్టు మారుతుంది.
సుమన్త్రితం సునీతం చ న్యాయతశ్చోపపాదితమ్ । కృతం మానుష్యకం కర్మ దైనేనాపి విరుద్ధ్యతే
బాగా ఆలోచించి, న్యాయంగా, సరిగ్గా చేసిన మనుష్యుల పనికైనా, దురదృష్టం ఎప్పుడు ఎదురు వస్తుందో తెలియదు.
దైవమప్యకృతం కర్మ పౌరుషేణ విహన్యతే । శీతముష్ణం తథా వర్షం క్షుత్పిపాసే చ భారత
దురదృష్టం పూర్తిగా జరగకపోతే, మనుషుల ప్రయత్నంతో దాన్ని అధిగమించవచ్చు—చలిని, వేడిని, వర్షాన్ని, ఆకలిని, దాహాన్ని ఎలా ఎదుర్కొంటామో అలా, భారతా.
యదన్యద్దిష్టభావస్య పురుషస్య స్వయం కృతమ్ । తస్మాదనుపరోధశ్చ విద్యతే తత్ర లక్షణమ్
మనిషికి విధి ఏదైనా కల్పించినా, అతను తానే చేసిన పనిలో నియమం ఉంటే, అది restraint లక్షణంగా కనిపిస్తుంది.
లోకస్య నాన్యతో వృత్తిః పాణ్డవాన్యత్ర కర్మణః। ఏవంబుద్ధిః ప్రవర్తేత ఫలం స్యాదుభయాన్వయే
పాండవా, పని తప్ప ఈ లోకానికి జీవనం లేదు. ఈ భావంతో పని చేయాలి; ఫలితం రెండు మార్గాల నుంచీ వస్తుంది.
య ఏవం కృతబుద్ధిః స కర్మస్వేవ ప్రవర్తతే । నాసిద్ధో వ్యథతే తస్య న సిద్ధౌ హర్షమశ్రుతే
ఎవడు ఇలాంటి స్థిరమైన మనస్సుతో ఉన్నాడో, అతడు కేవలం తన పనుల్లోనే నిమగ్నమవుతాడు. అతనికి విఫలం అయితే బాధ ఉండదు, విజయవార్త విన్నా అతడు ఆనందపడడు.
తత్రేయమనుమాత్రా మే భీమసేన వివక్షితా। నైకాన్తసిద్ధిర్వక్తవ్యా శత్రుభిః సహ సంయుగే
ఇక్కడ, భీమసేనా, నేను కేవలం ఊహను మాత్రమే చెప్పాలనుకుంటున్నాను. శత్రువులతో యుద్ధంలో పూర్తిగా విజయం సాధిస్తామని ఖచ్చితంగా చెప్పడం సరికాదు.
నాతిప్రహీణరశ్మిః స్యాత్తథా భావవిపర్యయే । విషాదమర్చ్ఛేద్ గ్లానిం వాప్యేతమర్థం బ్రవీమితే
మన శక్తి ఎక్కువగా తగ్గిపోకూడదు, అలాగే మన భావోద్వేగం కూడా మారిపోకూడదు. నిరాశ లేదా అలసట రాకుండా ఉండేందుకు నేను ఇదే చెబుతున్నాను.
శ్వోభూతే ధృతరాష్ట్రస్య సమీపం ప్రాప్య పాణ్డవ। యతిష్యే ప్రశమం కర్తుం యుష్మదర్థమహాపయన్
రేపు, ధృతరాష్ట్రుని సమీపానికి చేరుకుని, ఓ పాండవా, మీ కోసం శాంతిని సాధించేందుకు నేను యత్నిస్తాను. మీకు మేలు కలగాలని ఆశిస్తాను.
శమం చేత్తే కరిష్యన్తి తతోఽనన్తం యశో మమ। భవతాం కచ కృతః కామస్తేషాం చ శ్రేయ ఉత్తమమ్
వారు శాంతికి ఒప్పుకుంటే, నాకు అనంతమైన కీర్తి లభిస్తుంది. మీ కోరికలు నెరవేరతాయి, వారికి కూడా ఉత్తమమైన మేలు జరుగుతుంది.
తే చేదభినివేక్ష్యన్తే నాభ్యుపైష్యన్తి మే వచః । కురవో యుద్ధమేవాత్ర ఘోరం కర్మ భవిష్యతి
వారు నా మాటలు వినక, దృఢంగా ఉండిపోతే, కౌరవులు ఇక్కడ యుద్ధంలో ప్రవేశిస్తారు. అప్పుడు ఘోరమైన కార్యం జరుగుతుంది.
అస్మిన్యుద్ధే భీమసేన త్వయి భారః సమాహితః। ధూరర్జునేన ధార్యా స్యాద్వేఢవ్య ఇతరో జనః
ఈ యుద్ధంలో, భీమసేనా, భారం నీ మీదే ఉంది. అర్జునుడు ఆ బరువును మోయాలి, మిగతా వారు ఆయనను అనుసరించాలి.
అహం హి యన్తా బీభత్సోర్భవితా సంయుగే సతి। ధనఞ్జయస్యైష కామో న హి యుద్ధం న కామయే
యుద్ధం జరిగితే, బీభత్సునికి నేను రథసారథిగా ఉంటాను. ఇది ధనంజయుని కోరిక. నాకు యుద్ధం కావాలని లేదు.
తస్మాదాశఙ్కమానోఽహం వృకోదర మతిం తవ। గదతః క్లీబయా వాచా తేజస్తే సమదీదిపమ్
కాబట్టి, వృకోదరా, నీ మనస్సు గురించి నేను ఆందోళన చెందుతున్నాను. నువ్వు ధైర్యం లేకుండా మాట్లాడుతున్నావు, అయినా నీ శక్తి పూర్తిగా ప్రగటించింది.
ఉక్తం యుధిష్ఠిరేణైవ యావద్వాచ్యం జనార్దన । తవ వాక్యం తు మే శ్రుత్వా ప్రతిభాతి పరన్తప
యుధిష్ఠిరుడు చెప్పాల్సినంత అన్నాడు, జనార్దనా. కానీ నీ మాటలు విని, శత్రువులకు భయంకరుడవైన నీవు చెప్పినవి నాకు హృదయాన్ని తాకాయి.
నైవ ప్రశమమత్ర త్వం మన్యసే సుకరం ప్రభో । లోభాద్వా ధృతరాష్ట్రస్య దైన్యాద్వా సముపస్థితాత్
ప్రభూ, ఇక్కడ శాంతి సాధించడం సులభం కాదని నీవు భావిస్తున్నావు. అది ధృతరాష్ట్రుని లోభం వల్లా, లేక వచ్చిన దుఃఖం వల్లా అయినా.
అఫలం మన్యసే వాఽపి పురుషస్య పరాక్రమమ్ । న చాన్తరేణ కర్మాణి పౌరుషేణ బలోదయః
పురుషుని ప్రయత్నం ఫలితం ఇవ్వదని నీవు అనుకుంటున్నావు. కానీ, కార్యాలు లేకుండా కేవలం ధైర్యంతో బలం కలుగదు.
తదిదం భాషితం వాక్యం తథాచన తథైవ తత్। న చైతదేవం ద్రష్టవ్యమసాధ్యమపి కించన
ఇప్పుడు చెప్పిన మాటలు నిజమే, అలాగే వాటిని అనుసరించాలి. అయినా ఏదీ అసాధ్యం అని చూడకూడదు.
కిం చైతన్మన్యసే కృచ్ఛ్రమస్మాకమవసాదకమ్। కుర్వన్తి తేషాం కర్మాణి యేషాం నాస్తి ఫలోదయః
ఈ కష్టం మనకు నాశనంగా ఎందుకు భావిస్తున్నావు? ఎవరి పనులకు ఫలితం ఉండదో, వాళ్లే బాధపడతారు.
సంపాద్యమానం సమ్యక్వ స్యాత్కర్మ సఫలం ప్రభో। స తథా కృష్ణ వర్తస్వ యథా శర్మ భవేత్పరైః
పని సరిగ్గా జరిగితే అది ఫలితాన్ని ఇస్తుంది, ప్రభూ. కృష్ణా, నీవు ఇతరులకు ఆనందం కలిగించేలా ఆచరించు.
పాణ్డవానాం కురూణాం చ భవాన్నః ప్రథమః సుహృత్। సురాణామసురాణాం చ యథా వీర ప్రజాపతిః
పాండవులకైనా, కౌరవులకైనా నీవే మాకు ముఖ్యమైన మిత్రుడు. దేవతలకు, అసురులకు ప్రజాపతి ఎలా ఉంటాడో, నీవు కూడా అలాగే ఉన్నావు, వీరా.
కురూణాం పాణ్డవానాం చ ప్రతిపత్స్వ నిరామయమ్ । అస్మద్ధితమనుష్ఠానం మన్యే తవ న దుష్కరమ్
కౌరవులు, పాండవులకు మేలు కలిగించు. మన మేలుకోసం నీవు చేయడం కష్టం కాదని నేను నమ్ముతున్నాను.
ఏవం చ కార్యతామేతి కార్యం తవ జనార్దన । గమనాదేవమేవ త్వం కరిష్యసి జనార్దన
ఇలా నీ పని పూర్తయింది, జనార్దనా. నీవు వెళ్ళినద్వారా నీవు నిజంగా కార్యాన్ని చేయగలవు, జనార్దనా.
చికీర్షితమథాన్యత్తే తస్మిన్వీర దురాత్మాని । భవిష్యతి చ తత్సర్వం యథా తవ చికీర్షితమ్
వీరా, నీవు ఇంకేదైనా చేయాలని భావిస్తే, ఆ దుర్మార్గుడు నీ అభిప్రాయానుసారమే అన్నిటిని చేస్తాడు.
శర్మ తైః సహ వా నోఽస్తు తవ వా యచ్చికీర్షితమ్ । విచార్యమాణో యః కామస్తవ కృష్ణ స నో గురుః
కృష్ణా, వారితో కలసి శాంతి కావాలన్నా, లేకపోయినా, నీవు ఏది కోరుతున్నావో, అది మాకు మార్గదర్శకం.
న స నార్హతి దుష్టాత్మా వధం ససుతబాన్ధవః। యేన ధర్మసుతే దృష్టా న సా శ్రీరుపమర్షితా
ఆ దుష్టుడు తన కుమారులతో, బంధువులతో కలసి మరణానికి అర్హుడు కాదు. ఎందుకంటే, ధర్మపుత్రుడు కోల్పోయిన ఐశ్వర్యాన్ని అతడు చూడలేదు.
యచ్చాప్యపశ్యతోపాయం ధర్మిష్ఠం మధుసూదన। ఉపాయేన నృశంసేన హృతా దుర్ద్యూతదేవినా
మధుసూదనా, నీవు ధర్మబద్ధమైన మార్గాన్ని చూసినా, దుర్మార్గమైన జూదంతో ఆమెను అపహరించారు.