అహో యుద్ధాభికాఙ్క్షాణాం యుద్ధకాల ఉపస్థితే । చేతాంసి విప్రతీపాని యత్త్వాం భీభీమ విన్దతి
అయ్యో, యుద్ధం కోరుకునే వారికి యుద్ధ సమయం వచ్చినప్పుడు, భీమా, నీ మనస్సు సందేహంలో పడిపోవడం ఎంత ఆశ్చర్యంగా ఉంది.
అహో పార్థ నిమిత్తాని విపరీతాని పశ్యసి। స్వప్నాన్తే జాగరాన్తే చ తస్మాత్ప్రశమమిచ్ఛసి
అయ్యో, పార్థా, నీవు విపరీతమైన సూచనలు చూస్తున్నావు. కలలు ముగిసినప్పుడు, మెలకువ ముగిసినప్పుడు కూడా, అందుకే నీవు శాంతిని కోరుతున్నావు.
అహో నాశంససే కించిత్పుంస్త్వం క్లీబ ఇవాత్మని । కశ్మలేనాభిపన్నోఽసి తేన తే వికృతం మనః
అయ్యో! నీవు కొంతమాత్రం పురుషత్వాన్ని మాత్రమే చూపిస్తున్నావు, నీలోని బలహీనతతో, నీవు అంతర్గతంగా ఒక నపుంసకుడివలె ఉన్నావు. ఈ బలహీనత నిన్ను పూర్తిగా కమ్మేసింది, అందుకే నీ మనస్సు కలతచెందింది.
ఉద్వేపతే తే హృదయం మనస్తే ప్రతిసీదతి । ఊరుస్తమ్భగృహీతోఽసి తస్మాత్ప్రశమమిచ్ఛసి
నీ హృదయం వణికిపోతుంది, నీ మనస్సు దిగులుతో మునిగిపోతుంది. నీ తొడలు గట్టిగా కట్టుబడినట్లుగా ఉన్నాయి, అందుకే నీవు శాంతిని కోరుతున్నావు.
అనిత్యం కిల మర్త్యస్య పార్థ చిత్తం చలాచలమ్ । వాతవేగప్రచలితా అష్ఠీలా శాల్మలేరివ
పార్థా! మానవుల మనస్సు నిజంగా స్థిరంగా ఉండదు, ఎప్పుడూ మారుతూ ఉంటుంది. అది గాలివేగానికి ఊగిపడే శాల్మలి చెట్టు పత్తివలె చంచలంగా ఉంటుంది.
తవైషా వికృతా బుద్ధిర్గవాం వాగివ మానుషీ । మనాంసి పాణ్డుపుత్రాణాం మఞ్జయత్యప్లవానివ
నీ ఈ వక్రమైన బుద్ధి, మనుషుల మధ్య గోవుల మాటలవలె ఉంది. ఇది పాండవుల మనస్సులను అలలు పడే పడవలవలె కలవరపెడుతుంది.
ఇదం మే మహాదాశ్చర్యం పర్వతస్యేవ సర్పణమ్। యదీదృశం ప్రభాషేథా భీమసేనాసమం వచః
ఇలాంటి మాటలు నీవు మాట్లాడటం నాకు గొప్ప ఆశ్చర్యంగా ఉంది. ఇది కొండపై పాము కనిపించినట్టే వింతగా ఉంది, భీమసేనునితో సమానమైన మాటలు నీవు పలకడం ఆశ్చర్యమే.
స దృష్ట్వా స్వాని కర్మాణి కులే జన్మ చ భారత । ఉత్తిష్ఠస్వ విషాదం మా కృథా వీర స్థిరో భవ
నీ కార్యాలను, నీ వంశాన్ని చూసి, ఓ భారతా! లేచి నిలబడవు. నిరాశలో పడిపోకుము, ఓ వీరా! ధైర్యంగా ఉండు.
న చైతదనురూపం తే యత్తే గ్లానిరరిన్దమ। యదోజసా న లభతే క్షత్రియో న తదశ్రుతే
నీకు ఈ నిరుత్సాహం తగదు, ఓ శత్రువులను జయించేవాడా! క్షత్రియుడు బలంతో పొందలేనిది ఏదీ ఉండదు, అలాంటిది ఎప్పుడూ వినిపించదు.
తథోక్తో వాసుదేవేన నిత్యమన్యురమర్షణః। సదశ్వవత్సమాధావద్బభాషే తదనన్తరమ్
వాసుదేవుడు ఇలా చెప్పిన వెంటనే, ఎప్పుడూ కోపంగా ఉండే, ఓర్పు లేని భీమసేనుడు, మంచి గుర్రంలా ఊగిపడి వెంటనే ఇలా అన్నాడు.
అన్యథా మాం చికీర్షన్తమన్యథా మన్యసేఽచ్యుత। ప్రణీతభావమత్యర్థం యుధి సత్యపరాక్రమమ్
అచ్యుతా! నేను ఎలా అనుకుంటున్నానో కాకుండా నువ్వు వేరేలా భావిస్తున్నావు. నా మనస్సు పూర్తిగా స్థిరంగా ఉంది, యుద్ధంలో నా పరాక్రమం నిజమైనదే.
వేత్సి దాశార్హ సత్యం మే దీర్ఘకాలం సహోషితః। ఉత వా మాం న జానాసి ప్లవన్హృద ఇవాప్లవే
దాశార్హా! నువ్వు నాతో చాలా కాలం గడిపినవాడివి, నన్ను బాగా తెలుసు. లేదా నీకు నేను తెలియనివాడినట్లుగా, నీ మనస్సు అలలో తేలియాడే పడవలా అయిపోయింది.
తస్మాదనభిరుపాభిర్వాగ్భిర్మాం త్వం సమర్చ్ఛసి । కథం హి భీమసేనం మాం జానన్కశ్చన మాధవ
అందుకే నువ్వు నాకు తగని మాటలు చెబుతున్నావు. ఓ మాధవా! నన్ను, భీమసేనుడిని బాగా తెలిసినవాడు వేరేలా ఎలా మాట్లాడగలడు?
బ్రూయాదప్రతిరూపాణి యథా మాం వక్తమర్హసి । తస్మాదిదం ప్రవక్ష్యామి వచనం వృష్ణినన్దన
నాకు తగని మాటలు ఎవరు చెబుతారు? నువ్వు నన్ను గౌరవంగా సంభోదించాలి. అందుకే, ఓ వృష్ణివంశానందనా! ఇప్పుడు నేను నా మాటను చెబుతాను.
ఆత్మనః పౌరుషం చైవ బలం చ న సమం పరైః । సర్వథాఽనార్యకర్మైతత్ప్రశంసా స్వయమాత్మనః
నా పురుషత్వం, నా బలం ఇతరులతో సమానంగా ఉండదు. ఏ విధంగా చూసినా, తనను తాను పొగడటం మంచిది కాదు.
అతివాదాపవిద్ధస్తు వక్ష్యామి బలమాత్మనః । పశ్యేమే రోదసీ కృష్ణ యయోరాసన్నిమాః ప్రజాః
కానీ, నీవు కఠినంగా మాట్లాడినందుకు, నా బలాన్ని చెప్పక తప్పదు. ఓ కృష్ణా! ఈ భూమి, ఆకాశం, వీటిలోని సమస్త ప్రాణులు చూడు.
అచలే చాప్రతిష్ఠే చాప్యనన్తే సర్వమాతరౌ । యదీమే సహసా క్రుద్ధే సమేయాతాం శిలే ఇవ
ఈ రెండు—స్థిరమైనది, చంచలమైనది—అన్నీ సృష్టికి తల్లులైనవి, ఒక్కసారిగా కోపంతో రాళ్లవలె ఎదురెదురుగా వచ్చినా—
అహమేతే నిగృహ్ణీయాం బాహుభ్యాం సచసాచరే । పశ్యైతదన్తరం బాహ్వోర్మహాపరిఘయోరివ
వాటి రెండింటినీ, చలించేవాటినీ, నిలిచేవాటినీ నా చేతులతో ఆపగలను. నా రెండు భుజాల మధ్య ఉన్న ఈ అంతరాన్ని చూడు, ఇవి రెండు గొప్ప ఇనుప దండలవలె ఉన్నాయి.
య ఏతత్ప్రాయ ముచ్యేత న తం పశ్యామి పురూషమ్। హిమవాంశ్చ సముద్రశ్చ వజ్రీ వా బలమిత్స్వయమ్
ఈ పట్టు నుండి తప్పించుకోగలిగిన మనిషిని నేను ఎవరినీ చూడలేదు. హిమవంతుడు అయినా, సముద్రం అయినా, వజ్రాయుధంతో ఉన్న ఇంద్రుడైనా తమ బలాన్ని పరీక్షించాలనుకున్నా వీలు లేదు.
మయాభిపన్నం త్రాయేరన్బలమాస్థాయ న త్రయః । యుద్ధార్హాన్క్షత్రియాన్సర్వాన్పాణ్డవేష్వాతతాయినః
నేను ఎవరినైనా పట్టుకున్నప్పుడు, వారు ఎంత బలంగా ఉన్నా, ఆ ముగ్గురు కలిసి కూడా అతన్ని రక్షించలేరు. పాండవులకు శత్రువులైన క్షత్రియులందరితో యుద్ధానికి నేను సిద్ధంగా ఉన్నాను.
అధః పాదతలేనైతానధిష్ఠాస్యామి భూతలే । న హి త్వం నాభిజానాసి మమ విక్రమమచ్యుత
నా పాదం క్రింద పెట్టి వీటిని నేలపై నొక్కిపెడతాను. నీవు నా శక్తిని గుర్తించటం లేదు, అచ్యుత.
యథా మయా వినిర్జిత్య రాజానో వశగాః కృతాః । అథ చేన్మాం న జానాసి సూర్యస్యేవోద్యతః ప్రభామ్
నేను రాజులను ఓడించి, వారిని నా వశంలోకి తెచ్చుకున్నట్టు, నీవు నన్ను గుర్తించకపోతే, ఉదయించే సూర్యుని ప్రకాశాన్ని చూడకపోవడం లాంటిది.
విగాఢే యుధి సంబాధే వేత్స్యసే మాం జనార్దన । పరుషైరాక్షిపసి కిం వ్రణం సూచ్యేవ చానఘ
యుద్ధం తీవ్రంగా, గందరగోళంగా మారినప్పుడు నీవు నన్ను తెలుసుకుంటావు, జనార్దన. నీవు ఎందుకు కఠినమైన మాటలు చెబుతున్నావు, పాపరహితుడా? అది గాయాన్ని సూచి తోడినట్టు అనిపిస్తోంది.
యథామతి బ్రవీమ్యేతద్విద్ధి మామధికం తతః । ద్రష్టాసి యుధి సంబాధే ప్రవృత్తే వైశసేఽహని
నేను నా మనసులో ఉన్నదాన్ని చెప్పాను; ఈ విషయంలో నన్ను మించినవాడిగా తెలుసుకో. యుద్ధం ప్రారంభమై, హింస మొదలైనప్పుడు నీవు నన్ను చూస్తావు.
మయా ప్రణున్నాన్మాతఙ్గాత్నథినః సాదనస్తథా । తథా నరానభిక్రుద్ధం నిఘ్నన్తం క్షత్రియర్షభాన్
నేను ఏనుగులను కూల్చాను, వాటి పైకారులను పడగొట్టాను; అలాగే, నన్ను ఎవరూ రెచ్చగొట్టకపోయినా, గొప్ప యోధులను సంహరించాను.
ద్రష్టా మాం త్వం చ లోకశ్చ వికర్షన్తం వరాన్వరాన్ । న మే సీదన్తి గాత్రాణి న మమోద్వేపతే మనః
నీవు, ఈ లోకం, నేను గొప్పవారిని లాగుతున్నదాన్ని చూస్తారు. నా అవయవాలు తడబడవు, నా మనసు కూడా కంపించదు.
సర్వలోకాదభిక్రుద్ధాన్న భయం విద్యతే మమ। కిం తు సౌహృదమేవైతత్కృపయా మధుసూదన । సర్వాంస్తితిక్షే సంక్లేశాన్మా స్మ నో భరతా నశన్
ప్రపంచమంతా నన్ను ఎదుర్కొన్నా నాకు భయం లేదు. అయినా మధుసూదన, ఇది కేవలం స్నేహం, దయ మాత్రమే. అన్ని బాధలను సహిస్తున్నాను—భారతులు నశించకూడదు.
భావం జిజ్ఞాసమానోఽహం ప్రణయాదిదమబ్రవమ్ । న చాక్షేపాన్న పాణ్డిత్యాన్న క్రోధాన్న వివక్షయా
నీ భావాన్ని తెలుసుకోవాలని, ప్రేమతోనే ఇలా మాట్లాడాను. ఇది ఎటువంటి అపహాస్యం, తెలివితేటలు, కోపం, వాదన కోసమూ కాదు.
వేదాహం తవ మాహాత్మ్యసుత తే వేద యద్బలమ్। ఉత తే వేద కర్మాణి న త్వాం పరిభవామ్యహమ్
నీ గొప్పతనం, నీ బలాన్ని, నీ కార్యాలను నాకు తెలుసు, కుమారా. నేను నిన్ను తక్కువగా చూడను.
యథా చాత్మని కల్యాణం సంభావయసి పాణ్డవ । సహస్రగుణమప్యేతత్త్వయి సంభావయామ్యహమ్
పాండవా, నీవు నీ మేలుకోసం ఎంతగా ఆలోచిస్తావో, నేను నీ మేలుకోసం వెయ్యిరెట్లు ఎక్కువగా ఆలోచిస్తాను.