సర్వే చ పృథివీపాలా మదర్థే తాత పాణ్డవాన్। ఆర్యాః శస్త్రభృతః శూరాః సమర్థాః ప్రతిబాధితుం
తండ్రి గారూ, నా కోసం భూమి మీద ఉన్న అన్ని రాజులు, ధైర్యవంతులు, ఆయుధాలు ధరించినవారు, పాండవులను ఎదుర్కొనడానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.
న మామకాన్పాణ్డవాస్తే సమర్థాః ప్రతివీక్షితుమ్ । పరాక్రాన్తో హ్యహం పాణ్డూన్సపుత్రాన్యోద్ధుమాహవే
పాండవులు నా బలాన్ని తట్టుకోలేరు; నేను నా కుమారులతో కలిసి వారితో యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చాను.
మత్ప్రియం పార్థివాః సర్వే యే చికీర్షన్తి భారత । తే తానావారయిష్యన్తి ఐణేయానివ తన్తునా
భారతా, నన్ను సంతోషపెట్టాలనుకునే అన్ని రాజులు, పాండవులను సూచి దారంతో అడ్డుకునేలా సులభంగా ఆపేస్తారు.
మహతా రథవంశేన శరజాలైశ్చ మామకైః । అభిద్రుతా భవిష్యన్తి పాఞ్చాలాః పాణ్డవైః సహ
నా సైనికులు పెద్ద రథదళంతో, బాణాల వర్షంతో పాంచాళులు, పాండవులతో కలిసి పూర్తిగా ముంచెత్తబడతారు.
ఉన్మత్త ఇవ మే పుత్రో విలపత్యేష సఞ్జయ। న హి శక్తో రమే జేతుం ధర్మరాజం యుధిష్ఠిరమ్
సంజయా, నా కుమారుడు పిచ్చివాడిలా మాట్లాడుతున్నాడు; ధర్మంలో నిలిచిన యుధిష్ఠిరుని యుద్ధంలో గెలవడం అతనికి సాధ్యం కాదు.
జానాతి హి యథా భీష్మః పాణ్డవానాం యశస్వినామ్। బలవత్తాం సపుత్రాణాం ధర్మజ్ఞానాం మహాత్మనామ్
భీష్ముడు పాండవుల బలాన్ని, వారి కుమారుల శక్తిని, ధర్మాన్ని, గొప్ప మనసును బాగా తెలుసు.
యతో నారోచయదయం విగ్రహం తైర్మహాత్మభిః। కిం తు సఞ్జయ మే బ్రూహి పునస్తేషాం విచేష్టితమ్
అందుకే ఆయన ఆ మహాత్ములతో కలహాన్ని ఇష్టపడలేదు; అయినా సంజయా, వారి చర్యలను మళ్లీ నాకు చెప్పు.
కస్తాంస్తరస్వినో భూయః సన్దీపయతి పాణ్డవాన్। అర్చిష్మతో మహేష్వాసాన్హవిషా పావకానివ
ఆ వేగవంతమైన, తేజోమయులైన, గొప్ప విలువిదులైన పాండవులను మరింత ఉత్తేజపరిచేది ఎవరు? అగ్నిని హవిస్సుతో ప్రోద్భలపర్చినట్లు.
ధృష్టద్యుమ్నః సదైవైతాన్సన్దీపయతి భారత। యుద్ధ్యధ్వమితి మాభైష్ట యుద్ధాద్భరతసత్తమాః
భారతా, ధృష్టద్యుమ్నుడు ఎప్పుడూ వారిని ప్రోత్సహిస్తూ, 'యుద్ధం చేయండి, భయపడవద్దు, భారతులలో శ్రేష్ఠులారా!' అని చెప్పుతుంటాడు.
యే కేచిత్పార్థివాస్తత్ర ధార్తరాష్ట్రేణ సంవృతాః। యుద్ధే సమాగమిష్యన్తి తుములే శస్త్రసఙ్కులే
అక్కడ ధృతరాష్ట్రుని కుమారునితో కలిసిన ఏ రాజులు ఉన్నా, వారు ఆయుధాల మోతతో కూడిన గందరగోళ యుద్ధానికి చేరుకుంటారు.
తాన్సర్వానాహవే క్రుద్ధాన్సానుబన్ధాన్సమాగతాన్। అహమేకః సమాదాస్యే తిమిర్యత్స్యానివోదకాత్
ఆ యుద్ధంలో కోపంతో, అనుచరులతో కూడి వచ్చిన వారందరినీ నేను ఒక్కడే చల్లబరిస్తాను, నీటిలోని చీకటి పోయినట్లు.
భీష్మం ద్రోణం కృపం కర్ణం ద్రౌణిం శల్యం సుయోధనమ్ । ఏతాంశ్చాపి నిరోత్స్యామి వేలేవ మకరాలయమ్
భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపుడు, కర్ణుడు, ద్రౌణి, శల్యుడు, సుయోధనుడు — వీళ్లను కూడా నేను సముద్రాన్ని తీరం అడ్డుకునేలా ఆపుతాను.
తథా బ్రువన్తం ధర్మాత్మా ప్రాహ రాజా యుధిష్ఠిరః। తవ ధైర్యం చ వీర్యం చ పాఞ్చాలః పాణ్డవైః సహ
అలా మాట్లాడినవారికి ధర్మాత్ముడైన యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అన్నాడు: 'నీ ధైర్యం, శక్తి, పాంచాళులు, పాండవులతో కలసి —'
సర్వే సమధిరూఢాః స్మ సఙ్గ్రామాన్నః సముద్ధర । జానామి త్వాం మహాబాహో క్షత్రధర్మే వ్యవస్థితమ్
'మేమందరం పూర్తిగా సిద్ధంగా ఉన్నాం; ఈ యుద్ధం నుండి మమ్మల్ని రక్షించు. మహాబాహువా, నీవు క్షత్రియ ధర్మంలో స్థిరుడివని నాకు తెలుసు.'
సమర్థమేకం పర్యాప్తం కౌరవాణాం వినిగ్రహే । పురస్తాదుపయాతానాం కౌరవాణాం యుయుత్సతామ్
'యుద్ధానికి ముందుకు వచ్చిన కౌరవులను ఓడించడంలో నీవొక్కడే సమర్థుడవు, చాలినవాడవు.'
భవత్తా యద్విధాతవ్యం తన్నః శ్రేయః పరంతప। సఙ్గ్రామాదపయాతానాం భగ్నానాం శరణైషిణామ్
'నీవు ఏది చేయాలనుకుంటే అదే మాకు శ్రేయస్సు, శత్రువులను దహించే వాడా! యుద్ధంలో ఓడిపోయి, ఆశ్రయం కోరే వారికి.'
పౌరుషం దర్శయఞ్శూరో యస్తిష్ఠేదగ్రతః పుమాన్। క్రీణీయాత్తం సహస్రేణ ఇతి నీతిమతాం మతమ్
'యుద్ధంలో ముందుండి, పరాక్రమాన్ని చూపే ధైర్యవంతుడిని వందలతో గౌరవించాలి అని జ్ఞానులు అంటారు.'
స త్వం శూరశ్చ వీరశ్చ విక్రాన్తశ్చ నరర్షభ । భయార్తానాం పరిత్రాతా సంయుగేషు న సంశయః
'నీవు ధైర్యవంతుడవు, వీరుడవు, పరాక్రమశాలి, మానవులలో శ్రేష్ఠుడవు; యుద్ధంలో భయంతో ఉన్నవారిని రక్షించేవాడవని సందేహం లేదు.'
ఏవం బ్రువతి కౌన్తేయే ధర్మాత్మని యుధిష్ఠిరే। ధృష్టద్యుమ్న ఉవాచేదం మాం వచో గతసాధ్వసమ్ । సర్వాఞ్జనపదాన్సూత యోధా దుర్యోధనస్య యే
కౌంతేయుడు యుధిష్ఠిరుడు ధర్మపరుడు అలా మాట్లాడుతుండగా, ధృష్టద్యుమ్నుడు భయాన్ని వదిలేసి నన్ను ఇలా అడిగాడు: 'సూతా, దుర్యోధనుని పక్షాన ఉన్న యోధులందరినీ, అన్ని ప్రాంతాల వారినీ—'
సబాహ్లికాన్కురూన్బ్రూయాః ప్రాతిపేయాఞ్శరద్వతః । సూతపుత్రం తథా ద్రోణం సహపుత్రం జయద్రథమ్
'బాహ్లికులు, కురువంశీయులు, ప్రతీపుని కుమారులు, శరద్వతుడు, సూతపుత్రుడు, ద్రోణుడు తన కుమారుడితో పాటు, జయద్రథుడు—'
దుఃశాసనం వికర్ణం చ తథా దుర్యోధనం నృపమ్ భీష్మం చ బ్రూహి గత్వా త్వమాశు గచ్ఛ చ మాచిరమ్
'దుఃశాసనుడు, వికర్ణుడు, అలాగే రాజైన దుర్యోధనుడు, భీష్ముడు—వీళ్లందరిని దగ్గరకు వెళ్లి వెంటనే చెప్పు; ఆలస్యం చేయకూడదు.'
యుధిష్ఠిరః సాధునైవాభ్యుపేయో మా వోఽవధీదర్జునో దేవగుప్తః। రాజ్యం దద్ధ్వం ధర్మరాజస్య తూర్ణం యాచధ్వం వై పాణ్డవం లోకవీరమ్
'యుధిష్ఠిరుని ధర్మబద్ధంగా మాత్రమే సమీపించాలి. దేవతల రక్షణ ఉన్న అర్జునుని తక్కువగా అంచనా వేయకండి. వెంటనే రాజ్యాన్ని ధర్మరాజునికి తిరిగి ఇవ్వండి; లోకవీరుడైన పాండవుని ప్రార్థించండి.'
నైతాదృశో హి యోధోఽస్తి పృథివ్యామిహ కశ్చన। యథావిధః సవ్యసాచీ పాణ్డవః సత్యవిక్రమః
'ఈ భూమిపై అర్జునుడు లాంటి యోధుడు మరొకరు లేరు. అతడు వామపక్షి, పాండవుడు, నిజమైన పరాక్రమవంతుడు.'
దేవైర్హి సంభృతో దివ్యో రథో గాణ్డీవధన్వనః । న సజేయోమనుష్యేణ మా స్మ కృద్ధ్వం మనో యుధి
'గాండీవాన్ని ధరించిన అర్జునుని దివ్యరథాన్ని దేవతలే సమకూర్చారు; యుద్ధంలో నేను కూడా అతడిని ఎదుర్కోలేను. మీరు యుద్ధాన్ని కోరే మనస్సు పెట్టుకోకండి.'
క్షత్రతేజా బ్రహ్మచారీ కౌమారాదపి పాణ్డవః। తేన సంయుగమేష్యన్తి మన్దా విలపతో మమ
'పాండవుడు చిన్నప్పటి నుంచే క్షత్రియుడి తేజస్సు, బ్రహ్మచార్య నియమాన్ని కలిగి ఉన్నాడు. నా మాటలను పట్టించుకోని మూర్ఖులు అతని వల్ల యుద్ధానికి వస్తారు.'
దుర్యోధన నివర్తస్వ యుద్ధాద్భరతసత్తమ । న హి యుద్ధం ప్రశంసన్తి సర్వావస్థమరిన్దమ
'దుర్యోధనా, యుద్ధం నుండి వెనక్కు తిరుగు, భరత వంశశ్రేష్ఠుడా; యుద్ధాన్ని ఎలాంటి పరిస్థితిలోనూ జ్ఞానులు ప్రశంసించరు, శత్రువులను జయించేవాడా.'
అలమర్ధం పృథివ్యాస్తే సహామాత్యస్య జీవితుమ్ । ప్రయచ్ఛ పాణ్డుపుత్రాణాం యథోచితమరిన్దమ
'నీకు, నీ మంత్రులతో కలిసి, భూమి సగం జీవించడానికి చాలును. పాండవులకు వారి హక్కుని అనుగుణంగా ఇవ్వు, శత్రువులను జయించేవాడా.'
ఏతద్ధి కురవః సర్వే మన్యన్తే ధర్మసంహితమ్ । యత్త్వం ప్రశాన్తిం మన్యేథాః పాణ్డుపుత్రైర్మహాత్మభిః
'ఇది ధర్మానికి అనుగుణమని కురువంశీయులందరూ భావిస్తున్నారు. పాండవ మహాత్ములతో నీవు శాంతిని కోరడం మంచిదని వారు అభిప్రాయపడుతున్నారు.'
అఙ్గేమాం సమవేక్షస్వ పుత్ర స్వామేవ వాహినీమ్ । జాత ఏష తవాభావస్త్వం తు మోహాన్న బుద్ధ్యసే
'నా కుమారుడా, ఈ సైన్యాన్ని నీదిగా భావించు; ఈ వైరం నీకోసమే ఏర్పడింది. కానీ నీవు మోహంలో పడిపోయి దీన్ని గ్రహించలేకపోతున్నావు.'
న త్వహం యుద్ధమిచ్ఛామి నైతదిచ్ఛతి బాహ్లికః। న చ భీష్మో న చ ద్రోణో నాశ్వత్థామా న సఞ్జయః
'నేను యుద్ధాన్ని కోరడం లేదు; బాహ్లికుడు కూడా కోరడంలేదు. భీష్ముడు, ద్రోణుడు, అశ్వత్థాముడు, సంజయుడు కూడా యుద్ధాన్ని కోరడం లేదు.'