దుర్యోధనో హి యత్సేనః సర్వథా విదితస్తవ । యచ్ఛీలో యత్స్వభావశ్చ యద్బలో యత్పరాక్రమః
దుర్యోధనుడు, అతని సైన్యం ఎలా ఉన్నారో, వారి స్వభావం, శక్తి, పరాక్రమం ఎలా ఉందో నీకు బాగా తెలుసు.
పురా ప్రసన్నాః కురవః సహపుత్రాస్తథా వయమ్। ఇన్ద్రజ్యేష్ఠా ఇవాభూమ మోదమానాః సబాన్ధవాః
ఒకప్పుడు కౌరవులు తమ కుమారులతో పాటు, మేము కూడా బంధువులతో కలిసి, ఇంద్రుడు దేవతలతో ఉన్నట్టు ఆనందంగా, సంతోషంగా ఉండేవాళ్లం.
దుర్యోధనస్య క్రోధేన భరతా మధుసూదన। ధక్ష్యన్తే శిశిరాపాయే వనానీవ హుతాశనైః
దుర్యోధనుని కోపం వల్ల, ఓ భారత వంశీయుడా, మధుసూదనా, భారతులు చలికాలం ముగిసిన తరువాత అగ్నిలో కాలిపోయే అడవిలా నాశనం అవుతారు.
అష్టాదశేమే రాజానః ప్రఖ్యాత మధుసూదన । యే సముచ్చిచ్ఛిదుర్జ్ఞాతీన్సుహృదశ్చ సబాన్ధవాన్
ఈ పదిహేడు మంది ప్రసిద్ధ రాజులు, ఓ మధుసూదనా, తమ బంధువులను, స్నేహితులను, కుటుంబాన్ని నాశనం చేశారు.
అసురాణాం సమృద్ధానాం జ్వలతామివ తేజసా। పర్యాయకాలే ధర్మస్య ప్రాప్తే కలిరజాయత
శక్తివంతమైన అసురులు తమ తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ ఉండగా, ధర్మ కాలం ముగిసినప్పుడు కలియుగం మొదలైంది.
హైహయానాముదావర్తో నీపానాం జనమేజయః । బహులస్తాలజఙ్ఘానాం కృమీణాముద్ధతో వసుః
హైహయులలో ఉదావర్తుడు, నీపులలో జనమేజయుడు, తాళజంఘులలో బహులుడు, క్రముల్లో అహంకారంతో ఉన్న వసువు ఉండేవాడు.
అజబిన్దుః సువీరాణాం సురాష్ట్రాణాం రుషర్ద్ధికః। అర్కజశ్చ బలీహానాం చీనానాం ధౌతమూలకః
సువీరులలో అజబిందువు, సురాష్ట్రులలో రుషర్ధికుడు, బలిహానులలో అర్కజుడు, చీనులలో ధౌతమూలకుడు ప్రసిద్ధులు.
హయగ్రీవో విదేహానాం వరయుశ్చ మహౌజసామ్ । బాహుః సున్దరవంశానాం దీప్తాక్షాణాం పురూరవాః
విదేహులలో హయగ్రీవుడు, మహాశక్తివంతులలో వరయు, సుందరవంశీయులలో బాహు, ప్రకాశవంతమైన కళ్లున్న వారిలో పురూరవుడు ప్రసిద్ధులు.
సహజశ్చేదిమత్స్యానాం ప్రవీరాణాం వృషధ్వజః । ధారణశ్చన్ద్రవత్సానాం ముకుటానాం విగాహనః
చేడులలో సహజుడు, మత్స్యులలో వృషధ్వజుడు, చంద్రవత్సులలో ధారణుడు, ముకుటులలో విఘాహనుడు ప్రసిద్ధులు.
శమశ్చ నన్దివేగానామిత్యేతే కులపాంసనాః । యుగాన్తే కృష్ణ సంభూతాః కులేషు పురుషాధమాః
నందివేగులలో శముడు — వీరందరూ, కృష్ణా, తమ వంశాలకు అపకీర్తి తెచ్చినవారు. యుగాంతంలో జన్మించిన, తమ వంశాల్లో అత్యంత నీచులు.
అప్యయం నః కురూణాం స్యాద్యుగాన్తే కాలసంభృతః । దుర్యోధనః కులాఙ్గారో జఘన్యః పాపపూరుషః
ఇలాగే, మన కురువంశంలో ఈ దుర్యోధనుడు కూడా యుగాంతంలో కాలం వల్ల కలిగిన అపశకునిగా, వంశానికి అపకీర్తి తెచ్చిన పాపాత్ముడిగా ఉండవచ్చేమో.
తస్మాన్మృదు శనైర్బ్రూయా ధర్మార్థసహితం హితమ్ । కామానుబద్ధం బహులం నోగ్రముగ్రపరాక్రమమ్
కాబట్టి, మృదువుగా, నెమ్మదిగా, ధర్మార్ధాలకు అనుగుణంగా, మనకు మేలు కలిగే మాటలు చెప్పు. కోరికలు ఉన్నా, కఠినంగా, ఉగ్రంగా మాట్లాడవద్దు.
అపి దుర్యోధనం కృష్ణ సర్వే వయమధశ్చరాః। నీచైర్భూత్వాఽనుయాస్యామో మా స్మ నో భరతా నశన్
దుర్యోధనుడు మనందరికి మించి ఉన్నా, కృష్ణా, మనం వినయంగా అతని వెనక నడవాలి. మన వల్ల భారతులు నాశనం కాకుండా చూడాలి.
అప్యుదాసీనవృత్తిః స్యాద్యథా నః కురుభిః సహ। వాసుదేవ తథా కార్యం న కురూననయః స్పృశేత్
మన ప్రవర్తన తటస్థంగా ఉండాలి, వాసుదేవా, కురువంశీయులతో కలిసే ఉండాలి. కురువంశానికి నాశనం రాకుండా అలా చేయాలి.
వాచ్యః పితామహో వృద్ధో యే చ కృష్ణ సమాసదః । భ్రాతౄణామస్తు సౌభ్రాత్రం ధార్తరాష్ట్రః ప్రశామ్యతామ్
కృష్ణా, మన పెద్దవారైన పితామహుడు, ఇతర వృద్ధులు ఉన్నారు కదా, వారిని గౌరవంగా పలకరించాలి. అన్నదమ్ములందరిలో స్నేహభావం ఉండాలి. ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు కూడా మనస్సు చల్లబడి ఉండాలి.
అహమేతద్బ్రవీమ్యేవం రాజా చైవ ప్రశంసతి । అర్జునో నైవ యుద్ధార్థీ భూయసీ హి దయాఽర్జునే
నేను చెప్పింది ఇదే. మన రాజు కూడా ఇదే అభిప్రాయంతో ఉన్నాడు. అర్జునుడికి యుద్ధం మీద ఆసక్తి లేదు. ఎందుకంటే అతనిలో గొప్ప దయ ఉంది.
ఏతఛ్రుత్వా మహాబాహుః కేశవః ప్రహసన్నివ। అభూతపూర్వం భీమస్య మార్దవోపహితం వచః
ఇది విని, బలవంతుడైన కేశవుడు చిరునవ్వుతో భీముని మాటలు చూసాడు. భీముడు ఇంత మృదువుగా మాట్లాడటం ఎప్పుడూ చూడలేదు.
గిరేరివ లఘుత్వం తచ్ఛీతత్వమివ పావకే। మత్వా రామానుజః శౌరిః శార్ఙ్గధన్వా వృకోదరమ్
పర్వతం తేలికగా మారినట్టు, అగ్ని చల్లగా మారినట్టు, రాముని తమ్ముడు, శౌరి, శారంగధన్వ అయిన కృష్ణుడు భీముడిని చూసి ఆశ్చర్యపడ్డాడు.
సన్తేజసంస్తదా వాగ్భిర్భాతరిశ్వేవ పావకమ్। ఉవాచ భీమమాసీనం కృపయాఽభిపరిప్లుతమ్
ఆ సమయంలో, గాలి తాకిన అగ్ని మళ్లీ మండినట్టు, కృష్ణుడు కరుణతో నిండిన భీముని దగ్గరికి వచ్చి అతని ఉత్సాహాన్ని మళ్లీ రగిలించేలా మాటలు అన్నాడు.
త్వమన్యదా భీమసేన యుద్ధమేవ ప్రశంససి। వధామినన్దినః క్రూరాన్ధార్తరాష్ట్రన్మిమర్దిషుః
భీమసేనా, మునుపు నీవు యుద్ధానికే ప్రాశంసిస్తూ, ధృతరాష్ట్రుని దుష్ట కుమారులను సంహరించడంలో ఆనందపడేవాడివి.
న చ స్వపిషి జాగర్షి న్యుబ్జః శేషే పరన్తప । ఘోరామశాన్తాం రుశతీం సదా వాచం ప్రభాషసే
పరంతపా, నీవు నిద్రపోవడం లేదు, మెలకువగా ఉండడం లేదు, వంకరగా మడుచుకుని పడుకుని, ఎప్పుడూ భయంకరమైన, ఆగని మాటలు మాట్లాడుతుంటావు.
నిఃశ్వసన్నగ్నివత్తేన సన్తప్తః స్వేన మన్యునా । అప్రశాన్తమనా భీమ సధూమ ఇవ పావకః
భీమా, నీవు అగ్నిలా ఊపిరి తీసుకుంటూ, నీ కోపంలో తగిలి, మనస్సు ఎప్పుడూ ప్రశాంతంగా లేక, పొగతో కూడిన అగ్నిలా ఉంటావు.
ఏకాన్తే నిఃశ్వసఞ్శేపే భారార్త ఇవ దుర్బలః । అపి త్వాం కేచిదున్మత్తం మన్యన్తేఽతద్విదో జనాః
ఒంటరిగా ఉండి, భారంగా, బలహీనంగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, కొందరు నీ నిజ స్వభావాన్ని తెలియక, నిన్ను పిచ్చివాడిగా కూడా అనుకుంటారు.
ఆరుజ్య వృక్షాన్నిర్మూలాన్గజః పరిరుజన్నివ । నిఘ్నన్పద్భిః క్షితిం భీమ నిష్టనన్పరిధావసి
భీమా, ఏనుగు చెట్లను పీకి బాధ పెట్టినట్టు, నీవు నీ కాళ్లతో నేలను బలంగా తన్నుతూ, గోడు పెట్టుకుంటూ తిరుగుతుంటావు.
నాస్మిఞ్జనే న రమసే రహః క్షిపసి పాణ్డవ । నాన్యం నిశి దివా చాపి కదాచిదభినన్దసి
పాండవా, ఈ జనంలో నీకు ఆనందం లేదు, ఒంటరిగా కూడా ఉండడం ఇష్టం లేదు, రాత్రి, పగలు ఎప్పుడూ ఎవ్వరితోనూ సంతోషంగా ఉండడం లేదు.
అకస్మాత్స్మయమానశ్చ రహస్యాస్సే రుదన్నివ। జాన్వోర్మూర్ధానమాధాయ చిరమాస్తే ప్రమీలితః
ఒకసారిగా నవ్వుతూ, ఒంటరిగా కూర్చుని ఏడుస్తున్నట్టు, మోకాళ్ల మీద తల పెట్టుకుని, చాలా సేపు మౌనంగా ఉండిపోతావు.
భ్రుకిటిం చ పునః కుర్వన్నోష్ఠౌ చ విదశన్నివ । అభీక్ష్ణం దృశ్యసే భీమ సర్వం తన్మన్యుకారితమ్
భీమా, మళ్లీ మళ్లీ కనురెప్పలు కడుక్కుంటూ, పెదవులు కరుచుకుంటూ, నీవు తరచూ ఇలా కనిపిస్తావు. ఇవన్నీ నీ కోపం వల్లే.
యథా తపురస్తాత్సవితా దృశ్యతే శుక్రముచ్చరన్ । యథా చ పశ్చాన్నిర్ముక్తో ధ్రువం పర్యేతి రశ్మివాన్
ఎలాగైతే సూర్యుడు తూర్పున ప్రకాశిస్తూ కనిపిస్తాడో, తరువాత పశ్చిమ దిశలో తన కిరణాలతో తిరుగుతాడో, అలాగే,
తథా సత్యం బ్రవీమ్యేతన్నాస్తి తస్య వ్యతిక్రమః । హన్తాహం గదయాభ్యేత్య దుర్యోధనమమర్పణమ్
అదే విధంగా, నేను నిజంగా చెబుతున్నాను, దీనిలో ఎలాంటి మార్పు ఉండదు. నేను గదతో దుర్యోధనుని ఎదుర్కొని తప్పక చంపుతాను.
ఇతి స్మ మధ్యే భ్రాతృణాం సత్యేనాలభసే వదామ్। తస్య తే ప్రశమే బుద్ధిర్ధ్రియతేఽద్య పరన్తప
ఇలా నీవు అన్నదమ్ముల మధ్యలో నిజాయితీగా మాట్లాడుతున్నావు. పరంతపా, నేడు నీ మనస్సు శాంతికి మొగ్గు చూపుతోంది.