ప్రతికూలం కర్మణాం పాపమాహు- స్తద్వర్తతేఽప్రవణే పాపలోక్యమ్। సన్తోఽసతాం నానువర్తన్తి చైత- ద్యథా చైషామనుకూలాస్తథాఽఽసన్
ధర్మానికి విరుద్ధంగా చేసే పనిని పాపమని అంటారు. అలాంటి ప్రవర్తన పాపఫలితాన్ని ఇస్తుంది. మంచి వారు చెడ్డవారి మార్గాన్ని అనుసరించరు, వారు సత్పురుషులకు అనుకూలంగా ప్రవర్తిస్తారు.
అభూద్ధనం మే విపులం గతం త- ద్విచేష్టమానో నాధిగన్తా తదస్మి। ఏవం ప్రధార్యాత్మహితే నివిష్టో యో వర్తతే స విజానాతి జీవః
ఒకప్పుడు నాకు అపారమైన ధనం ఉండేది, అది పోయింది. ఎంత ప్రయత్నించినా తిరిగి పొందలేకపోయాను. ఇలా, తన మేలుకోసం నిశ్చయంగా ఉండి, ఆ దిశగా ప్రవర్తించే వాడే నిజంగా జీవితం అర్థం చేసుకున్నవాడు.
మహాధనో యో యజతే సుయజ్ఞై- ర్యః సర్వవిద్యాసు వినీతబుద్ధిః। వేదానధీత్య తపసా యోజ్య దేహం దివం స యాయాత్పురుషో వీతమోహః
ఎవరైతే గొప్ప యజ్ఞాలు చేసి, అన్ని విద్యల్లో నియమితమైన మనస్సుతో ఉంటారో, వేదాలు చదివి, తన శరీరాన్ని తపస్సుకు అర్పిస్తారో, అలాంటి మోహం లేని మనిషి స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
దిష్టం బలీయ ఇతి మత్వాఽఽత్మబుద్ధ్యా
విధి బలమైనదని భావించి, మనస్సుతో ఆలోచించి ప్రవర్తించాలి.
సుఖం హి జన్తుర్యది వాఽపి దుఃఖం దైవాధీనం విన్దతే నాత్మశక్త్యా। తస్మాద్దిష్టం బలవన్మన్యమానో న సంజ్వరేన్నాపి హృష్యేత్కథంచిత్
సంతోషం గానీ, దుఃఖం గానీ, జీవి తన శక్తితో కాదు, విధి వల్లనే అనుభవిస్తాడు. అందువల్ల విధి బలమైనదని భావించి, ఎప్పుడూ过గా బాధపడకూడదు,过గా ఆనందపడకూడదు.
దుఃఖైర్న తప్యేన్న సుఖైః ప్రహృష్యే- త్సమేన వర్తేత సదైవ ధీరః। దిష్టం బలీయ ఇతి మన్యమానో న సంజ్వరేన్నాపి హృష్యేత్కథంచిత్
దుఃఖాలతో బాధపడకూడదు, సుఖాలతో过గా ఆనందించకూడదు. జ్ఞానులు ఎప్పుడూ సమంగా ఉండాలి. విధి బలమైనదని భావించి过గా బాధపడకూడదు,过గా ఆనందించకూడదు.
భయే న ముహ్యామ్యష్టకాహం కదాచి- త్సన్తాపో మే మానసో నాస్తి కశ్చిత్। ధాతా యథా మాం విదధీత లోకే ధ్రువం తథాఽహం భవితేతి మత్వా
అష్టకా! నాకు ఎప్పుడూ భయంతో మనస్సు కలవరపడదు, ఎలాంటి మానసిక బాధ ఉండదు. సృష్టికర్త ఈ లోకంలో నన్ను ఎలా నిర్ణయించాడో, నేను తప్పకుండా అలా అవుతానని భావిస్తాను.
సంస్వేదజా అణ్డజాశ్చోద్భిదశ్చ సరీసృపాః కృమయోఽథాప్సు మత్స్యాః। తథాశ్మనస్తృణకాష్ఠం చ సర్వే దిష్టక్షయే స్వాం ప్రకృతిం భజన్తి
పొడి నుండి పుట్టేవారు, గుడ్ల నుండి పుట్టేవారు, మొక్కల నుండి పుట్టేవారు, పాములు, పురుగులు, నీటిలో చేపలు, అలాగే రాళ్లు, గడ్డి, మట్టికట్ట—all వీటన్నిటికి విధి ముగిసినప్పుడు, అవి మళ్లీ తమ స్వభావానికి వెళ్తాయి.
అనిత్యతాం సుఖదుఃస్వస్య బుద్ధ్వా కస్మాత్సంతాపమష్టకాహం భజేయమ్। కిం కుర్యాం వై కిం చ కృత్వా న తప్యే తస్మాత్సన్తాపం వర్జయామ్యప్రమత్తః
సుఖం, దుఃఖం నశ్వరమని తెలిసిన నేను, అష్టకా! ఎందుకు బాధపడాలి? నేను ఏం చేసినా, ఏం చేయకపోయినా నాకు బాధ ఎందుకు కలుగుతుంది? అందుకే, జాగ్రత్తగా ఉండి, బాధను దూరం చేసుకుంటాను.
ఏవం వ్రువాణం నృపతిం యయాతి- మథాష్టకః పునరేవాన్వపృచ్ఛత్। మాతామహం సర్వగుణోపపన్నం తత్రస్థితం స్వర్గలోకే యథావత్
ఇలా రాజైన యయాతి మాట్లాడుతుండగా, అష్టకుడు మళ్లీ అడిగాడు: 'మామయ్యా! అన్ని గుణాలతో నిండినవాడవు, స్వర్గంలో ఉన్నప్పుడు నిజంగా ఎలా ఉందో చెప్పు.'
యే యే లోకాః పార్థివేన్ద్రప్రధానా- స్త్వయా భుక్తా యం చ కాలం యథావత్। తాన్మే రాజన్బ్రూహి సర్వాన్యథావ- త్క్షేత్రజ్ఞవద్భాషసే త్వం హి ధర్మాన్
రాజా! భూమిపై రాజులలో ముఖ్యుడవైన నువ్వు అనుభవించిన అన్ని లోకాలు, ఎంతకాలం అనుభవించావో నన్ను చెప్పు. నీవు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడిగా ఉన్నావు కాబట్టి, నిజంగా ఉన్నట్లే వివరించు.
రాజాఽహమాసమిహ సార్వభౌమ- స్తతో లోకాన్మహతశ్చాజయం వై। తత్రావసం వర్షసహస్రమాత్రం తతో లోకం పరమస్మ్యభ్యుపేతః
నేను ఒకప్పుడు ఇక్కడ సామ్రాట్గా ఉండేవాడిని. ఆ తరువాత గొప్ప లోకాలను జయించాను. అక్కడ వెయ్యేళ్లు ఉండి, ఆ తరువాత మరింత ఉన్నతమైన లోకాన్ని పొందాను.
తతః పురీం పురుహూతస్య రమ్యాం సహస్రద్వారాం శతయోజనాయతామ్। అధ్యావసం వర్షసహస్రమాత్రం తతో లోకం పరమస్మ్యభ్యుపేతః
ఆ తరువాత ఇంద్రుని అందమైన నగరంలో, వెయ్యి తలుపులు, వంద యోజనాల పొడవు ఉన్న నగరంలో వెయ్యేళ్లు నివసించాను. ఆ తరువాత మరింత ఉన్నత లోకాన్ని పొందాను.
తతో దివ్యమజరం ప్రాప్య లోకం ప్రజాపతేర్లోకపతేర్దురాపమ్। తత్రావసం వర్షసహస్రమాత్రం తతో లోకం పరమస్మ్యభ్యుపేతః
తర్వాత, ప్రజాపతి అయిన లోకపతికి కూడా అందని, అమరమైన దివ్య లోకాన్ని పొందాను. అక్కడ కూడా వెయ్యేళ్లు ఉండి, ఆ తరువాత మరింత ఉన్నత లోకాన్ని పొందాను.
స దేవదేవస్య నివేశనే చ విహృత్య లోకానవసం యథేష్టమ్। సంపూజ్యమానస్త్రిదశైః సమస్తై- స్తుల్యప్రభావద్యుతిరీశ్వరాణామ్
అక్కడ దేవతల దేవుడు నివసించే స్థలంలో, అతడు తన ఇష్టానుసారం అన్ని లోకాల్లో సుఖంగా విహరించాడు. అన్ని దేవతలు అతనిని ఘనంగా సత్కరించాయి. దేవతాధిపతులకు సమానమైన ప్రభావం, తేజస్సుతో అతడు అక్కడ వెలిగిపోయాడు.
తథాఽఽవసం నన్దనే కామరూపీ సంవత్సరాణామయుతం శతానామ్। సహాప్సరోభిర్విహరన్పుణ్యగన్ధా- న్పశ్యన్నగాన్పుష్పితాంశ్చారురూపాన్
అలాగే నందనవనంలో, కావలసిన రూపాన్ని ధరించగలిగే అతడు, అప్సరసలతో కలిసి, పరిమళభరితమైన, పుష్పాలతో అలంకరించబడిన అందమైన చెట్లను చూస్తూ, లక్ష సంవత్సరాలు ఆనందంగా గడిపాడు.
తత్ర స్థితం మాం దేవ సుఖేషు సక్తం కాలేఽతీతే మహతి తతోఽతిమాత్రమ్। దూతో దేవానామబ్రవీదుగ్రరూపో ధ్వంసేత్యుచ్చైస్త్రిః ప్లుతేన స్వరేణ
అక్కడ నేను సుఖాలలో మునిగి ఉండగా, చాలా కాలం గడిచిన తర్వాత, దేవతల దూత ఒకడు భయంకరమైన రూపంతో వచ్చి, గంభీరమైన స్వరంతో మూడు సార్లు 'పడిపో' అని గట్టిగా అరవడం వినిపించింది.
ఏతావన్మే విదితం రాజసింహ తతో భ్రష్టోఽహం నన్దనాత్క్షీణపుణ్యః। వాచోఽశ్రౌషం చాన్తరిక్షే సురాణాం సానుక్రోంశాః శోచతాం మాం నరేన్ద్ర
రాజసింహా! నాకు తెలిసింది ఇంతవరకే. ఆ తర్వాత నా పుణ్యం తగ్గిపోవడంతో నేను నందనవనంనుంచి పడిపోయాను. ఆ సమయంలో ఆకాశంలో ఉన్న దేవతలు, దయతో నన్ను చూసి, విచారిస్తూ మాట్లాడిన మాటలు నేను విన్నాను, నరేంద్ర.
అహో కష్టం క్షీణపుణ్యో యయాతిః పతత్యసౌ పుణ్యకృత్పుణ్యకీర్తిః। తానబ్రువం పతమానస్తతోఽహం సతాం మధ్యే నిపతేయం కథం ను
అయ్యో! ఎంత దురదృష్టం! పుణ్యకర్మలు చేసి, మంచి పేరు పొందిన యయాతి పుణ్యం తగ్గిపోవడంతో ఇప్పుడు పడిపోతున్నాడు. పడిపోతున్నప్పుడు నేను ఇలా అనుకున్నాను: 'ధర్మవంతుల మధ్య నేను ఎలా పడిపోవాలి?'
తైరాఖ్యాతా భవతాం యజ్ఞభూమిః సమీక్ష్య చేమాం త్వరితముపాగతోఽస్మి। హవిర్గన్ధం దేశికం యజ్ఞభూమే- ర్ధూమాపాఙ్గం ప్రతిగృహ్య ప్రతీతః
అప్పుడు వారు మీ యజ్ఞభూమి గురించి నాకు చెప్పారు. దాన్ని చూసి నేను వెంటనే ఇక్కడికి వచ్చాను. హవిస్సు పరిమళాన్ని, యజ్ఞస్థలంలో పొగను గమనించి, నిశ్చయంగా ఇక్కడకు చేరుకున్నాను.
యదాఽవసో నన్దనే కామరూపీ సంవత్సరాణామయుతం శతానామ్। కిం కారణం కార్తయుగప్రధాన హిత్వా చ త్వం వసుధామన్వపద్యః
నీవు నందనవనంలో కావలసిన రూపాన్ని ధరించి లక్ష సంవత్సరాలు గడిపినప్పుడు, కృతయుగంలో ప్రథముడవైన నీవు, ఆ స్వర్గాన్ని వదిలి భూమికి ఎందుకు వచ్చావో చెప్పు.
జ్ఞాతిః సుహృత్స్వజనో వా యథేహ క్షీణే విత్తే త్యజ్యతే మానవైర్హి। తథా తత్ర క్షీణపుణ్యం మనుష్యం త్యజన్తి సద్యః సేశ్వరా దేవసఙ్ఘాః
ఇక్కడ ధనం పోయినప్పుడు బంధువులు, స్నేహితులు, స్వజనులు మనిషిని వదిలిపెడతారు. అలాగే అక్కడ పుణ్యం తగ్గిపోయినప్పుడు దేవతలు, వారి అధిపతి సహా, ఆ మనిషిని వెంటనే వదిలిపెడతారు.
తస్మిన్కథం క్షీణపుణ్యా భవన్తి సంముహ్యతే మేఽత్ర మనోఽతిమాత్రమ్। కిం వా విశిష్టాః కస్య ధామోపయాన్తి తద్వై బ్రూహి క్షేత్రవిత్త్వం మతో మే
అక్కడ పుణ్యం ఎలా తగ్గిపోతుంది? ఈ విషయంలో నా మనస్సు చాలా అయోమయంగా ఉంది. ఎవరు ఏ లోకాన్ని పొందుతారు? దానికి కారణం ఏమిటి? నీవు ఈ విషయాల్లో నిపుణుడవని నేను భావిస్తున్నాను, దయచేసి వివరంగా చెప్పు.
ఇమం భౌమం నరకం తే పతన్తి లలాప్యమానా నరదేవ సర్వే। తే కఙ్కగోమాయుబలాశనార్థే క్షీణే పుణ్యే బహుధా ప్రవ్రజన్తి
నరదేవా! ఈ భౌమ నరకంలో పడిపోయినవారు అందరూ, కాకులు, నక్కలు, కుక్కలు తినే ఆహారం కోసం తిప్పబడుతూ, ఎన్నో రూపాల్లో బాధపడతారు. పుణ్యం తగ్గిపోయినప్పుడు వారు ఇలా విహరిస్తారు.
తస్మాదేతద్వర్జనీయం నరేన్ద్ర దుష్టం లోకే గర్హణీయం చ కర్మ। ఆఖ్యాతం తే పార్థివ సర్వమేవ భూయశ్చేదానీం వద కిం తే వదామి
అందువల్ల, నరేంద్రా! ఈ లోకంలో చెడ్డ పనులు, అపఖ్యాతి తెచ్చే కార్యాలు తప్పక నివారించాలి. రాజా! ఇవన్నీ నీకు చెప్పాను. ఇంకా ఏదైనా వినాలనుకుంటే, నీవు అడిగితే నేను చెబుతాను.
యదా తు తాన్వితుదన్తే వయాంసి తథా గృధ్రాః శితికణ్ఠాః పతఙ్గాః। కథం భవన్తి కథమాభవన్తి న భౌమమన్యం నరకం శృణోమి
పక్షులు, గిడ్డలు, కాకులు, పురుగులు వారిని దాడి చేసే సమయంలో, ఇది ఎలా జరుగుతుంది? వారు ఎలా అవుతారు? భూమిపై ఇంకొక నరకం ఉందని నేను వినలేదు.
ఊర్ధ్వం దేహాత్కర్మణో జృమ్భమాణా- ద్వ్యక్తం పృథివ్యామనుసంచరన్తి। ఇమం భౌమం నరకం తే పతన్తి నావేక్షన్తే వర్షపూగాననేకాన్
శరీరం విడిచిన తర్వాత, కర్మఫలాలు వికసిస్తూ, వారు భూమిపై స్పష్టంగా తిరుగుతారు. వారు ఈ భౌమ నరకంలో పడిపోతారు. ఎన్నో సంవత్సరాలు అక్కడ నుండి బయటపడలేరు.
షష్టిం సహస్రాణి పతన్తి వ్యోమ్ని తథా అశీతిం పరివత్సరాణి। తాన్వై తుదన్తి పతతః ప్రపాతం భీమా భౌమా రాక్షసాస్తీక్ష్ణదంష్ట్రాః
వారు ఆకాశంలో అరవై వేల మంది పడిపోతారు. అలాగే, ఎనభై సంవత్సరాలు అక్కడ తిరుగుతారు. పడిపోతున్నప్పుడు, భయంకరమైన, పదునైన పళ్లతో ఉన్న భౌమ రాక్షసులు వారిని బాధిస్తారు.
యదేనసస్తే పతతస్తుదన్తి భీమా భౌమా రాక్షసాస్తీక్ష్ణదంష్ట్రాః। కథం భవన్తి కథమాభవన్తి కథంభూతా గర్భభూతా భవన్తి
ఆ భయంకరమైన, పదునైన పళ్లతో ఉన్న భౌమ రాక్షసులు పడిపోతున్నవారిని ఏ విధంగా బాధిస్తారు? ఇది ఎలా జరుగుతుంది? వారు గర్భరూపంలో ఎలా అవుతారు?
అస్రం రేతః పుష్పఫలానుపృక్త- మన్వేతి తద్వై పురుషేణ సృష్టమ్। స వై తస్యా రజ ఆపద్యతే వై స గర్భభూతః సముపైతి తత్ర
రక్తం, వీర్యం, పువ్వులు, పండ్లతో కలిసిన పదార్థాలు — ఇవన్నీ మనిషి సృష్టించినవే. అవి స్త్రీలోని రజస్సులో చేరి, అక్కడ గర్భరూపంగా మారతాయి.