దృష్టవానస్మి రాజేన్ద్ర కున్తీపుత్రాన్మహారథాన్। మత్స్యరాజగృహావాసనిరోధేనావకర్శితాన్
రాజేంద్రా! నేను కుంతీ కుమారులైన మహారథులను చూశాను. వారు మత్స్యరాజు ఇంటి నుండి బయటకు రప్పించబడ్డారు.
శ్రృణు ర్యైర్హి మహారాజ పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత। ధృష్టద్యుమ్నేన వీరేణ యుద్ధే వస్తేఽభ్యయుఞ్జత
మహారాజా! పాండవులు ఎవరి తోడుతో వచ్చారో వినండి. ధైర్యవంతుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు వారిని యుద్ధానికి కలిపాడు.
యో నైవ రోపాన్న భయాన్న లోభాన్నార్థకారణాత్। న హేతువాదాద్ధర్మాత్మా సత్యం జాహ్యాత్కదాచన
ఎవరూ కోపం, భయం, లోభం, లాభం, లేదా ఏ కారణం వల్ల అయినా, ధర్మబుద్ధితో ఎప్పుడూ సత్యాన్ని వదలడు.
యః ప్రమాణం మహారాజ ధర్మే ధర్మభృతాం వరః। అజాతశత్రుణా తేన పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
ధర్మంలో ప్రమాణంగా నిలిచినవాడు, ధర్మాన్ని కాపాడే వారిలో శ్రేష్ఠుడు, అజాతశత్రువు అతని ద్వారా పాండవులు కలిపారు.
యస్య బాహుబలే తుల్యః పృథివ్యాం నాస్తి కశ్చన। యో వై సర్వాన్మహీపాలాన్వశే చక్రే ధనుర్ధరః । యః కాశీనఙ్గమగధాన్కలిఙ్గాంశ్చ యుధాజయత్
అతని బాహుబలం ఈ భూమిపై ఎవరికీ సాటి కాదు. ధనుర్ధారి అయిన వాడు అందరు రాజులను వశపరిచాడు. కాశీ, అంగ, మగధ, కలింగ దేశాలను యుద్ధంలో జయించాడు.
తేన వో భీమసేనేన పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత। యస్య వీర్యేణ సహసా చత్వారో భువి పాణ్డవాః
ఆ భీమసేనుని వల్ల పాండవులు కలిపారు. అతని శక్తితో నలుగురు పాండవులు భూమిపై వేగంగా కార్యాచరణ చేశారు.
నిఃసృత్య జతుగేహాద్వై హిడిమ్బాత్పురుషాదకాత్। యశ్చైపామభవద్ద్వీపః కున్తీపుత్రో వృకోదరః
జతుగృహం నుండి తప్పించుకుని, మానుష భక్షకుడైన హిడింబుడి నుండి బయటపడి, కుంతీ కుమారుడైన వృకోదరుడు వారికి రక్షకుడయ్యాడు.
యాజ్ఞసేనీమథో యత్ర సిన్ధురాజోపకృష్టవాన్। తత్రైషామభవద్ద్వీపః కున్తీపుత్రో వృకోదరః
యాజ్ఞసేనిని సింధు రాజు అపహరించినప్పుడు కూడా, అక్కడ వారికి రక్షకుడిగా కుంతీ కుమారుడు వృకోదరుడు నిలిచాడు.
యశ్చ తాన్సఙ్గతాన్సర్వాన్పాణ్డవాన్వారణావతే। దహ్యతో మోచయామాస తేన వస్తేఽభ్యయుఞ్జత
వారణావతలో కూడిన పాండవులను అగ్నిలో నుంచి రక్షించిన వాడి వల్ల వారిని యుద్ధానికి కలిపారు.
కృష్ణాయాం చరతా ప్రీతిం యేన క్రోధవశా హతాః । ప్రవిశ్య విషయం ఘోరం పర్వతం గన్ధమాదనమ్
కృష్ణా సంతోషంగా తిరుగుతున్నప్పుడు, అతని కోపంతో వారు సంహరించబడ్డారు. భయంకరమైన గంధమాదన పర్వత ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించారు.
యస్య నాగాయుతైర్వీర్యం భుజయోః సారమర్పితమ్ । తేన వో భీమసేనేన పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
పది వేల ఏనుగులకు సమానమైన బలమున్న భుజాలు కలిగిన భీమసేనుని ద్వారా పాండవులు మీ మీద యుద్ధానికి వచ్చారు.
కృష్ణద్వితీయో విక్రమ్య తుష్ట్యర్థం జాతవేదసః। అజయద్యః పురా వీరో యుధ్యమానం పురన్దరమ్
కృష్ణుడు తోడుగా ఉండగా, ఒకప్పుడు అగ్నిని సంతుష్టిపర్చేందుకు యుద్ధంలో వీరుడైన ఇంద్రుని జయించినవాడు—
యః స సాక్షాన్మహాదేవం గిరిశం శృలపాణినమ్ । తోపయామాస యుద్ధేన దేవదేవముపామపిమ్
ఎవరైతే మహాదేవుడైన గిరిశుని, త్రిశూలాన్ని ధరించిన దేవదేవునితో నేరుగా యుద్ధం చేసి సమానంగా నిలిచాడో—
యశ్చ సర్వాన్వశే చక్రే లోకపాలాన్ధనుర్ధరః। తేన వో విజయేనాజౌ పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
తన ధనుస్సుతో లోకపాలులందరినీ తన వశంలోకి తెచ్చిన వాడి ద్వారా, యుద్ధంలో విజయం సాధించిన వాడి ద్వారా, పాండవులు మీ మీదికి వచ్చారు.
యః ప్రతీచీం దిశం చక్రే వశే మ్లేచ్ఛగణాయుతామ్। స తత్ర నకులో యోద్ధా చిత్రయోధీ వ్యవస్థితః
పశ్చిమ దిశను, అనేక మ్లేచ్ఛ గణాలతో కూడినదాన్ని వశపరిచిన వాడు అక్కడ యుద్ధానికి సిద్ధంగా ఉన్న నకులుడు, గొప్ప యోధుడు.
తేన వో దర్శనీయేన వీరేణాతిధనుర్భృతా । మాద్రీపుత్రేణ కౌరవ్య పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
అతి అందమైన వీరుడు, గొప్ప ధనుర్ధారి, మాద్రీ కుమారుడైన వాడి ద్వారా, కౌరవా, పాండవులు మీ మీదికి వచ్చారు.
యః కాశీనఙ్గమగధాన్కలిఙ్గాంశ్చ యుధాజయత్। తేన వః సహదేవేన పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
కాశీ, అంగ, మగధ, కలింగ రాజులను యుద్ధంలో జయించిన సహదేవుని ద్వారా పాండవులు మీ మీదికి వచ్చారు.
యస్య వీర్యేణ సదృశాశ్చత్వారో భువి మానవాః । అశ్వత్థామా ధృష్టకేతూ రుక్మీ ప్రద్యుమ్న ఏవ చ
ఆయన బలానికి భూమిపై సమానులు నలుగురు మాత్రమే: అశ్వత్థామ, ధృష్టకేతు, రుక్మి, ప్రద్యుమ్నుడు.
తేన వః సహదేవేన యుద్ధం రాజన్మహాత్యయమఅ। యవీయసా నృవీరేణ మాద్రీనన్దికరేణ చ
అలాంటి యువకుడు, మహావీరుడు, మాద్రీ వంశానికి ఆనందంగా ఉన్న సహదేవుని ద్వారా, రాజా, మీకు ఘోరమైన యుద్ధం ఎదురవుతుంది.
తపశ్చచార యా ఘోరం కాశికన్యా పురా సతీ। భీష్మస్య వధమిచ్ఛన్తీ ప్రేత్యాపి భరతర్షభ
భీష్ముని మరణాన్ని కోరుతూ, ఒకప్పుడు భయంకరమైన తపస్సు చేసిన కాశీ కుమార్తె, మరణించిన తరువాత కూడా, భరతశ్రేష్ఠా—
పాఞ్చాలస్య సుతా జజ్ఞే దైవాచ్చ స పునః పుమాన్ । స్త్రీపుంసీః పురుషవ్యాఘ్ర యః స వేద గుణాగుణాన్
పాంచాలుని కుమార్తె, దైవకృపతో మళ్ళీ పురుషునిగా జన్మించింది. ఆ పురుషసింహుడు, ధర్మాధర్మాలను తెలిసినవాడు.
.. కలిఙ్గాన్సమాపేదే పాఞ్చాల్యో యుద్ధదుర్మదః । శిఖణ్డినా వః కురవః కృతాస్త్రేణాభ్యయుఞ్జత
కలింగులను జయించిన పాంచాల వీరుడు, శిఖండిని, ఆయుధాల్లో నిపుణుడైన వాడి ద్వారా, కౌరవులు యుద్ధానికి పిలువబడ్డారు.
యం యక్షః పురుషం చక్రే భీష్మస్య నిధనేచ్ఛయా। మహేష్వాసేన రౌద్రేణ పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
భీష్ముని మరణాన్ని కోరుతూ, ఒక యక్షుడు పురుషునిగా మార్చిన మహా ధనుర్ధారి, భయంకరుడైన వాడి ద్వారా పాండవులు మీ మీదికి వచ్చారు.
మహేష్వాసా రాజపుత్రా భ్రాతరః పఞ్చ కేకయాః। ఆముక్తవచాః శూరాస్తైశ్చ వస్తేఽభ్యయుఞ్జత
కేకయ దేశానికి చెందిన ఐదుగురు రాజపుత్రులు, గొప్ప ధనుర్ధారులు, వీరులు, వాక్చాతుర్యంతో కూడినవారు—వారితో కలిసి పాండవులు మీ మీదికి వచ్చారు.
యో దీర్ఘబాహుః క్షిప్రాస్త్రో ధృతిమాన్సత్యవిక్రమః । తేన వో వృష్ణివీరేణ యుయుధానేన సఙ్గరః
దీర్ఘబాహువు, తక్షణమే ఆయుధాలు సంధించగలవాడు, ధైర్యవంతుడు, నిజమైన వీరుడు—అలాంటి వృష్ణి వంశ వీరుడు యుయుధానుని ద్వారా మీకు యుద్ధం ఎదురవుతుంది.
య ఆసీచ్ఛరణం కాలే పాణ్డవానాం మహాత్మనామ్ । రణే తేన విరాటేన భవితా వః సమాగమః
పాండవులు కష్టకాలంలో ఆశ్రయంగా ఉన్నవాడు—ఆ విరాటుని మీరు యుద్ధంలో ఎదుర్కొంటారు.
యః స కాశిపతీ రాజా వారాణస్యాం మహారథః । స తేషామభవద్యోద్ధా తేన వస్తేఽభ్యయుఞ్జత
వారాణసిలో మహారథుడైన కాశీ రాజు, యుద్ధంలో వారికి తోడుగా ఉన్న వాడు, అతనితో కలిసి వారు మీ మీదికి వచ్చారు.
శిశుభిర్దుర్జయైః సఙ్ఖ్యే ద్రౌపదేయైర్మహాత్మభిః । ఆశీవిషసమస్పర్శైః పాణ్డవా అభ్యయఞ్జత
ద్రౌపదికి పుట్టిన కుమారులు, మహాత్ములు, యుద్ధంలో ఓడించలేని వారు, వారి స్పర్శ విషసర్పాల వలె ఉండే వారు—వారితో కలిసి పాండవులు మీ మీదికి వచ్చారు.
యః కృష్ణాసదృశో వీర్యే యుధిష్ఠిరసమో దమే। తేనాభిమన్యునా సఙ్ఖ్యే పాణ్డవా అభ్యయుఞ్జత
వీర్యంలో శ్రీకృష్ణునికి సమానం, ఆత్మనిగ్రహంలో యుధిష్ఠిరునికి సమానమైన అభిమన్యుని ఆధారంగా పాండవులు యుద్ధంలో ముందుకు సాగారు.
యశ్చైవాప్రతిమో వీర్యే ధృష్టకేతుర్మహాయశాః । దుఃసహః సమరే క్రుద్ధః శైశుపాలిర్మహారథః
అదే విధంగా, బలంలో ఎవరికీ లేని ధృష్టకేతువు, గొప్ప ఖ్యాతిగలవాడు, యుద్ధంలో కోపంతో దుర్వశుడై పోయే శిశుపాలుడు కూడా ఉన్నారు.