యదా ద్రష్టా బాలమబాలవీర్యం ద్విషచ్చమూం మృత్యుమివోత్పతన్తమ్। సౌభద్రమిన్ద్రప్రతిమం కృతాస్త్రం తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
బాలుడైనా, బాలబలమే కాని బలంతో, శత్రు సైన్యంపై మరణంలా దూసుకెళ్లే సౌభద్రుడు, ఇంద్రునితో సమానంగా ఆయుధాలు సిద్ధంగా ఉంచుకుని ఉన్నాడని చూసినప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు యుద్ధంలో బాధపడతారు.
ప్రభద్రకాః శీఘ్రతరా యువానో విశారదాః సింహసమానవీర్యాః। యదా క్షేప్తారో ధార్తరాష్ట్రాన్ససైన్యాం- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
ప్రభద్రకులు, వేగంగా పరిగెత్తే యువకులు, నైపుణ్యం కలవారు, సింహాలవలె బలవంతులు, ధృతరాష్ట్రుల సైన్యంపై దాడి చేసినప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు యుద్ధంలో బాధపడతారు.
వృద్ధౌ విరాటద్రుపదౌ మహారథౌ పథక్కమూభ్యామభివర్తమానౌ। యదా ద్రష్టారౌ ధార్తరాష్ట్రాన్ససైన్యాం- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
వృద్ధులు అయిన విరాటుడు, ద్రుపదుడు, గొప్ప రథయోధులు, ఇద్దరూ కలసి ధృతరాష్ట్రుల సైన్యాన్ని ఎదుర్కొన్నప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు యుద్ధంలో బాధపడతారు.
యదా కృతాస్త్రో ద్రుపదః ప్రచిన్వన్ శిరాంసి యూనాం సమరే రథస్థః। క్రూద్ధః శరైశ్ఛేత్స్యతి చాపముక్తై- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
ద్రుపదుడు రథంలో నిలబడి, ఆయుధాలు సిద్ధంగా ఉంచుకుని, యుద్ధంలో యువకుల తలలను వెతికి, కోపంతో విల్లు నుండి బాణాలు వదిలి వాటిని నరికివేస్తే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు యుద్ధంలో బాధపడతారు.
యదా విరాటః పరవీరఘాతీ రథాన్తరే శత్రుచమూం ప్రవేష్టా। మాత్స్యైః సార్ధమనృశంసరూపై- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
విరాటుడు, శత్రు వీరులను సంహరించేవాడు, మత్స్యులతో కలిసి, శత్రు సైన్యంలోకి రథంలో ప్రవేశించినప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు యుద్ధంలో బాధపడతారు.
జ్యేష్ఠం మాత్స్యమనృసంసార్యరూపం విరాటపుత్రం రథినం పురస్తాత్। యదా ద్రష్టా దంశతిం పాణ్డవార్థే తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
మత్స్యులలో పెద్దవాడు, విరాటుని కుమారుడు, రథంలో ముందుండి, పాండవుల కోసం శత్రువులను కరవడాన్ని చూసినప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రులు యుద్ధంలో బాధపడతారు.
రణే హతే కౌరవాణాం ప్రవీరే శిఖణ్డినా శన్తనోర్వై తనూజే। న జాతు నః శత్రవో ధారయేయు- రశంశయం సత్యమేతద్బ్రవీతి
యుద్ధంలో శిఖండినితో శాంతనువు కుమారుడు, కౌరవులలో అగ్రగణ్యుడు పడిపోతే, మన శత్రువులు ఇక నిలబడలేరు. ఇది నిస్సందేహంగా నిజం అని ఆయన చెప్పారు.
యదా శిఖణ్డీ రథినః ప్రచిన్వన్ భీష్మం రథేనాభియాతా వరూథీ। దివ్యైర్హయైరవమృద్గన్ రథౌఘాం- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
శిఖండి రథస్వారుల మధ్య భీష్ముడి కోసం వెతికి, దివ్యమైన గుర్రాలు లాగుతున్న రథంతో శత్రు రథాలను తొక్కుతూ ముందుకు వస్తే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు ఆ యుద్ధంలో బాధపడతాడు.
యదా ద్రష్టా సృఞ్జయానామనీకే ధృష్టద్నుమ్నం ప్రముఖే రోచమానమ్। అస్త్రం యస్మై గుహ్యమువాచ ధీమా- న్ద్రోణస్తదా తప్స్యతి ధార్తరాష్ట్రః
శృంజయుల సైన్యంలో ధైర్యవంతుడైన ధృష్టద్యుమ్నుడు ముందుండి ప్రకాశిస్తూ, జ్ఞానవంతుడైన ద్రోణుడు అతనికి రహస్య ఆయుధాన్ని చెప్పినప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు బాధను అనుభవిస్తాడు.
యదా స సేనాపతిరప్రమేయః పరామృద్గన్నిషుభిర్ధార్తరాష్ట్రాన్। ద్రోణం రణే శత్రుసహోభియాతా తదా యుద్ధం ధార్తారాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
అతడు అపారమైన సైన్యాధిపతి, బాణాలతో ధృతరాష్ట్రుని పక్షాన్ని గాయపరిచే వాడు, యుద్ధంలో శత్రువులతో కలిసి ద్రోణుని ఎదుర్కొంటే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు ఆ యుద్ధంలో బాధపడతాడు.
హ్రీమాన్మనీపీ బలవాన్మనస్వీ స లక్ష్మీవాన్సోమకానాం ప్రబర్హః । న జాతు తం శత్రవోఽన్యే సహేర- న్యోపాం స స్యాదగ్రణీర్వృష్ణిసింహః
అతడు లజ్జాశీలి, గొప్ప వంశస్థుడు, బలవంతుడు, ధైర్యవంతుడు, ఐశ్వర్యంతో కూడిన సోమకులలో అగ్రగణ్యుడు. మరెవరూ అతనిని ఎదుర్కొనలేరు. వృష్ణివంశపు సింహమే వారికి నాయకుడు కావాలి.
ఇదం చ బ్రూయా మా వృణీష్వేతి లోకే యుద్ధేఽద్వితీయం సచివం రథస్థమ్। శినేర్నప్తారం ప్రవృణీమ సాత్యకిం మహాబలం వీతభయం కృతాస్త్రమ్
ఇదీ చెప్పండి: 'ఈ లోకంలో యుద్ధంలో నీకు సమానుడు, రథస్వారిగా మరొకరిని ఎన్నుకోకు. మేము శినిపుత్రుడైన సాత్యకిని, మహాబలుడు, నిర్భయుడు, ఆయుధ విద్యలో నిపుణుడైన వాడిని ఎన్నుకుంటున్నాము.'
మహోరస్కో దీర్ఘబాహుః ప్రమాథీ యుద్ధేఽద్వితీయః పరమాస్త్రవేదీ। శినేర్నప్తా తాలమాత్రాయధోఽయం మహారథో వీతభయః కృతాస్త్రః
విశాలమైన ఛాతి, పొడవైన భుజాలు, శత్రువులను నాశనం చేసే వాడు, యుద్ధంలో రెండో వాడు లేడు, ఆయుధ విద్యలో ప్రావీణ్యం కలవాడు, శినిపుత్రుడు, తాళపాకంత ఎత్తైన వాడు, మహారథి, భయమేమీ లేని వాడు, ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవాడు.
యదా శినీనామధిపో మయోక్తః శరైః పరాన్మేఘ ఇవ ప్రవర్షన్। ప్రచ్ఛాదయిష్యత్యరిహా యోధముఖ్యాం- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
నేను చెప్పినట్లుగా, శినివంశాధిపతి మేఘంలా బాణాలు వర్షిస్తూ, శత్రువులలో అగ్రగణ్యులను కప్పేస్తే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు ఆ యుద్ధంలో బాధపడతాడు.
యదా ధృతిం కురుతే యోత్స్యమానః స దీర్ఘబాహుర్దృఢధన్వా మహాత్మా । సింహస్యేవ గన్ధమాఘ్రాయ గావః సంచేష్టన్తే శత్రవోఽస్మాద్రణాగ్రే
పొడవైన భుజాలు, దృఢమైన ధనుస్సు, మహాత్ముడు యుద్ధానికి సిద్ధమై ధైర్యంగా నిలబడితే, సింహపు వాసనకు ఆవులు వణికినట్లుగా, మన శత్రువులు యుద్ధపు ముందుభాగంలో అతని ముందు వణికిపోతారు.
స దీర్ఘబాహుర్దృఢధన్వా మహాత్మా భిన్ద్యాద్గిరీన్సంహరేత్సర్వలోకాన్। అస్త్రే కృతీ నిపుణః క్షిప్రహస్తో దివి స్థితః సూర్య ఇవాభిభాతి
ఆ పొడవైన భుజాలు, దృఢమైన ధనుస్సు, మహాత్ముడు పర్వతాలను చీల్చగలడు, అన్ని లోకాల్నీ నాశనం చేయగలడు. ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవాడు, వేగంగా చేతులు కదిలించే వాడు, ఆకాశంలో సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తాడు.
చిత్రః సూక్ష్మః సుకృతో యాదవస్య అస్త్రే యోగో వృష్ణిసింహస్య భూయాన్। యథావిధం యోగమాహుః ప్రశస్తం సర్వైర్గుణైః సాత్యకిస్తైరుపేతః
యాదవుని ఆయుధ విద్య అద్భుతంగా, సూక్ష్మంగా, శ్రేష్ఠంగా ఉంటుంది. వృష్ణిసింహుడికి గొప్ప ఆయుధ నైపుణ్యం ఉంది. జ్ఞానులు చెప్పినట్లుగా ఆయుధ యోగంలో ఉన్న అన్ని గుణాలు సాత్యకికి ఉన్నాయి.
హిరణ్మయం శ్వేతహయైశ్చతుర్భి- ర్యదా యుక్తం స్యన్దనం మాధవస్య। ద్రష్టా యుద్ధే సాత్యకేర్ధార్తరాష్ట్ర- స్తదా తప్స్యత్యకృతాత్మా స మన్దః
మాధవుని బంగారు రథం, నలుగురు తెల్ల గుర్రాలు లాగుతున్నప్పుడు, యుద్ధంలో సాత్యకితో కలిసి కనిపిస్తే, ఆ ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు, సిద్ధం కాని మూర్ఖుడు, బాధను అనుభవిస్తాడు.
యదా రథం హేమమణిప్రకాశం శ్వేతాశ్వయుక్తం వానరకేతుముగ్రమ్। దృష్ట్వా మమాప్యాస్థితం కేశవేన తదా తప్స్యత్యకృతాత్మా స మన్దః
బంగారు, రత్నాలతో మెరిసే రథం, తెల్ల గుర్రాలు లాగుతున్నది, వానరధ్వజం ఉన్నది, ఆ రథంపై కేశవుడు ఉన్నప్పుడు, ఆ సిద్ధం కాని మూర్ఖుడు బాధపడతాడు.
యదా మౌర్వ్యాస్తలనిష్పేపముగ్రం మహాశబ్దం వజ్రనిష్పేపతుల్యమ్। విద్యూయమానస్య మహారణే మయా స గాణ్డివస్య శ్రోష్యతి మన్దబుద్ధిః
మహా యుద్ధంలో నేను గాండీవాన్ని బలంగా లాగినప్పుడు, మౌర్య తంతువుతో కూడిన ధనుస్సు ఉగ్రమైన, వజ్ర ఘోషకు సమానమైన శబ్దం చేస్తే, ఆ మూర్ఖుడు ఆ శబ్దాన్ని వింటాడు.
తదా మూఢో ధృతరాష్ట్రస్య పుత్ర- స్తప్తా యుద్ధే దుర్మతిర్దుఃసహాయః। దృష్ట్వా సైన్యం బాణవర్షాన్ధకారే ప్రభజ్యన్తం గోకులవద్రణాగ్రే
అప్పుడు, ధృతరాష్ట్రుని మోసపోయిన కుమారుడు, యుద్ధంలో బాధపడుతూ, చెడు సలహా, తక్కువ సహాయంతో, తన సైన్యాన్ని బాణాల వర్షంలో చీకటిలో కమ్మబడుతూ, ముందు భాగంలో గోపాలంలా చెల్లాచెదురవడాన్ని చూస్తాడు.
బలాహకాదుచ్చరతః సుభీమా- న్విద్యుత్స్ఫులిఙ్గానివ ఘోరరూపాన్। సహస్రఘ్నాన్ద్విషతాం సఙ్గరేషు అస్థిచ్ఛిదో మర్మభిదః సుపుఙ్ఖాన్
మేఘాల నుంచి మెరుపులు పడినట్లు, నా ధనుస్సు నుంచి వేలాది బాణాలు, భయంకరమైన శబ్దంతో, శత్రువులపై ఎగిరిపోతాయి. అవి ఎముకలు, కవచాలను చీల్చే విధంగా, బాగా రెక్కలు కలిగి ఉంటాయి.
యదా ద్రష్టా జ్యాముఖాద్బాణసఙ్ఘాన్ గాణ్డీవముక్తానాపతతః శితాగ్రాన్। హయాన్గజాన్వర్మిణశ్చాదదానాం- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
గాండీవ ధనుస్సు తంతి నుండి విడిచిన పదునైన బాణ సమూహాలు గుర్రాలు, ఏనుగులు, కవచధారులను తాకుతున్నప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు ఆ యుద్ధంలో బాధపడతాడు.
యదా మన్దః పరబాణాన్విముక్తా- న్మమేషుభిర్హియమాణాన్ప్రతీపమ్। తిర్యగ్విధ్య చ్ఛిద్యమానాన్పృషత్కై- స్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
ఆ మూర్ఖుడు, శత్రువుల బాణాలు విడిచినప్పుడు, నా బాణాలతో అవి మధ్యలోనే చీలిపోతూ, త్రోవ తప్పిపోతూ, చీలిపోతూ కనిపిస్తే, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు ఆ యుద్ధంలో బాధపడతాడు.
యదా విపాఠా మద్భుజవిప్రముక్తా ద్విజాః ఫలానీవ మహీరుహాగ్రాత్। ప్రచేతార ఉత్తమాఙ్గాని యూనాం తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
నా భుజబలం నుంచి విడిపడిన బాణాలు, చెట్లపై పండ్లు రాలినట్లు, అగ్రగామి యోధుల తలలు నేలపై చెల్లాచెదురవుతాయనుకో. అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు యుద్ధం యొక్క తాపాన్ని నిజంగా అనుభవిస్తాడు.
యదా ద్రష్టా పతతః స్యన్దనేభ్యో మహాగజేభ్యోఽశ్వగతాన్సుయోధనాన్। శరైర్హతాన్పాతితాంశ్చైవ రఙ్గే తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
రథాల మీద నుంచి, గొప్ప ఏనుగుల మీద నుంచి, గుర్రాల మీద నుంచి వీరులు బాణాలతో పడిపోతూ, యుద్ధభూమిలో చనిపోయి ఉండడాన్ని చూసినప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు యుద్ధం ఎంత ఘోరమో తెలుసుకుంటాడు.
అసంప్రాప్తానస్త్రపథం పరస్య యదా ద్రష్టా నశ్యతో ధార్తరాష్ట్రాన్। అకుర్వతః కర్మ యుద్ధే సమన్తా- త్తదా యుద్ధం ధార్తరాష్ట్రోఽన్వతప్స్యత్
యుద్ధంలో ఆయుధాల దారికి చేరలేక, చుట్టూ చుట్టూ తనవారు నశించిపోతున్నారని, ఏమీ చేయలేక పోతున్నారని చూసినప్పుడు, అప్పుడు ధృతరాష్ట్రుని కుమారుడు యుద్ధ బాధను అనుభవిస్తాడు.
పదాతిసఙ్ఘాన్రథసఙ్ఘాన్సమన్తా- ద్వ్యాత్తాననః కాల ఇవాతతేషుః। ప్రణోత్స్యామి జ్వలితైర్బాణవర్షైః శత్రూంస్తదా తప్స్యతి మన్దబుద్ధిః
కాలమంతటి భయంకరంగా నోట తెరిచి, చుట్టూ ఉన్న పాదాటివాళ్లు, రథాల సమూహాలపై నేను అగ్నిలా మండే బాణవర్షాలతో దాడి చేస్తాను. అప్పుడు ఆ మూర్ఖ శత్రువు తాపాన్ని అనుభవిస్తాడు.
సర్వా దిశః సంపతతా రథేన రజోధ్వస్తం గాణ్డివేన ప్రకృత్తమ్। యదా ద్రష్టా స్వబలం సంప్రమూఢం తదా పశ్చాత్తప్స్యతి మన్దబుద్ధిః
నా రథం చుట్టూ అన్ని దిశలూ దుమ్ముతో నిండిపోతూ, గాండీవంతో తన సైన్యం చెదరగొట్టబడినదాన్ని చూసినప్పుడు, ఆ మూర్ఖుడు తరువాత పశ్చాత్తాపం చెందతాడు.
కాన్దిగ్భూతం ఛిన్నగాత్రం విసంజ్ఞం దుర్యోధనో ద్రక్ష్యతి సర్వసైన్యమ్। హతాశ్వవీరాగ్ర్యనరేన్ద్రనాగం పిపాసితం శ్రాన్తపత్రం భయార్తమ్
దుర్యోధనుడు తన సర్వసైన్యం మృతదేహాలుగా మారి, అవయవాలు తెగిపోయి, స్పృహ కోల్పోయి, గుర్రాలు, వీరులు, రాజులు, ఏనుగులు చనిపోయి, దాహంతో, అలసటతో, భయంతో వణికిపోతూ ఉన్నదాన్ని చూసినప్పుడు—