పాఞ్చాలస్య సుతా జజ్ఞే దైవాచ్చ స పునః పుమాన్ । స్త్రీపుంసీః పురుషవ్యాఘ్ర యః స వేద గుణాగుణాన్
పాంచాలుని కుమార్తె, దైవకృపతో మళ్ళీ పురుషునిగా జన్మించింది. ఆ పురుషసింహుడు, ధర్మాధర్మాలను తెలిసినవాడు.
.. కలిఙ్గాన్సమాపేదే పాఞ్చాల్యో యుద్ధదుర్మదః । శిఖణ్డినా వః కురవః కృతాస్త్రేణాభ్యయుఞ్జత
కలింగులను జయించిన పాంచాల వీరుడు, శిఖండిని, ఆయుధాల్లో నిపుణుడైన వాడి ద్వారా, కౌరవులు యుద్ధానికి పిలువబడ్డారు.
యం యక్షః పురుషం చక్రే భీష్మస్య నిధనేచ్ఛయా। మహేష్వాసేన రౌద్రేణ పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
భీష్ముని మరణాన్ని కోరుతూ, ఒక యక్షుడు పురుషునిగా మార్చిన మహా ధనుర్ధారి, భయంకరుడైన వాడి ద్వారా పాండవులు మీ మీదికి వచ్చారు.
మహేష్వాసా రాజపుత్రా భ్రాతరః పఞ్చ కేకయాః। ఆముక్తవచాః శూరాస్తైశ్చ వస్తేఽభ్యయుఞ్జత
కేకయ దేశానికి చెందిన ఐదుగురు రాజపుత్రులు, గొప్ప ధనుర్ధారులు, వీరులు, వాక్చాతుర్యంతో కూడినవారు—వారితో కలిసి పాండవులు మీ మీదికి వచ్చారు.
యో దీర్ఘబాహుః క్షిప్రాస్త్రో ధృతిమాన్సత్యవిక్రమః । తేన వో వృష్ణివీరేణ యుయుధానేన సఙ్గరః
దీర్ఘబాహువు, తక్షణమే ఆయుధాలు సంధించగలవాడు, ధైర్యవంతుడు, నిజమైన వీరుడు—అలాంటి వృష్ణి వంశ వీరుడు యుయుధానుని ద్వారా మీకు యుద్ధం ఎదురవుతుంది.
య ఆసీచ్ఛరణం కాలే పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్ । రణే తేన విరాటేన భవితా వః సమాగమః
పాండవులు కష్టకాలంలో ఆశ్రయంగా ఉన్నవాడు—ఆ విరాటుని మీరు యుద్ధంలో ఎదుర్కొంటారు.
యః స కాశిపతీ రాజా వారాణస్యాం మహారథః । స తేషామభవద్యోద్ధా తేన వస్తేఽభ్యయుఞ్జత
వారాణసిలో మహారథుడైన కాశీ రాజు, యుద్ధంలో వారికి తోడుగా ఉన్న వాడు, అతనితో కలిసి వారు మీ మీదికి వచ్చారు.
శిశుభిర్దుర్జయైః సఙ్ఖ్యే ద్రౌపదేయైర్మహాత్మభిః । ఆశీవిషసమస్పర్శైః పాణ్డవా అభ్యయఞ్జత
ద్రౌపదికి పుట్టిన కుమారులు, మహాత్ములు, యుద్ధంలో ఓడించలేని వారు, వారి స్పర్శ విషసర్పాల వలె ఉండే వారు—వారితో కలిసి పాండవులు మీ మీదికి వచ్చారు.
యః కృష్ణాసదృశో వీర్యే యుధిష్ఠిరసమో దమే। తేనాభిమన్యునా సఙ్ఖ్యే పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
వీర్యంలో శ్రీకృష్ణునికి సమానం, ఆత్మనిగ్రహంలో యుధిష్ఠిరునికి సమానమైన అభిమన్యుని ఆధారంగా పాండవులు యుద్ధంలో ముందుకు సాగారు.
యశ్చైవాప్రతిమో వీర్యే ధృష్టకేతుర్మహాయశాః । దుఃసహః సమరే క్రుద్ధః శైశుపాలిర్మహారథః
అదే విధంగా, బలంలో ఎవరికీ లేని ధృష్టకేతువు, గొప్ప ఖ్యాతిగలవాడు, యుద్ధంలో కోపంతో దుర్వశుడై పోయే శిశుపాలుడు కూడా ఉన్నారు.
తేన వశ్చేదిరాజేన పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత । అక్షౌహిణ్యా పరివృతః పాణ్డవాన్యోభిసంశ్రితః
ఆ చేదిరాజు ఆధారంగా, పెద్ద సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, పాండవులు అతనిపైనే నమ్మకం ఉంచి యుద్ధానికి వచ్చారు.
యః సంశ్రయః పాణ్డవానాం దేవానామివ వాసవః। తేన వో వాసుదేవేన పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
దేవతలకు ఇంద్రుడు ఎలా ఆధారమో, పాండవులకు వాసుదేవుడు అలానే. ఆ వాసుదేవుని ఆధారంగా పాండవులు ముందుకు సాగారు.
యథా చేదిపతేర్భ్రాతా శరభో భరతర్షభ। కరకర్షేణ సహితస్తాభ్యాం వస్తేఽభ్యయుఞ్జత
భరతవంశశ్రేష్ఠా! చేదిరాజు సోదరుడు శరభుడు, కరకర్షుడితో కలిసి, ఆ ఇద్దరితో చేరి యుద్ధానికి వచ్చాడు.
తారాసన్ధిః సహదేవో జయత్సేనశ్చ తావుభౌ । యుద్ధే ప్రతిరథే వీరౌ పాణ్డవార్థే వ్యవస్థితౌ
తారాసంధి, సహదేవుడు, జయత్సేనుడు — వీరిద్దరూ యుద్ధంలో ధైర్యవంతులుగా, పాండవుల కోసం నిలబడ్డారు.
ద్రుపదశ్చ మహాతేజా బలేన మహతా వృతః। త్యక్తాత్మా పాణ్డవార్థాయ సోత్స్యమానో వ్యవస్థితః
మహాతేజస్సుతో కూడిన ద్రుపదుడు, గొప్ప సైన్యంతో చుట్టుముట్టబడి, తన ప్రాణాన్ని పాండవుల కోసం త్యజించి, యుద్ధానికి సిద్ధంగా నిలిచాడు.
ఏతే చాన్యే చ బహవః ప్రాచ్యోదీచ్యా మహీక్షితః। శతశో యానుపాశ్రితా ధర్మరాజో వ్యవస్థితః
ఇవాళ చెప్పిన వీరులే కాదు, ఇంకా అనేక మంది తూర్పు, ఉత్తర దిశల రాజులు, వందలాది మంది ధర్మరాజును ఆశ్రయించి యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్నారు.
సర్వ ఏతే మహోత్సాహా యే త్వయా పరికీర్తితాః। ఏకతస్త్వేవ తే సర్వే సమేతా భీమ ఏకతః
నీవు చెప్పిన వీరులందరూ ఒకపక్క చేరినా, భీముడు ఒక్కడే మరోపక్క నిలిచినా కూడా...
భీమసేనాద్ధి మే భూయో భయం సఞ్జాయతే మహత్। క్రుద్ధాదమర్షణాత్తాత వ్యాఘ్రాదివ మహారురోః
నాన్నగారు! నాకు భీమసేనుడి కోపం, అసహనం వల్లే ఎక్కువ భయం కలుగుతోంది. అతడు గర్జించే పులిలా భయంకరంగా ఉంటాడు.
జాగర్మి రాత్రయః సర్వా దీర్ఘముష్ణం చ నిఃశ్వసన్। భీతో వృకోదరాత్తాత సింహాత్పశురివాపరః
వృకోదరుడి భయంతో నేను రాత్రంతా నిద్రపోకుండా, దీర్ఘంగా వేడిగా ఊపిరి తీసుకుంటూ, సింహాన్ని చూసిన జంతువుల్లా భయపడుతూ ఉంటాను.
న హి తస్య మహాబాహోః శక్రప్రతిమతేజసః। సైన్యేఽస్మిన్ప్రతిపశ్యామి య ఏనం విషహేద్యుధి
ఇక్కడ ఉన్న యుద్ధసేనలో, ఇంద్రుని తేజస్సుతో, మహాబాహువుతో ఉన్న అతడిని ఎదుర్కొనగలవాడు ఎవ్వరూ లేరు.
అమర్షణశ్చ కౌన్తేయో దృఢవైరశ్చ పాణ్డవః । అనర్మహాసీ సోన్మాదస్తిర్యక్ప్రేక్షీ మహాస్వనః
కుంతీ కుమారుడు భీముడు అసహనంగా ఉంటాడు, పాండవుడు పగతో నిలబడతాడు; అతడికి ఆటలు తెలియవు, ఉన్మాదంగా, పక్కచూపుతో, గర్జిస్తూ ఉంటాడు.
మహావేగో మహోత్సాహో మహాబాహుర్మహాబలః। మన్దానాం మమ పుత్రాణాం యుద్ధేనాన్తం కరిష్యతి
అతడు వేగవంతుడు, ఉత్సాహవంతుడు, మహాబలుడు. నా ముద్దుల కుమారుల యుద్ధానికి అంతం తెచ్చేవాడు.
ఉరుగ్రాహగృహీతానాం గదాం బిభ్రద్వృకోదరః। కురూణామృషభో యుద్ధే దణ్డపాణిరివాన్తకః
కురువంశశ్రేష్ఠా! మహా పాముల ఇంటి నుంచి తెచ్చిన గొడ్డలిని చేతబట్టి, వృకోదరుడు యుద్ధంలో యమధర్మరాజు లాగా ఉంటాడు.
అష్టాశ్రిమాయసీం ఘోరాం గదాం కాఞ్చనభూషణామ్ । మనసాహం ప్రపశ్యామి బ్రహ్మదణ్డమివోద్యతమ్
ఆయన చేతిలో ఉన్న ఎనిమిది ఇనుప గొడ్డళ్లను, బంగారు అలంకరణలతో భయంకరంగా మెరిసిపోతూ, బ్రహ్మదండంలా ఎత్తిపడుతున్నట్టు నేను మనసులో ఊహిస్తున్నాను.
యథా మృగాణాం యూథేషు సింహో జాతబలశ్చరేత్। మామకేషు తథా భీమో బలేషు విచరిష్యతి
పిల్లల మందలో పుట్టుకతో బలమైన సింహం సంచరించడంలా, భీముడు నా కుమారుల సైన్యంలో అలా సంచరిస్తాడు.
సర్వేషాం మమ పుత్రాణాం స ఏకః క్రూరవిక్రమః । బహ్వాశీ విప్రతీపశ్చ బాల్యేపి రభసః సదా
నా కుమారులందరిలో అతడొక్కడే క్రూరమైన పనులు చేసే వాడు, ఎక్కువగా తినేవాడు, ఎదిరించే వాడు, చిన్నప్పటి నుంచే ఎప్పుడూ ఉత్సాహంగా ఉండేవాడు.
ఉద్వేపతే మే హృదయం యే మే దుర్యోధనాదయః। బాల్యేఽపి తేన యుద్ధ్యన్తో వారణేనేవ మర్దితాః
దుర్యోధనుడు మరియు ఇతరులు చిన్నప్పుడే యుద్ధంలో ఆయన చేతిలో ఏనుగులు మట్టికొట్టబడినట్టు ఎలా నాశనం అయ్యారో గుర్తు చేసుకుంటే నా హృదయం వణుకుతుంది.
తస్య వీర్యేణ సంక్లిష్టా నిత్యమేవ సుతా మమ। స ఏవ హేతుర్భేదస్య భీమో భీమపరాక్రమః
నా కుమారులు ఎప్పుడూ భీముని బలానికి బాధపడుతూ ఉన్నారు. భయంకరమైన పరాక్రమం గల భీముడు ఈ విభేదానికి అసలు కారణం.
గ్రసమానమనీకాని నరవారణవాజినామ్। పశ్యామీవాగ్రతో భీమం క్రోధమూర్ఛితమాహవే
యుద్ధంలో కోపంతో ఉప్పొంగి, భీముడు నా ముందే నిలబడి, మనుషులు, ఏనుగులు, గుర్రాలు అన్నీ మింగేస్తున్నట్టు నాకు కనిపిస్తోంది.
అస్త్రే ద్రోణార్జునసమం వాయువేగసమం జవే। మహేశ్వరసమం క్రోధే కో హన్యాద్భీమమాహవే
అస్త్రాల్లో ద్రోణుడు, అర్జునునితో సమానంగా, వేగంలో గాలిలా, కోపంలో మహేశ్వరుడిలా ఉన్న భీముడిని యుద్ధంలో ఎవరు చంపగలరు?