నైవ దేవా న గన్ధర్వా నాసురా న చ రాక్షసాః। శక్తాస్త్రాతుం మయా ద్విష్టం సత్యమేతద్బ్రవీమి తే
దేవతలు, గంధర్వులు, అసురులు, రాక్షసులు — వీరెవరూ నా ద్వేషాన్ని పొందినవారిని రక్షించలేరు; ఇది నిజమని నీకు చెబుతున్నాను.
దయభిధ్యామ్యహం శశ్వచ్ఛుభం వా యది వాఽశుభమ్ । నైతద్విపన్నపూర్వం మే మిత్రేష్వరిషు చోభయోః
నేను ఎప్పుడూ దయతో ఉంటాను, అది మేలుకైనా, చెడుకైనా; మిత్రులలో గానీ, శత్రువులలో గానీ ఇలాంటి విషయం నాకు ఎప్పుడూ జరగలేదు.
భవిష్యతీదమితి వా యద్బ్రవీమి పరన్తప । నాన్యథా భూతపూర్వం చ సత్యవాగితి మాం విదుః
ఇది జరగబోతుందని నేను చెప్పినది ఎప్పుడూ తప్పుగా జరగలేదు; అందరూ నన్ను నిజం చెప్పేవాడిగా తెలుసు.
లోకసాక్షికమేతన్మే మాహాత్మ్యం దిక్షు విశ్రుతమ్ । ఆశ్వాసనార్థం భవతః ప్రోక్తం న శ్లాఘయా నృప
నా గొప్పతనం ప్రపంచానికి తెలిసినదే, అన్ని దిక్కులలో ప్రసిద్ధమైంది; రాజా! ఇది నీకు ధైర్యం కలిగించేందుకు చెప్పాను, పొగడుకోసం కాదు.
న హ్యహం శ్లాఘనో రాజన్భూతపూర్వః కదాచన । అసదాచరితం హ్యేతద్యదాత్మానం ప్రశంసతి
రాజా! నేను ఎప్పుడూ పొగడుకునే వాడిని కాను; మనిషి తనను తాను పొగడుకోవడం సరికాదు.
పాణ్డవాంశ్చైవ మత్స్యాంశ్చ పాఞ్చాలాన్కేకయైః సహ । సాత్యకిం వాసుదేవం చ శ్రోతాసి విజితాన్మయా
పాండవులను, మత్స్యులను, పాంచాళులను, కేకయులతో పాటు, సాత్యకిని, వాసుదేవునిని నేను జయించానని నువ్వు వినిపోతావు.
సరితః సాగరం ప్రాప్య యథా నశ్యన్తి సర్వశః । తథైవ తే వినఙ్క్ష్యన్తి మామాసాద్య సహాన్వయాః
నదులు సముద్రాన్ని చేరిన తర్వాత ఎలా కలిసిపోతాయో, అలాగే వారు తమ బంధువులతో కలిసి నన్ను ఎదుర్కొనగానే అంతమవుతారు.
పరా బుద్ధిః పరం తేజో వీర్యం చ పరమం మమ। పరా విద్యా పరో యోగో మమ తేభ్యో విశిష్యతే
నా బుద్ధి అతి గొప్పది, నా తేజస్సు అతి శ్రేష్ఠం, నా పరాక్రమం అపూర్వం; నా జ్ఞానం, నా సాధన అన్నీ వారికన్నా మించాయి.
పితామహశ్చ ద్రోణశ్చ కృపః శల్యః శలస్తథా। అస్త్రేషు యత్ప్రజానన్తి సర్వం తన్మయి విద్యతే
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, శల్యుడు, శలుడు ఆయుధాలలో ఎంత తెలుసుకున్నారో, ఆ జ్ఞానం అంతా నాలో ఉంది.
ఇత్యుక్తే సఞ్జయం భూయః పర్యపృచ్ఛత భారత । జ్ఞాత్వా యుయుత్సోః కార్యాణి ప్రాప్తకాలమరిన్దమః
ఇలా చెప్పిన తర్వాత, యుద్ధానికి సమయం వచ్చిందని తెలుసుకుని, శత్రువులను జయించే భరతుడు మళ్లీ సంజయుడిని అడిగాడు.
తథా తు పృచ్ఛన్తమతీవ పార్థం వైచిత్రవీర్యం తమచిన్తయిత్వా। ఉవాచ కర్ణో ధృతరాష్ట్రపుత్రం ప్రహర్షయన్సంసది కౌరవాణామ్
అలా పార్థుడిని గట్టిగా ప్రశ్నిస్తున్నప్పుడు, విచిత్రవీర్యుని కుమారుడిని పట్టించుకోకుండా, కర్ణుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారునితో మాట్లాడి, కౌరవ సభలో అందరినీ ఆనందింపజేశాడు.
మిథ్యా ప్రతిజ్ఞాయ మయా యదస్త్రం రామాత్కృతం బ్రహ్మమయం పురస్తాత్। విజ్ఞాయ తేనాస్మి తదైవముక్త- స్తే నాన్తకాలే ప్రతిభాస్యతీతి
రాముని వద్ద బ్రహ్మాస్త్రాన్ని పొందానని నేను అబద్ధంగా చెప్పాను; కానీ ఆయన అది గ్రహించి, అవసరమైన సమయంలో అది నాకు గుర్తుకు రాదని అప్పుడే చెప్పారు.
మహాపరాధే హ్యపి యన్న తేన మహర్షిణాఽహం గురుణా చ శప్తః । శక్తః ప్రదగ్ధుం హ్యపి తిగ్మతేజాః ససాగరామప్యవనిం మహర్షిః
నేను పెద్ద తప్పు చేసినా, ఆ మహర్షి, నా గురువు నన్ను శపించలేదు; ఆయనకు భయంకరమైన తేజస్సు ఉంది, సముద్రాలతో కూడిన భూమిని కూడా కాల్చగలడు.
ప్రసాదితం హ్యస్య మయా మనోఽభూ- చ్ఛుశ్రూషయా స్వేన చ పౌరుషేణ తదస్తి చాస్త్రం మమ సావశేషం తస్మాత్సమర్థోఽస్మి మమైష భారః
ఆయనకు నేను సేవచేసి, నా శక్తితో ఆయన మనసు గెలుచుకున్నాను; అందువల్ల ఆస్త్రం కొంత పరిమితితో నా వద్ద ఉంది, అందువల్ల నేను ఈ బాధ్యతను మోయగలను.
నిమేషమాత్రాత్తమృషేః ప్రసాద- మవాప్య పాఞ్చాలకరూశమత్స్యాన్। నిహత్య పార్థాన్సహ పుత్రపౌత్రై- ర్లోకానహం శస్త్రజితాన్ప్రపత్స్యే
ఒక క్షణం కూడా ఆ మహర్షి అనుగ్రహం నాకు లభిస్తే, పాంచాళులు, కరూషులు, మత్స్యులు, పాండవులు, వారి కుమారులు, మనవులతో పాటు వారిని సంహరించి, ఆయుధబలంతో పొందే లోకాలను చేరతాను.
పితామహస్తిష్ఠతు తే సమీపే ద్రోణశ్చ సర్వే చ నరేన్ద్రముఖ్యాః । ఋషిప్రసాదేన బలేన గత్వా పార్థాన్హనిష్యామి మమైష భారః
నీ పక్కన భీష్ముడు, ద్రోణుడు, ఇతర రాజులు ఉండగలరు; మహర్షి అనుగ్రహంతో, నా బలంతో నేను పాండవులను హతముచేయగలను — ఇదే నా బాధ్యత.
ఏవం బ్రువన్తం తమువాచ భీష్మః కిం కత్థసే కాలపరీతబుద్ధే। న కర్ణ జానాసి యథా ప్రధానే హతే హతాః స్యుర్ధృతరాష్ట్రపుత్రాః
అలా మాట్లాడుతున్న కర్ణుని చూసి భీష్ముడు ఇలా అన్నాడు: "కర్ణా! నీ మనసు కాలచక్రానికి లోనై మాయలో పడింది. ఇంత గొప్పగా ఎందుకు గొప్పలు చెప్పుకుంటున్నావు? నీవు తెలుసుకోకపోతే తెలుసుకో, ప్రధానుడు పడిపోతే, ధృతరాష్ట్రుని పిల్లలందరూ నాశనం అవుతారు."
యత్ఖాణ్డవం దాహయతా కృతం హి కృష్ణద్వితీయేన ధనఞ్జయేన। శ్రుత్వైవ తత్కర్మ నియన్తుమాత్మా యుక్తస్త్వయా వై సహబాన్ధవేన
ఖాండవ వనాన్ని అర్జునుడు శ్రీకృష్ణునితో కలిసి కాల్చినప్పుడు చేసిన ఆ ఘోరమైన పని గురించి వినగానే, నువ్వు నీ బంధువులతో కలిసి నిన్ను నీవు అదుపులో పెట్టుకోవాల్సింది.
యాం చాపి శక్తిం త్రిదశాధిపస్తే దదౌ మహాత్మా భగవాన్మహేన్ద్రః। భస్మీకృతాం తాం సమరే విశీర్ణాం చక్రాహతాం ద్రక్ష్యసి కేశవేన
దేవతల అధిపతి మహేంద్రుడు నీకు ఇచ్చిన ఆ గొప్ప ఆయుధాన్ని యుద్ధంలో శ్రీకృష్ణుడు ధ్వంసం చేసి బూడిద చేస్తాడు; నువ్వు దాన్ని అలా నాశనం అయినదిగా చూస్తావు.
యస్తే శరః సర్పముఖో విభాతి సదాఽగ్ర్యమాల్యైర్మహితః ప్రయత్నాత్। స పాణ్డుపుత్రాభిహతః శరౌఘైః సహ త్వయా యాస్యతి కర్ణ నాశమ్
నీవు ఎంతో శ్రద్ధగా పూజించే, సర్పపు తలతో ఉన్న ఆ బాణం, పాండవుల బాణాల వర్షంలో తుడిపాడై, నీవు నాశనం అయ్యే సమయంలో అది కూడా నాశనం అవుతుంది కర్ణా!
బాణస్య భౌమస్య చ కర్ణ హన్తా కిరీటినం రక్షతి వాసుదేవః । యస్త్వాదృశానాం చ వరీయసాం చ హన్తా రిపూణాం తుములే ప్రగాఢే
భూమిపై పుట్టిన బాణాన్ని సంహరించగలవాడు వాసుదేవుడు మాత్రమే. అతడే కిరీటధారి అర్జునుని కాపాడుతాడు. నీలాంటి శత్రువులను, ఇంకా గొప్పవారిని కూడా యుద్ధంలో సంహరిస్తాడు.
అసంశయం వృష్ణిపతిర్యథోక్త- స్తథా చ భూయాంశ్చ తతో మహాత్మా। అహం యదుక్తః పరుషం తు కించి- త్పితామహస్తస్య ఫలం శృణోతు
వృష్ణివంశాధిపతి వాసుదేవుడు నేను చెప్పినదానికన్నా ఇంకా గొప్పవాడు, దీనిలో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నేను, పితామహుడిగా, కొంత కఠినంగా మాట్లాడిన మాటల ఫలితాన్ని అతడు వినిపించుకోగలడు.
న్యస్యామి శస్త్రాణి న జాతు సఙ్ఖ్యే పితామహో ద్రక్ష్యతి మాం సభాయామ్। త్వయి ప్రశాన్తే తు మమ ప్రభావం ద్రక్ష్యన్తి సర్వే భువి భూమిపాలాః
నేను నా ఆయుధాలు వదిలేస్తాను, ఇకపై యుద్ధంలో పాల్గొను. పితామహుడు సభలో నన్ను చూస్తాడు. కానీ నీవు శాంతించిన తర్వాత, నా అసలైన శక్తిని భూమిపై ఉన్న రాజులందరూ చూస్తారు.
ఇత్యేవముక్త్వా స మహాధనుష్మాన్ హిత్వా సభాం స్వం భవనం జగామ । భీష్మస్తు దుర్యోధనమేవ రాజన్ మధ్యే కురూణాం ప్రహసన్నువాచ
అలా అన్న ఆ మహాబలుడు సభను వదిలి తన ఇంటికి వెళ్లిపోయాడు. భీష్ముడు మాత్రం, కురువంశీయుల మధ్య నవ్వుతూ, దుర్యోధనుని ఇలా ఉద్దేశించి అన్నాడు.
సత్యప్రతిజ్ఞః కిల సూతపుత్ర- స్తథా కస భారం విషహేత కస్మాత్। వ్యూహం ప్రతివ్యూహ్య శిరాంసి భిత్త్వా లోకక్షయం పశ్యత భీమసేనాత్
సూతపుత్రుడు మాట నిలబెట్టుకునే వాడని అంటారు. కానీ ఇంత భారాన్ని ఎవరు భరించగలరు? భీమసేనుడు శత్రు పంక్తులను చీల్చి, తలలు విరిచి, లోకాన్ని నాశనం చేస్తున్నాడని చూడు.
ఆవన్త్యకాలిఙ్గజయద్రథేషు చేదిధ్వజే తిష్ఠతి బాహ్లికే చ। అహం హనిష్యామి సదా పరేషాం సహస్రశశ్చాయుతశశ్చ యోధాన్
ఆవంత్యులు, కాలింగులు, జయద్రథుని సైన్యం, చేదిరాజు, బాహ్లికుడు— వీరిలో ఎవరి మధ్యనైనా నేను ఎప్పుడూ శత్రు సైనికులను వేలాది, లక్షలాది మంది చంపుతూనే ఉంటాను.
యదైవ రామే భగవత్యనిన్ద్యే బ్రహ్మబ్రువాణః కృతవాంస్తదస్త్రమ్। తదైవ ధర్మశ్చ తషశ్చ నష్టం వైకర్తనస్యాధమపూరుషస్య
నిందలేని భగవంతుడు రాముడు బ్రహ్మమంత్రాన్ని ఉచ్చరిస్తూ ఆ అస్త్రాన్ని ఇచ్చినప్పుడే, ఆ దుర్మార్గుడైన వైకర్తనుడికి ధర్మమూ, తపస్సూ నశించిపోయాయి.
తథోక్తవాక్యే నృపతీన్ద్ర భీష్మే నిక్షిప్య శస్త్రాణి గతే చ కర్ణే। వైచిత్రవీర్యస్య సుతోఽల్పబుద్ధి- ర్దుర్యోధనః శాన్తనవం బభాషే
భీష్ముడు రాజాధిరాజుడిగా ఇలా చెప్పి ఆయుధాలు వదిలి, కర్ణుడు అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయిన తర్వాత, విచిత్రవీర్యుని కుమారుడైన దుర్యోధనుడు, తెలివిలేని వాడు, శాంతనువు కుమారుడిని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
సదృశానాం మనుష్యేషు సర్వేషాం తుల్యజన్మనామ్। కథమేకాన్తతస్తేషాం పార్థానాం మన్యసే జయమ్
సమాన వంశంలో జన్మించిన, సమానమైన గుణాలున్న మనుషులలో, పాండవుల విజయాన్ని నీవు ఎలా ఖచ్చితంగా భావిస్తున్నావు?
వయం చ తేఽపి తుల్యా వై వీర్యేణ చ పరాక్రమైః । సమేన వయసా చైవ ప్రాతిభేన శ్రుతేన చ
వీర్యంలో, పరాక్రమంలో, వయస్సులో, తెలివిలో, విద్యలో మేము, వారు ఇద్దరూ సమానమే.